Blockdit Originals คุยกับ วินทร์ เลียววาริณ ตอน 5
คำถาม 1
‘ประภัสสร’ : “มีโอกาสมากน้อยแค่ไหนคะที่เราจะประสบกับสงครามโลกครั้งที่ 3 และมันจะเกิดในระยะเวลาภายใน 10 ปี นับจากนี้หรือหลังจาก 10 ปีไปคะ หรืออาจนานกว่านั้น แล้วปัจจัยอะไรที่เป็นตัวเร่งหรือตัวชะลอที่จะทำให้เกิดขึ้น หรือเป็นไปได้ไหมคะที่จะไม่เกิดขึ้นเลย”
วินทร์ เลียววาริณ : เมื่อนักวิทยาศาสตร์ตะวันตกชั้นหัวกะทิจำนวนหนึ่งไปรวมตัวกันเพื่อสร้างระเบิดปรมาณลูกแรกของโลกที่ ลอส อลามอส สหรัฐฯ นั้น นักวิทยาศาสตร์หลายคนยอมทำงานนี้ด้วยความเชื่อว่า อาวุธมหาประลัยนี้จะร้ายแรงจนไม่มีใครกล้าใช้มัน และนี่จะนำไปสู่สันติภาพของโลก
ข้อแรกก็เป็นจริงตามนั้น หลังจากสหรัฐฯทิ้งลูกที่สองที่นางาซากิ ก็ไม่มีชาติไหนทิ้งระเบิดปรมาณูอีก แต่ข้อหลังไม่ได้เป็นไปตามนั้น ระเบิดปรมาณูไม่ได้ทำให้โลกเกิดสันติภาพ หลายชาติสะสมระเบิดมหาประลัยเพื่อใช้เป็นอำนาจต่อรองและเครื่องรับประกันว่า ศัตรูจะไม่ถล่มตน
แต่สถานการณ์ความขัดแย้งและสงครามที่เกิดขึ้นในรอบสิบกว่าปีนี้ทำให้เราต้องคิดใหม่ เพราะจากหลักฐานล่าสุด เมื่อปี 2568 ที่ผ่านมา โลกใกล้ชิดสงครามนิวเคลียร์มากที่สุด
สองปีหลังสงครามโลกครั้งที่สองและระเบิดปรมาณูที่เมืองนางาซากิ นักวิทยาศาสตร์กลุ่มหนึ่งริเริ่มโครงการนาฬิกาวันสิ้นโลก (Doomsday Clock) ปรากฏอยู่บนหน้าปกของ Bulletin of the Atomic Scientists (นิตยสารนักวิทยาศาสตร์ปรมาณู) ของมหาวิทยาลัยชิคาโก สหรัฐอเมริกา ได้รับการสนับสนุนจากบุคคลสำคัญในสายต่าง ๆ ของวงการวิทยาศาสตร์ เช่น อัลเบิร์ต ไอน์สไตน์, อาร์เธอร์ ซี. คลาร์ก, คาร์ล เซเกน, สตีเฟน ฮอว์กิง ฯลฯ
ตำแหน่งเข็มนาฬิกาจะชี้ว่าโลกในตอนนั้นใกล้สงครามนิวเคลียร์แค่ไหน โดยใช้เวลาเที่ยงคืนเป็นสัญลักษณ์ของสงครามล้างโลก ระยะห่างของเข็มนาฬิกาจากเวลาเที่ยงคืนหมายถึงความเสี่ยงของโลกจากหายนะแห่งสงครามนิวเคลียร์ ความหมายของ ‘เที่ยงคืน’ คือมันเป็นห้วงยามแห่งความมืดมน
ช่วงสงครามเย็นในปี 2490 เข็มนาฬิกาชี้ที่เจ็ดนาทีก่อนเที่ยงคืน
มันเคยชี้ที่ขีดอันตรายที่สุดคือสองนาทีก่อนเที่ยงคืนช่วงปี พ.ศ. 2495-2496 เมื่อสหรัฐอเมริกาและโซเวียตรัสเซียทดลองระเบิดไฮโดรเจนสำเร็จ
