## Episode150: Kinesiology of Ankle and Foot #10
Muscle acting on the ankle: Invertors, Evertors ##
ในบทความที่แล้วผมได้พูดถึงกล้ามเนื้อที่ทำหน้าที่ dorsiflexion และ plantarflexion ของข้อเท้าไปแล้ว ในบทความนี้ผมจะพูดถึงกล้ามเนื้อที่ควบคุมการเคลื่อนไหวของข้อเท้าและเท้าในทิศทาง inversion และ eversion ซึ่งเป็นการเคลื่อนไหวที่เกิดขึ้นที่ subtalar joint และ transverse tarsal joint เป็นหลักครับ
การเคลื่อนไหวในทิศทาง inversion และ eversion เป็นการเคลื่อนไหวในแนวระนาบ frontal รอบแกนในแนว anterior-posterior แต่ในความเป็นจริงจะมีการเคลื่อนไหวใน 3 ระนาบร่วมกัน (triplanar movement) ที่เรียกว่า supination และ pronation ครับ
เริ่มจากกลุ่มกล้ามเนื้อ "Invertors" ซึ่งทำหน้าที่บิดส้นเท้าเข้าด้านใน ทำให้ฝ่าเท้าหันเข้าหากัน ประกอบด้วยกล้ามเนื้อหลัก 4 มัดครับ
"Tibialis posterior" เป็นกล้ามเนื้อที่ทำ inversion ได้มากที่สุด เนื่องจากมี moment arm ยาวที่สุด และเกาะกระจายไปที่กระดูกหลายชิ้นทางด้าน medial และ plantar ของเท้า มีจุดเกาะต้นที่ interosseous membrane และ adjacent surfaces ของ tibia และ fibula ส่วนจุดเกาะปลายกระจายไปที่ navicular tuberosity, cuneiform bones ทั้ง 3 ชิ้น, cuboid และ base ของ metatarsals ที่ 2-4 มีหน้าที่หลักในการทำ inversion ของเท้า และช่วยทำ plantarflexion ของข้อเท้าด้วยครับ
"Tibialis anterior" แม้จะมีหน้าที่หลักในการทำ dorsiflexion แต่ก็ช่วยทำ inversion ของเท้าด้วย เนื่องจากมีจุดเกาะปลายที่ medial cuneiform และ base ของ first metatarsal ทางด้าน medial ของเท้าครับ
"Flexor hallucis longus" แม้จะมีหน้าที่หลักในการทำ flexion ของนิ้วโป้งเท้า แต่ก็ช่วยทำ inversion ของเท้าด้วย เนื่องจากเอ็นผ่านไปทางด้าน medial ของเท้า มีความสำคัญในการส่งแรงในช่วง push-off ของการเดินและวิ่งครับ
"Flexor digitorum longus" แม้จะมีหน้าที่หลักในการทำ flexion ของนิ้วเท้าที่ 2-5 แต่ก็ช่วยทำ inversion ของเท้าด้วย เนื่องจากเอ็นผ่านไปทางด้าน medial ของเท้าครับ
กลุ่มกล้ามเนื้อ invertors ทั้งหมดนี้ทำงานร่วมกันในการควบคุมการเคลื่อนไหวของเท้าในทิศทาง inversion ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการเคลื่อนไหวแบบ supination ช่วยให้เท้ามีความมั่นคงในช่วง midstance และ terminal stance ของการเดิน และช่วยในการส่งแรงในช่วง push-off ครับ
ต่อมาเป็นกลุ่มกล้ามเนื้อ "Evertors" ซึ่งทำหน้าที่บิดส้นเท้าออกด้านนอก ทำให้ฝ่าเท้าหันออกจากกัน ประกอบด้วยกล้ามเนื้อหลัก 3 มัดครับ
"Peroneus longus" เป็นกล้ามเนื้อที่วางตัวอยู่ชั้นตื้นกว่าใน lateral compartment ของขาท่อนล่าง มีจุดเกาะต้นที่ head และ upper 2/3 ของ lateral surface ของ fibula ส่วนจุดเกาะปลายมีเอ็นยาวผ่านใต้ lateral malleolus ผ่านใต้ cuboid ไปเกาะที่ medial cuneiform และ base ของ first metatarsal ทางด้าน plantar surface ของเท้า มีหน้าที่หลักในการทำ eversion ของเท้า และช่วยทำ plantarflexion ของข้อเท้า รวมทั้งช่วยรองรับ transverse arch และ lateral longitudinal arch ของเท้าด้วยครับ
