19 ก.พ. เวลา 17:53 • ปรัชญา

คนในสมัยโบราณไม่ได้เชื่อว่าโลกแบน

ถาม:
-มุสลิมมีความเชื่อเกี่ยวกับรูปทรงของโลกอย่างไร? จริงหรือไม่ ที่คนยุโรปเคยเชื่อว่าโลกแบน?
ตอบ:
-มนุษย์เรารู้ว่าโลกกลมมาตั้งแต่โบราณกาลแล้ว เมื่อคนเรามองไปยังแผ่นดินกว้างใหญ่ ทะเล หรือทะเลทราย ก็จะเห็นว่ามันมีแนวโค้ง คนเราก็คิดได้ว่าแผ่นดินไม่ได้แบนเป็นเส้นตรง คนในอดีตมีความสามารถในการสังเกตและศึกษาธรรมชาติ
ที่คนยุคหลังชอบมีการเผยแพร่ข้อมูลต่อๆกันว่าคนยุโรปยุคกลางเชื่อว่าโลกแบน หรือบอกว่าศาสนจักรโรมันบังคับให้เชื่อว่าโลกแบน ทั้งหมดนี้เป็นการลือที่ไม่เป็นความจริง ไม่มีหลักฐานทางประวัติศาสตร์ว่าคริสตจักรสอนแบบนั้น มีแต่หนังสือนิยายที่ยกย่องโคลัมบัสของ Washington Irving (วอชิงตัน เออร์วิง) ที่กุเรื่องขึ้นเองให้เป็นสีสัน
ตั้งแต่ยุคกรีก มีหลักฐานว่านักปราชญ์อย่าง Pythagoras (พีทาโกรัส), Aristotle (อริสโตเติล) สอนว่าโลกเป็นทรงกลม และ Eratosthenes (เอราโตสเทแนส) ได้ระบุเส้นรอบวงโลกใกล้เคียงความจริงมาก (ศตวรรษที่ 3 ก่อน ค.ศ.)
แต่แน่นอนว่าไม่ว่าจะสมัยไหนก็ย่อมมีคนบางส่วนมีความคิดแหวกแนวเถียงว่าโลกแบน แม้กระทั่งยุคปัจจุบันที่สามารถนั่งเครื่องบินก็มองเห็น ก็ยังมีกลุ่มที่เชื่อว่าเรื่องโลกกลมเป็นแค่การสมคบคิด
สำหรับนักปราชญ์มุสลิมในอดีต (ราวพันปีก่อน) มีก็มีการนำเสนอว่าโลกกลม หักล้างความคิดแหวกแนวเช่นกัน โดยบรรดาอิหม่ามทั้งหมดมีมติเป็นเอกฉันท์
• อิหม่าม อิบนุหัซม์ (Ibn Hazm เสียชีวิต ฮ.ศ. 456 / ค.ศ. 1064) นับจากปัจจุบันนี้ก็คือราวเกือบพันปีก่อน ได้นำเสนอไว้
โดยหนังสือ ‘Al-Fasl fi al-Milal wa al-Ahwa wa al-Nihal’ เขียนไว้ว่า
“แท้จริงแล้ว ไม่มีผู้ใดจากบรรดาอิหม่ามของมุสลิม ผู้ที่คู่ควรกับตำแหน่งอิหม่ามในด้านความรู้ ที่ปฏิเสธว่าแผ่นดินเป็นทรงกลม และไม่ปรากฏว่ามีถ้อยคำใดจากพวกเขาที่ขัดแย้งในเรื่องนี้ ตรงกันข้าม หลักฐานจากอัลกุรอานและซุนนะห์ได้กล่าวถึงการทำให้มันเป็นทรงกลม”
📜 ข้อความภาษาอาหรับ
إن أحدًا من أئمة المسلمين المستحقين لاسم الإمامة بالعلم لم ينكر أن الأرض كرة، ولا يُحفظ عن أحدٍ منهم في ذلك كلمة، بل البراهين من القرآن والسنة قد جاءت بتكويرها.
บริบทสำคัญดังนี้
~ อิบนุหัซม์ได้โต้แย้งกลุ่มที่ปฏิเสธหลักวิทยาศาสตร์และข้อเท็จจริงทางธรรมชาติ
~ ท่านยืนยันว่าความเข้าใจว่าโลกทรงกลมเป็นที่ยอมรับในหมู่นักปราชญ์มุสลิมยุคนั้น
~ ไม่ใช่แนวคิดใหม่ในโลกอิสลาม เพราะนักดาราศาสตร์มุสลิมก่อนหน้า เช่น อัล-บีรูนี ก็พูดเรื่องโลกกลมมาแล้ว
• อิหม่าม อิบนุตัยมียะห์ (Ibn Taymiyyah เสียชีวิต ฮ.ศ. 728 / ค.ศ. 1328) ก็ได้ให้คำตอบเรื่องนี้
ในหนังสือ ‘Majmu al-Fatawa’ เล่ม 25 หน้า 195 (ตามการจัดพิมพ์ที่แพร่หลาย) ท่านกล่าวว่า
“บรรดานักวิชาการมุสลิมเห็นว่าชั้นฟ้า (ทรงกลม/วงโคจร) มีลักษณะกลม และมีมากกว่าหนึ่งท่านที่รายงานว่ามีฉันทามติ (อิจญ์มาอ์) ในเรื่องนี้ และเช่นเดียวกัน พวกเขากล่าวว่าแผ่นดินมีลักษณะเป็นทรงกลม”
📜 ข้อความภาษาอาหรับ
والأفلاك مستديرة عند علماء المسلمين، وقد حكى غير واحدٍ منهم الإجماع على ذلك، وكذلك قالوا إن الأرض كروية، وقد ذكر ذلك أبو الحسين بن المنادي، وأبو محمد بن حزم، وغيرهما من العلماء.
บริบทสำคัญดังนี้
~ อิบนุตัยมียะห์กำลังอธิบายประเด็นจักรวาลวิทยา และชี้ว่าความเห็นเรื่องความกลมของฟ้าและโลกเป็นสิ่งที่นักปราชญ์มุสลิมรับรู้กัน
~ ท่านไม่ได้เสนอทฤษฎีใหม่ แต่รายงาน “ฉันทามติของนักวิชาการ” ที่มีมาก่อนหน้า
~ แนวคิดโลกทรงกลมมีในงานนักดาราศาสตร์มุสลิมก่อนยุคท่านหลายศตวรรษ
©️ อ.จำนน ปรีดี
☪️•Islam For มุสลิม
โฆษณา