Doomsday Clock ชี้ที่เจ็ดนาทีก่อนเที่ยงคืน เมื่อฝรั่งเศสและจีนทดลองระเบิดปรมาณูในปี พ.ศ. 2503 และ 2507
เก้านาทีก่อนเที่ยงคืน เมื่ออินเดียทดลองระเบิดปรมาณูในปี 2517
สิบเจ็ดนาทีก่อนเที่ยงคืนเมื่ออเมริกาและโซเวียตเซ็นสนธิสัญญาลดอาวุธในปี พ.ศ. 2534 นี่เป็นระยะห่างที่สุดของเข็มนาฬิกาจากเที่ยงคืน แต่มันก็เคลื่อนเป็นเก้านาทีก่อนเที่ยงคืน เมื่ออินเดียกับปากีสถานทดลองระเบิดปรมาณูในปี 2541
ในปีก่อน (2568) เข็มนาฬิกาวันสิ้นโลกกระดิกเข้าหาหายนะที่สุด คือ 89 วินาทีก่อนเที่ยงคืน
มาปีนี้ (2569) มันเคลื่อนเข้าหา 85 วินาทีก่อนเที่ยงคืน
ถามว่ามีโอกาสเกิดสงครามครั้งที่สามหรือไม่ คำตอบคือมีแน่นอน เพราะดูเหมือนเรามีผู้นำบ้าอยู่ไม่ขาดสาย เราก็ต้องภาวนาว่าคนบ้าที่มีอำนาจกดปุ่มระเบิดจะหลุดจากอำนาจก่อน เพราะไม่มีใครเป็นผู้ชนะในสงครามโลกครั้งที่สาม
หนังสือเรื่อง Nuclear War: A Scenario ของ Annie Jacobsen ชี้ว่าโลกจะจบสิ้นในเวลาเพียง 72 นาทีหลังกดปุ่มระเบิดครั้งแรก มันจะเกิดปฏิกิริยาลูกโซ่จากชาติต่างๆ ที่ครองระเบิดปรมาณู ที่เชื่อว่าทำลายฝ่ายศัตรูให้มากที่สุด อาจจะมีโอกาสรอด
แต่จะไม่มีใครรอด ทุกสิ่งในโลกจะสูญสลาย รวมทั้งอารยธรรมของมนุษย์
แค่ 72 นาทีเท่านั้น ดูหนังยังไม่ทันจบเรื่อง
แล้วเป็นไปได้ไหมที่เหตุการณ์นี้จะไม่เกิดขึ้นเลย เราคงไม่มีทางรู้
คำถาม 2
ผู้ไม่ประสงค์ออกนามถามว่า “อยากจะให้ช่วยอธิบายความหมายของสองคำนี้แบบคนทั่วๆ ไปเข้าใจได้ คือ ยุทธศาสตร์ และ กลยุทธ์ ค่ะ คำศัพท์แสดงภูมินี้ช่วงนี้จะได้รับนิยมทางการเมือง คาดว่าคนทั่วๆ ไปคงไม่เข้าใจถูกต้องนัก แต่ใช้แล้วดูเท่และมีภูมิรู้”
วินทร์ เลียววาริณ : สองคำนี้ใช้ต่างกัน
ยุทธศาสตร์ (strategy) = วิชาว่าด้วยการพัฒนาและการใช้อำนาจทางการเมือง เศรษฐกิจ จิตวิทยา และกำลังรบทางทหารตามความจำเป็น ทั้งในยามสงบและยามสงคราม
ยุทธศาสตร์มักเป็นการวางแผนระยะยาว
ส่วนกลยุทธ์ (tactics, stratagem, ruse, trick) = การรบที่มีเล่ห์เหลี่ยม วิธีการที่ต้องใช้กลอุบายต่างๆ เล่ห์เหลี่ยมในการต่อสู้
ยกตัวอย่าง เช่น หลังสหภาพโซเวียตล่มสลายในปี 1991 แตกออกเป็นประเทศเล็กประเทศน้อย สหรัฐฯและประเทศตะวันตกกับรัสเซียตกลงเรื่องยุทธศาสตร์ร่วมว่า จะให้ประเทศยูเครนเป็นรัฐกันชน เพื่อให้ทั้งสองค่ายอยู่ด้วยกันได้อย่างสันติ
