9 ก.พ. เวลา 07:56 • การเมือง

ทำไมบางคน “ไม่ยอมรับผลเลือกตั้ง” และดูถูกคนต่างจังหวัด?

(มองผ่านจิตวิทยาสังคม + มานุษยวิทยา)
ช่วงหลังเลือกตั้ง เรามักเห็นปรากฏการณ์เดิมๆ
บางคนปฏิเสธผลการเลือกตั้ง ไม่ยอมรับความจริง ไม่เคารพสิทธิของคนอื่น และเลือกใช้การดูถูกแทนการถกเถียง เช่น ด่าคนต่างจังหวัดว่า “โง่ ไม่พัฒนา ถูกซื้อเสียง” ทั้งที่ความจริง เมืองหลวงเองก็ไม่ได้เลือกคนที่มีคุณภาพเสมอไป
ถ้ามองผ่าน จิตวิทยาสังคม นี่ไม่ใช่แค่ “นิสัยเสีย” แต่คือกลไกที่เกิดขึ้นในสังคมจริง
1) Group Identity (อัตลักษณ์กลุ่ม)
มนุษย์มีแนวโน้มแบ่งโลกเป็น “พวกเรา” กับ “พวกเขา”
เมื่อการเมืองกลายเป็นส่วนหนึ่งของตัวตน คนจะรู้สึกว่า
ถ้าฝ่ายฉันแพ้ = ฉันถูกปฏิเสธ
ถ้าฝ่ายฉันชนะ = ฉันมีคุณค่า
ดังนั้น เมื่อผลเลือกตั้งไม่เป็นอย่างที่หวัง บางคนจึง “รับไม่ได้” เพราะมันกระทบศักดิ์ศรีของตัวเอง ไม่ใช่แค่เรื่องนโยบาย
2) Cognitive Dissonance (ความขัดแย้งในใจ)
เมื่อเราเชื่อว่า “ฉันฉลาด ฉันเลือกถูก”
แต่ผลกลับออกมาไม่ตรงใจ
สมองจะหาทางลดความเจ็บปวดด้วยการสร้างคำอธิบายใหม่ เช่น
“คนอื่นโง่”
“ระบบโกง”
“คนต่างจังหวัดถูกหลอก”
เพราะการยอมรับว่า “คนอื่นมีเหตุผลของเขา” มันยากกว่าการด่าว่าเขาโง่
1
3) Urban Bias (อคติแบบเมืองเป็นศูนย์กลาง)
ในเชิงมานุษยวิทยา เมืองหลวงมักสร้างภาพตัวเองว่า “ศูนย์กลางความรู้”
แต่ในความจริง เมืองก็มี “ความไม่รู้” ในรูปแบบอื่น เช่น
1
ไม่เข้าใจปัญหาชีวิตจริงของคนพื้นที่
มองคนเป็นตัวเลข
ตัดสินจากคลิปสั้น ๆ มากกว่าประสบการณ์จริง
นี่ทำให้เกิดอคติว่า “ความคิดคนเมือง” = พัฒนา
“ความคิดคนท้องถิ่น” = ล้าหลัง
ทั้งที่ความจริงมันซับซ้อนกว่านั้นมาก
1
4) สังคมออนไลน์ทำให้เราหยาบขึ้น
มือถือและโซเชียลมีเดียทำให้เราถกเถียงกันแบบ “ไร้ชุมชน”
ในชุมชนท้องถิ่น คนทะเลาะกันได้ แต่พรุ่งนี้ยังต้องเจอกัน ต้องพึ่งพากัน
จึงมี “มารยาททางสังคม” และ “ความเกรงใจ” เป็นระบบคุมพฤติกรรม
1
แต่ในเมืองใหญ่และออนไลน์
คนสามารถด่าแล้วหายไปได้
ไม่ต้องรับผิดชอบต่อความสัมพันธ์
ทำให้การเมืองออนไลน์กลายเป็นสนามระบายอารมณ์ มากกว่าสนามแลกเปลี่ยนความคิด
1
สุดท้ายแล้ว ปัญหาไม่ใช่ “ต่างจังหวัด” หรือ “เมืองหลวง”
ปัญหาคือ การไม่เคารพความเป็นมนุษย์ของคนเห็นต่าง
1
ประชาธิปไตยไม่ใช่การได้ผลลัพธ์ที่เราชอบเสมอ
แต่คือการยอมรับว่า “คนอื่นมีสิทธิเลือก” แม้เขาจะไม่เลือกเหมือนเรา
1
เพราะการดูถูกคนต่างจังหวัด ไม่ได้ทำให้ดูฉลาดขึ้นเลย
1
โฆษณา