10 ก.พ. เวลา 13:00 • วิทยาศาสตร์ & เทคโนโลยี

DNA ไขปริศนา ชาวจีนเป็นทาสแมวมาแค่ 3,500 ปี (เอง!!!)

วันนี้แอดอ่านข่าวงานวิจัยจากมหาวิทยาลัยปักกิ่งที่เสนอผลการศึกษาเกี่ยวกับ DNA ของแมว เพื่อศึกษาเส้นทางและวิวัฒนาการของทาสแมวในจีน เป็นงานวิจัยที่แอดว่าน่ารักดีเลยเอามาเล่าสู่กันฟัง
ปัจจุบันเจ้านายแมวหลากหลายสายพันธ์กระจายอยู่ทั่วโลก แต่แมวที่จัดว่าเป็นแมวเล็ก หรือแมวสายพันธ์ตามบ้ายที่เราคุ้นเคยกันทยกันออกไหมครับว่าจุดเริ่มต้นมาจากไหน
[1] แมวบ้านที่เราคุ้นเคยในปัจจุบันอยู่ในตระกูล Felis catus เป็นสายพันธ์ที่สืบสายมาจากแมวป่าแอฟริกาอีกที่ (African wildcat – Felis silvestris lybica)
[2] ในสมัยโบราณแมวถูกจัดว่าเป็นสัตว์หายาก การมอบให้กันถือเป็นรางวัลบรรณาการ ด้วยลักษณะของแมวที่เป็นสัตว์ที่ดูมีความลึกลับที่มีทั้งความเย่อยิ่งรักษาระยะห่างแต่ก็มีความออดอ้อนคลอเคลีย
[3] ก่อนหน้านี้เคยมีการวิเคราะห์ว่าคนกับแมวในจีนอยู่ร่วมกันมานานกว่า 5,000 ปี แต่จากการใช้เทคโนโลยีถอดรหัสพันธุกรรม (DNA sequencing) ชิ้นส่วนกระดูกที่พบตามชุมชนเกษตรกรนั้นเป็นตระกูลเสือดาวมากกว่า
ภาพวาดของใช้โบราณที่ขุดพบ แมวที่เห็นในภาพน่าจะเป็นเสือดาวมากกว่าแมวบ้าน
[4] กลุ่มนักวิจัยมองว่าเสือดาวคงมาอยู่รอบๆชุมชนเพราะเป็นแหล่งอาหารมากกว่าเป็นสัตว์เลี้ยงของมนุษย์ในสมัยนั้น
[5] แล้วแมวบ้านเจ้านายของพวกเราๆปัจจุบันมาจากไหนกัน? ทีมนักวิจัยนำโดยอาจารย์ Luo Shujin จากคณะวิทยาศาสตร์ชีวภาพ (School of Life Sciences) ทำการศึกษาตัวอย่างไมโตคอนเดียร์และDNA 22 ตัวอย่างจาก 14 แหล่งขุดค้นที่มีระยะเวลาแหล่งโบราณครอบคลุมจากช่วง 5000 ปีก่อนถึงปัจจุบัน
[6] หลักฐานทางวิทยาศาสตร์บอกว่าก่อนในช่วงคริสต์ศักราช 220 เป็นสายพันธ์ุของเสือป่า
[7] พันธุกรรมของแมวบ้านเริ่มปรากฏจริงๆในแหล่งโบราณคดีที่มีอายุตรงกับช่วงราชวงศ์ถัง ในยุคถ้าเรานึกไม่ออกว่าประมาณเก่าประมาณไหนชื่อที่เราพอจะคุ้นๆหูกันก็คือ พระนางบูเช็กเทียน จักรพรรดินีที่มีชื่อเสียงองค์หนึ่งในประวัตาศาสตร์จีน หรือพระถังซำจั๋ง นักบวชที่เดินทางแสวงบุญไปยังชมพูทวีป (มันโยงมาตรงนี้ได้ไงนะ ห้าห้า++)
แต่เรื่องนี้กลับสอดคล้องอย่างน่าสนใจ หลักฐานต่างๆเชื่อมโยงพันธุกรรมของแมวบ้านในจีนคล้ายกับ DNA ของแมวกลุ่มยูเรเชียที่อยู่ตามเส้นทางสายไหมทำให้เกิดข้อเสนอที่ว่าแมวบ้านมาจากการย้ายถิ่นฐานผ่านผู้เดินทางในเส้นทางสายไหมนี้เอง
Principle Component Analysis (PCA) ที่ใช้วิเคราะห์ความคล้ายคลึงขิงองค์ประกอบ แยกกลุ่ม DNA ของเเมวยุโรปอยู่ไปทาง PC2 ในขณะที่แมวบ้านของจีนจัดอยู่ในกลุ่มของแมวจากคาซัคสถาน
[8] ลำดับพันธุกรรมที่พบจากตัวอย่างที่มีอายุในช่วงราชวงศ์ถังจะมีลักษณะเป็นแมวขนสั้นสีขาวหรือสีขาวที่มีลายสีแต้มเป็นจุด ซึ่งมีลักษณะตรงกับ DNA ของแมวจากคาซัคสถานซึ่งเป็นดินแดนที่เส้นทางสายไหมพาดผ่าน ทำให้ขอสันนิษฐานเรื่องแมวบ้านมาจากการอพยพผ่านเส้นทางสายไหมดูสมเหตุสมผลมากขึ้น
[9] เส้นทางสายไหมจึงไม่ใช่แค่ทางเชื่อมโยงของเศรษฐกิจแต่ยังเป็นช่องทางแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรม รวมไปถึงการแพร่กระจายของสัตว์สายพันธ์ต่างๆจากซีกโลกหนึ่งไปอีกซีกโลกหนึ่งอีกด้วย
[10] สุดท้ายก็คือความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์ก็เป็นกุญแจที่ช่วยให้เราเชื่อมโยงองค์ความรู้ต่างๆมากขึ้น แมวบ้านเพิ่งมาอยู่จีนแค่ 3,500 ปีเองนะ แล้วแมวจีนจริงๆแล้วบรรพบุรุษเป็นฝรั่งอีกต่างหาก (55++)
Ref: The late arrival of domestic cats in China via the Silk Road after 3,500 years of human-leopard cat commensalism
โฆษณา