ผ่านไปไม่นานสหรัฐฯและประเทศตะวันตกไม่ทำตามข้อตกลง ก็ใช้กลยุทธ์ดึงยูเครนเข้าองค์การ NATO ฝ่ายรัสเซียก็ใช้กลยุทธ์บุกยูเครน เกิดสงครามยูเครน กลยุทธ์ของฝ่ายตะวันตกคือการแซงชั่นและใช้อาวุธต่างๆ เช่น โดรน เป็นต้น
คำถาม 3
คมกริช : “พี่วินทร์คือหนึ่งในนักเขียนในดวงใจผม เคยเจอพี่ในงานสัปดาห์หนังสือหลายครั้ง ขอลายเซ็นทุกครั้ง สังเกตว่าชวนคุยด้วย พี่วินทร์จะไม่ค่อยพูดเท่าไหร่ มาทราบจากงานเขียนว่าพี่ไม่ค่อยชอบคุย
ผมอยากรู้จักพี่มากขึ้น ถ้าไม่ก้าวล่วงเรื่องส่วนตัวมากเกินไป
คำถามแรก ปกติพี่ดื่มแอลกอฮอล์หรือเปล่าครับ
วินทร์ เลียววาริณ : ผมไม่ดื่มสุราครับ แต่จะยกเว้นในกรณีที่สังสรรค์กับครอบครัว
ทำไม? คำตอบคือ ผมไม่รู้สึกว่ามันอร่อย ไม่ใช่เพราะว่ามันไม่ดีต่อสุขภาพ ส่วนไวน์ดีๆ นั้น ถึงรสดี ก็ไม่เคยคิดจะซื้อมาดื่มเอง เพราะไวน์แดงหนึ่งขวด คนอื่นดื่มในหนึ่งชั่วโมง ผมเคยดื่มนานหนึ่งปี (อย่าบอกใครล่ะ อายเขา!)
ทั้งนี้เพราะผมคออ่อนมาก ดื่มเบียร์ครึ่งแก้วยังเมา ถูกสาวมอมเหล้าบ่อยๆ (เอ๊ย! พูดเล่น!)
แต่ไม่ดื่มสุราก็ดีเหมือนกัน ช่วยประหยัดค่าใช้จ่าย
คมกริช : คำถามที่สอง สุขภาพยังแข็งแรงดีไหมครับ
วินทร์ เลียววาริณ : ไม่เต็มร้อยครับ ร่างกายเสื่อมลงเรื่อยๆ กลางปีนี้ก็ต้องเข้าโรงหมอไปผ่าตัด
คมกริช : คำถามที่สาม พี่มีตารางการทำงานประจำวันยังไงครับ
วินทร์ เลียววาริณ : ผมไม่มีตารางทำงานแน่นอน แต่ทำงานตั้งแต่ตื่นนอนไปจนถึงก่อนนอน พักกินข้าว ดื่มกาแฟ เป็นช่วงๆ ทำสวน ดูหนัง อ่านข่าว ฯลฯ พูดง่ายๆ คือไม่เคยมีเวลาอยู่เฉยๆ เป็นอย่างนี้ปีละ 365 วัน ไม่มีวันหยุด
บางคนอาจมองว่าเป็นชีวิตมีกรรม (Karma) แต่ผมเห็นว่าถ้าผมรู้สึกว่าเวลาผมในแต่ละวันผ่านไปเร็วมาก และมีอะไรให้ทำตลอดเวลา น่าจะไม่ใช่กรรมนะ
ถ้ามีกรรม Karma ของผมก็ย่อมาจาก = Ku aroi mak (กูอร่อยมาก)
คมกริช : คำถามที่สี่ พี่รับเชิญเป็นวิทยากรบรรยายให้นักศึกษาไหมครับ
วินทร์ เลียววาริณ : สมัย 20 ปีก่อนผมไปพูดให้นักศึกษาฟังบ่อย เพราะปฏิเสธคนไม่เป็น แต่เมื่อถึงจุดจุดหนึ่งก็พบว่ามันไม่ใช่ทางของเรา ยอมรับว่าตนเองเป็น super introvert และเรียนรู้ที่จะปฏิเสธตรงๆ
- 1
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