"Peroneus brevis" เป็นกล้ามเนื้อที่วางตัวอยู่ชั้นลึกกว่า peroneus longus มีจุดเกาะต้นที่ lower 2/3 ของ lateral surface ของ fibula ส่วนจุดเกาะปลายมีเอ็นที่สั้นกว่า peroneus longus ไปเกาะที่ base ของ fifth metatarsal มีหน้าที่หลักในการทำ eversion ของเท้า และช่วยทำ plantarflexion ของข้อเท้า กล้ามเนื้อนี้เป็น evertor หลักเนื่องจากมี moment arm ที่เหมาะสมที่สุดครับ
"Peroneus tertius" แม้จะมีหน้าที่หลักในการทำ dorsiflexion แต่ก็ช่วยทำ eversion ของเท้าด้วย เนื่องจากมีจุดเกาะปลายที่ base ของ fifth metatarsal ทางด้าน dorsal surface มีจุดเกาะต้นที่ lower 1/3 ของ anterior surface ของ fibula ทำงานร่วมกับ tibialis anterior ในช่วง heel strike และ swing phase ของการเดินครับ
กลุ่มกล้ามเนื้อ evertors ทั้งหมดนี้ทำงานร่วมกันในการควบคุมการเคลื่อนไหวของเท้าในทิศทาง eversion ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการเคลื่อนไหวแบบ pronation ช่วยในการปรับตัวของเท้าให้เข้ากับพื้นผิวในช่วง loading response ของการเดิน และช่วยในการดูดซับแรงกระแทกด้วยครับ
นอกจากกล้ามเนื้อที่ทำหน้าที่หลักในการ inversion และ eversion แล้ว ยังมีกล้ามเนื้ออื่นๆ ที่ช่วยในการเคลื่อนไหวเหล่านี้ด้วย เช่น
.
"Extensor hallucis longus" และ "Extensor digitorum longus" ช่วยในการทำ inversion เล็กน้อยเมื่อข้อเท้าอยู่ในท่า dorsiflexion แต่จะช่วยในการทำ eversion เล็กน้อยเมื่อข้อเท้าอยู่ในท่า plantarflexion
.
"Gastrocnemius" และ "Soleus" มีส่วนช่วยในการทำ inversion เล็กน้อยด้วย เนื่องจาก Achilles tendon วางตัวเฉียงเล็กน้อยไปทางด้าน medial ของ calcaneus ครับ
ในการเคลื่อนไหวของเท้าในชีวิตประจำวัน การทำงานของกล้ามเนื้อกลุ่ม invertors และ evertors จะทำงานร่วมกับกล้ามเนื้อกลุ่ม dorsiflexors และ plantarflexors ในลักษณะของการเคลื่อนไหวแบบ 3 มิติที่เรียกว่า supination และ pronation ซึ่งมีความสำคัญในการปรับตัวของเท้าให้เข้ากับพื้นผิวและการส่งแรงในการเดินและวิ่งครับ
โดยสรุป กล้ามเนื้อที่ควบคุมการเคลื่อนไหวของข้อเท้าและเท้าในทิศทาง inversion และ eversion มีความสำคัญอย่างมากในการปรับตัวของเท้าให้เข้ากับพื้นผิวและการรักษาความมั่นคงของเท้า การทำงานที่สมดุลของกล้ามเนื้อทั้งสองกลุ่มนี้ช่วยให้การเคลื่อนไหวของเท้าเป็นไปอย่างราบรื่นและมีประสิทธิภาพครับ
ถ้าชอบเนื้อหาแบบนี้ผมฝากกด like กดแชร์ กดติดตามเพจphysioupskillด้วยนะครับ ส่วนถ้าใครมีข้อสงสัยอะไรก็commentไว้ด้านล่างได้เลยครับ
PhysioUpskill
#Physioupskill
⭐สำหรับใครที่อยากเรียนรู้เพิ่มเติม สามารถอ่านบทความอื่นๆได้ที่ https://physioupskill.com/บทความ/ หรือดูรายละเอียดคอร์สเรียนของเพจได้ที่ https://physioupskill.com/คอร์สเรียน/ ได้เลยครับ
Ref.
Neumann, D. A. (2017). Kinesiology of the musculoskeletal system: Foundations for Rehabilitation. Mosby.
Drake, R., Vogl, A. W., & Mitchell, A. W. M. (2019). Gray's Anatomy for Students.
Moore, K. L., Dalley, A. F., & Agur, A. M. R. (2018). Clinically Oriented Anatomy. Wolters Kluwer.
Oatis, C. A. (2016). Kinesiology: The Mechanics and Pathomechanics of Human Movement. Lippincott Williams & Wilkins.
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
