[Bnomics] 🇺🇳 จาก UN สู่ Board of Peace: โลกยุคใหม่ที่สหรัฐฯ ต้องการกำหนดกติกาเอง ตลอดกว่าแปดทศวรรษที่ผ่านมา สหรัฐอเมริกาทำหน้าที่เป็นเสาหลักของระเบียบโลกพหุภาคี ทั้งในฐานะผู้ออกแบบกติกา ผู้ให้ทุน และผู้ค้ำจุน

สำรวจ
ลงทุน
คำถาม

มีบัญชีอยู่แล้ว?หรือ

•

12 ก.พ. เวลา 01:17 • ธุรกิจ

🇺🇳 จาก UN สู่ Board of Peace: โลกยุคใหม่ที่สหรัฐฯ ต้องการกำหนดกติกาเอง

ตลอดกว่าแปดทศวรรษที่ผ่านมา สหรัฐอเมริกาทำหน้าที่เป็นเสาหลักของระเบียบโลกพหุภาคี ทั้งในฐานะผู้ออกแบบกติกา ผู้ให้ทุน และผู้ค้ำจุนเสถียรภาพของระบบระหว่างประเทศ แต่การตัดสินใจล่าสุดของวอชิงตันกำลังส่งสัญญาณว่า บทบาทดังกล่าวอาจกำลังสิ้นสุดลงอย่างเป็นทางการ

1️⃣ การถอนตัวครั้งใหญ่ที่สั่นคลอนระบบโลก

ประธานาธิบดีสหรัฐฯ ลงนามคำสั่งฝ่ายบริหารให้ระงับการสนับสนุนและถอนตัวจาก 66 องค์กรระหว่างประเทศ อย่างเป็นทางการ ครอบคลุมทั้งหน่วยงานในระบบ United Nations จำนวน 31 องค์กร และองค์กรนอก UN อีก 35 แห่ง ถือได้ว่าเป็นการถอนตัวครั้งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์การทูตสมัยใหม่ โดยให้เหตุผลว่าองค์กรเหล่านี้ “ไร้ประสิทธิภาพ สิ้นเปลือง และขัดต่อผลประโยชน์ของสหรัฐฯ”

การถอนตัวออกจากหน่วยงานของ UN ในที่นี้ หมายถึงทั้งการยุติการมีส่วนร่วมเชิงนโยบาย และการยุติหรือระงับการให้เงินสนับสนุนโดยตรง องค์กรที่ได้รับผลกระทบครอบคลุมตั้งแต่กรอบด้านสภาพภูมิอากาศ สิทธิสตรี ประชากร แรงงาน ไปจนถึงสันติภาพและความมั่นคง ซึ่งล้วนเป็นแกนกลางของระเบียบโลกหลังสงครามโลกครั้งที่สอง เช่น

• ด้านสภาพภูมิอากาศ เช่น UNFCCC, IPCC

• ด้านสิทธิสตรี เช่น UN Women

• ด้านประชากร เช่น UNFPA

• ด้านแรงงานและการย้ายถิ่น เช่น GFMD

• ด้านสันติภาพและความมั่นคง เช่น PBC PBF

2️⃣ เมื่อเสาหลักทางการเงินของหายไป

โครงสร้างการเงินของ UN พึ่งพางบประจำจากประเทศสมาชิก และเงินบริจาคโดยสมัครใจสำหรับภารกิจเฉพาะ สหรัฐฯ เป็นผู้สนับสนุนรายใหญ่ที่สุดมาโดยตลอด ทั้งในงบประจำและงบสันติภาพ การถอนตัวจึงไม่ใช่เพียงการลดบทบาททางการเมือง แต่คือการตัดแหล่งเงินทุนหลักออกจากระบบโดยตรง

งบของ UN แบ่งเป็นสองส่วนสำคัญ ได้แก่

1. งบประจำ (Assessed Contributions) – เงินที่ประเทศสมาชิกต้องจ่ายตามสัดส่วนศักยภาพทางเศรษฐกิจและโครงสร้างประชากร โดยกำหนดเป็นรอบทุกสามปี

2. งบโดยสมัครใจ(Voluntary Contributions) – เงินบริจาคสำหรับกองทุนหรือโครงการเฉพาะ เช่น UNICEF, UNHCR, World Food Program

• 🇺🇸 สหรัฐฯ: งบประจำ 22% (เพดานสูงสุดที่ถูกกำหนดไว้ในระบบ) และงบสันติภาพ ~26.1%

• 🇨🇳 จีน: งบประจำ ~20.0% และงบสันติภาพ ~23.78% (เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องจากรอบก่อน ๆ)

• 🇯🇵 ญี่ปุ่น: งบประจำ ~6.9% และงบสันติภาพ ~6.9%

• 🇩🇪 เยอรมนี: งบประจำ ~5.7% และงบสันติภาพ ~5.7%

• 🇬🇧 สหราชอาณาจักร: งบประจำ ~4.0% และงบสันติภาพ ~4.7%

สหรัฐฯ เป็นผู้สนับสนุนรายใหญ่ที่สุดของ UN ทั้งงบประจำและงบโดยสมัครใจ แม้จีนจะเพิ่มสัดส่วนการสนับสนุนอย่างรวดเร็ว แต่ช่องว่างทางการเงินและอิทธิพลเชิงนโยบายที่สหรัฐฯ ทิ้งไว้ ไม่สามารถถูกทดแทนได้ในระยะสั้น

