เครื่องถมปัด “กลศ–ขัน” 🏺ศิลป์ลงยาสีสดแห่งรัตนโกสินทร์
งดงามราวอัญมณีบนผืนทองแดง “เครื่องถมปัด” คือหนึ่งในงานศิลป์ไทยที่ทั้งละเอียดอ่อน โดยเฉพาะ กลศ (หม้อน้ำ) หรือ “ลักจั่นน้ำ” และ ขันน้ำ ชุดนี้ ซึ่งเป็นศิลปะสมัยรัตนโกสินทร์ ราวพุทธศตวรรษที่ 24 - 25 และมีที่มาจาก วัดมัชฌิมาวาสวรวิหาร จังหวัดสงขลา มาแต่เดิม
“ถมปัด” เป็นชื่อที่คนไทยใช้เรียกงานลงยาบนทองแดง โดยเคลือบพื้นผิวโลหะให้หนาตามต้องการ แล้วแต่งแต้มลวดลายด้วยสีลงยา ก่อนนำไปเผาจนสีหลอมละลายกลายเป็นแก้วสีสด ติดแน่นบนผิวโลหะอย่างถาวร
สีลงยาทำจากแก้วหรือลูกปัดบดละเอียด ผสมน้ำหรือกาว แล้วระบายคล้ายการลงสีภาพวาด คำว่า “ถมปัด” เองก็มีที่มาจากคำว่า “ลูกปัด” นั่นเอง พื้นสีที่นิยมเคลือบมีทั้ง เหลือง ฟ้า และน้ำเงิน แต่หากใช้สีเหลืองเป็นพื้นจะมีความหมายพิเศษ เพราะนิยมสร้างเป็น “เครื่องยศ” ประกอบสมณศักดิ์ของพระราชาคณะ
กลศและขันน้ำชุดนี้ โดดเด่นด้วย ลายพรรณพฤกษา สีแดงและเขียว บนพื้นเหลืองสดดุจทองคำ
เส้นสายอ่อนช้อยไหลลื่น ผสานสีตัดกันอย่างมีชีวิตชีวา แสดงถึงฝีมือช่างผู้ชำนาญในยุครัตนโกสินทร์ ที่สามารถควบคุมทั้งไฟ สี และพื้นผิวได้อย่างแม่นยำ
ความงามของถมปัดไม่ได้จบที่การวาดลาย แต่ต้องผ่านกระบวนการเผาในอุณหภูมิที่พอเหมาะ เพื่อให้สีละลายเป็นเนื้อแก้วและยึดเกาะกับทองแดง หากไฟแรงเกินไป สีอาจเพี้ยน หากอ่อนไป สีจะไม่แน่นทนทาน จึงกล่าวได้ว่า เครื่องถมปัดคือศิลปะที่ผสานทั้ง “จินตนาการ” และ “วิทยาการ” เข้าไว้ด้วยกัน
นอกจากใช้เป็นภาชนะใส่น้ำในบริบทศาสนาแล้ว กลศและขันถมปัดพื้นเหลือง ยังสะท้อนสถานะทางสมณศักดิ์ เป็นหนึ่งในเครื่องประกอบเกียรติยศของพระราชาคณะ จึงไม่ใช่เพียงงานศิลป์เพื่อความงาม หากแต่เป็นวัตถุที่บอกเล่าเรื่องราวของศรัทธา อำนาจ และขนบธรรมเนียมในสังคมไทย
#สุดโปรด #Bangkokbank #BBL #เครื่องถมปัด #ศิลปะรัตนโกสินทร์ #งานลงยาไทย #กลศ #ขันน้ำโบราณ #หัตถศิลป์ไทย #มรดกวัฒนธรรม #วัดมัชฌิมาวาส #ศิลป์แห่งศรัทธา
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