3️⃣ ผลกระทบที่มากกว่าตัวเลข

🧑‍🔧มนุษยธรรม (Humanitarian): องค์กรอย่าง WFP และ UNHCR จะเผชิญภาวะวิกฤตด้านงบ ในหลายประเทศต้องลดปันส่วนอาหารและยารักษาพื้นฐาน

🕊️ สันติภาพโลก (Peacekeeping): กองกำลังรักษาสันติภาพจะต้องลดกิจกรรมภาคสนามลง

😷 สาธารณสุขโลก (Global Health): การถอนตัวจาก WHO และกลไกเฝ้าระวังไวรัสระหว่างประเทศทำให้สหรัฐฯ สูญเสียการเข้าถึงข้อมูลเชื้อโรคสำคัญทั่วโลก สิ่งนี้จะทำให้การผลิตวัคซีนประจำปีของสหรัฐฯ ทำได้ยากขึ้นและช้าลง

🌱 สภาพภูมิอากาศ (Climate Impact): สหรัฐฯ ถอนตัวทั้งจาก Paris Agreement และ UNFCCC ซึ่งเป็นกฎหมายแม่ของความตกลงปารีส นี่เป็นครั้งแรกที่สหรัฐฯ ถอนตัวจากตัว “กรอบอนุสัญญาแม่” ไม่เพียงแต่เป็นการลดความทะเยอทะยานของโลกในการควบคุมอุณหภูมิ แต่ยังบั่นทอนความน่าเชื่อถือของความร่วมมือระยะยาว ผลคือเป้าคุมโลกร้อน 1.5°C ยิ่งห่างไกลกว่าเดิม

👧🏻สิทธิมนุษยชน (Human Rights): การถอนตัวจาก UNFPA และ UN Women ทำให้บริการด้านสุขภาพการเจริญพันธุ์และความปลอดภัยสตรีในพื้นที่สงครามได้รับผลกระทบโดยตรง

🇹🇭 สำหรับประเทศไทยซึ่งใช้ยุทธศาสตร์พหุภาคีมาโดยตลอด การอ่อนแรงของ UN หมายถึงพื้นที่ต่อรองบนเวทีสากลที่ลดลง ขณะที่อิทธิพลของมหาอำนาจที่ใช้กลไกนอกระบบจะเพิ่มขึ้น และแรงกดดันให้ประเทศขนาดกลางต้อง “เลือกข้าง” ในประเด็นภูมิรัฐศาสตร์จะทวีความชัดเจนมากขึ้น

4️⃣ Board of Peace กลไกคู่ขนานของอำนาจ

สหรัฐฯ เสนอจัดตั้ง “Board of Peace” กลไกใหม่ที่นำโดยตนเอง เพื่อทดแทนระบบพหุภาคีแบบเดิม แนวคิดนี้สะท้อนการเปลี่ยนจากความร่วมมือบนหลักกติกาสากล ไปสู่การกำหนดกติกาโดยผู้มีอำนาจสูงสุด การกำหนดค่าสมาชิกระดับสูงถึง 1 พันล้านดอลลาร์ สำหรับสถานะถาวร ยิ่งตอกย้ำคำถามว่า นี่คือความร่วมมือเพื่อสันติภาพ หรือการจัดสรรอำนาจในรูปแบบใหม่

📝 บทสรุป: สัญญาณการเปลี่ยนยุคสมัย

การถอนตัวของสหรัฐฯ จากองค์กรระหว่างประเทศจำนวนมาก ไม่ใช่เพียงจุดเปลี่ยนเชิงนโยบายต่างประเทศ แต่เป็นสัญญาณของการปรับโครงสร้างอำนาจโลก ระเบียบพหุภาคีกำลังเข้าสู่ยุคที่ไร้ผู้นำแบบเดิม ภาระในการรักษาเสถียรภาพของระบบกำลังถูกถ่ายโอนมายังระดับภูมิภาคมากขึ้น และประชาคมโลกต้องเรียนรู้ที่จะจัดสมดุลใหม่ด้วยตัวเอง

เรื่องและภาพ: กรรวี วงษ์ศิริเลิศ Economist, Bnomics

════════════════

Bnomics - Be an Economist for Everyone

วิเคราะห์ เจาะทุกประเด็นเศรษฐกิจ ให้เป็นเรื่องง่ายสำหรับคุณ

════════════════

#องค์การสหประชาชาติ #สหรัฐฯ #ธนาคารกรุงเทพ #Bnomics #BBL #BangkokBank

โฆษณา

ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน

🇺🇳 จาก UN สู่ Board of Peace: โลกยุคใหม่ที่สหรัฐฯ ต้องการกำหนดกติกาเอง

ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน