Blockdit Originals คุยกับ วินทร์ เลียววาริณ ตอน 9
คำถามที่ 1
พีระ : สมมุติพี่วินทร์มีไอเดียเขียนงานเรื่องหนึ่งซึ่งเป็นไอเดียที่พี่วินทร์ชอบมากๆ ถึงขั้นหลงรักเลย แต่ยังไม่มีเวลาลงมือเขียน พอเวลาผ่านไปพักหนึ่ง มีนักเขียนคนหนึ่งเขียนงานในลักษณะเดียวกับที่พี่วินทร์คิดไว้ออกมาก่อนด้วยความบังเอิญ พี่วินทร์จะยังเขียนงานนั้นอยู่ไหมครับ? หรือว่าจะทิ้งไปเลย? เพราะถ้าเขียนอยู่อาจถูกมองได้ว่าเป็นการเขียนตามแนวทางงานคนอื่น (ถึงแม้ว่าจะปรับเปลี่ยนรายละเอียดบางอย่างไม่ให้ซ้ำกันได้บ้างก็ตาม)
แต่ถ้าทิ้งไปไม่เขียนเลย จะรู้สึกน่าเสียดายที่ละทิ้งความตั้งใจเดิมไปโดยยังไม่ได้แม้แต่เริ่มทำไหมครับ?
วินทร์ เลียววาริณ : ผมมีประสบการณ์ตรงในเรื่องนี้หลายครั้ง ทั้งสองด้าน
เมื่อนวนิยาย ประชาธิปไตยบนเส้นขนาน ได้รับรางวัลซีไรต์ นักเขียนรุ่นพี่คนหนึ่งที่มีชื่อเสียงบอกผมว่า คิดเขียนเรื่องแนวเดียวกันเลย แต่เมื่อผมเขียนแล้ว นักเขียนอาวุโสผู้นี้ก็หยุดโครงการนั้น
ผมทำงานโดยคิดโครงเรื่องไว้จำนวนมาก จดไอเดียต่างๆ เป็นแฟ้มใหญ่ แล้วค่อยๆ ไล่เขียนไป ตามอารมณ์ในแต่ละช่วง
บางครั้งมีนักเขียนคนอื่นเขียนเรื่องเดียวกับไอเดียที่ผมคิดมาก่อนเป็นสิบปี ผมก็กาไอเดียนั้นทิ้งไป ถือว่าผมลงมือช้าไป
พูดง่ายๆ คือ คิดก่อนไม่สำคัญ สำคัญว่าใครเขียนก่อน
คนเขียนก่อนจะได้รับเครดิต
นี่เป็นหลักปฏิบัติของคนในวงการ
ผมยังมีอีกประสบการณ์หนึ่งคือ เขียนหนังสือออกมาแล้วไอเดียตรงกับหนังสือหรือหนังของต่างประเทศ บางเรื่องเหมือนกันแทบเป๊ะ โชคดีที่เขียนก่อน จึงรอดตัวจากข้อกล่าวหาว่าลอก
นี่ทำให้ผมมีหลักการหนึ่งคือ หากผมมีไอเดียหนึ่งที่ผมรู้สึกว่าดีมาก ผมจะลงมือเขียนทันที
นี่บอกว่าไอเดียลอยอยู่ในอากาศ เราคิดอะไรได้ คนอื่นก็อาจคิดได้เช่นกัน ถ้าคิดจับจองเป็นเจ้าของไอเดียนั้น ก็ต้องลงมือเขียนเลย อย่ารอ
คำถามที่ 2
ไม่ประสงค์ออกนาม : ในโลกนี้มี ‘คนที่ใช่’ จริงๆ หรือ
วินทร์ เลียววาริณ : เวลาเราชอบใครสักคนจนคิดว่าจะใช้ชีวิตกับเขาหรือเธอไปจนวันตาย เราบอกว่า “คนนี้ใช่”
เราชอบใช้วลี ‘คนที่ใช่’ เมื่อใช้หาคู่
ถ้า ‘ไม่ใช่’ ก็ไม่อยากแต่งงาน
อะไรคือ ‘คนที่ใช่’ ?
น่าจะเป็น
- คนที่มีรสนิยมเดียวกับเรา
- คนที่รักเรา
- คนที่มีเสน่ห์ โรแมนติก อารมณ์ขัน
- มีน้ำใจ
- หน้าตาดี
- รสนิยมดี
หายากไหม? โดยหลักการก็ไม่ยาก เพราะในโลกที่มีประชกรแปดพันล้านคน น่าจะมีเพศตรงข้ามกับเราราวๆ สี่พันล้านคน
ในสี่พันล้านคนนี้ ตัดเด็กและคนชราออกไป ตัดคนที่มีวิถีชีวิตไม่ตรงกันออกไป ก็น่าจะมีนับล้านคนที่เหมาะสมกับเรา ตัดคนที่ไม่รักหมาเหมือนเรา ก็อาจเหลือหลายแสนคน ตัดคนที่ไม่ชอบต้นไม้เหมือนเรา ตัดคนที่แต่งงานแล้ว ฯลฯ ก็อาจเหลือหลายหมื่นคนที่มีนิสัยคล้ายกับเรา รักหมาเหมือนกัน ชอบอ่านหนังสือเล่มเดียวกัน ชอบเดินใต้ฝนปรอยเหมือนกัน
ถ้าเจอกัน ต้องรักกันแน่
แต่ปัญหาคือเราไม่ได้เจอเขาหรือเธอ เพราะจังหวะ โอกาส ภูมิศาสตร์ ภาษา วัฒนธรรม ศาสนา ฯลฯ และ cause-effect ของโลกทั้งใบ ทำให้เราอาจจะไม่เจอ ‘คนที่ใช่’
บ่อยครั้งมาตรวัด ‘คนที่ใช่’ ก็ลดลงมาเรื่อยๆ ตามอายุ ยิ่งแก่ตัว ระดับ ‘คนที่ใช่’ ก็ลดลงมาหน่อย จากสิบข้อเหลือห้าข้อ
ในที่สุดเราก็แต่งงานกับคนที่ ‘พอจะใช่’ และอยู่กินจนเกิดความรัก หรือความเคยชิน แล้วตายจากไป
นี่ก็คือ cause-effect ของโลกทั้งใบ ที่ทำให้เราไม่ได้เจอ ‘คนที่ใช่ที่สุด’ คนนั้น
อาจจะมีสักหนึ่งเปอร์เซ็นต์ที่โชคดีได้เจอกัน
นี่ไม่ใช่เรื่องเศร้า ไม่ใช่โศกนาฏกรรม มันเป็นอย่างนั้นเอง จึงป่วยการบ่นว่าคู่ครองของเราไม่ใช่ ‘คนที่ใช่’
เพราะคู่ของเราก็อาจแอบบ่นในใจอย่างนี้เหมือนกัน
คำถามที่ 3
Yo : ในบริบทของสังคมที่ขาดหลักนิติธรรม ยึดถือในระบบอุปถัมภ์ อำนาจนิยม ทำให้ผมสงสัยว่าคำสอนที่เราได้ยินบ่อยๆ ว่า “ทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว….” เป็นคำสอนที่ถูกต้อง ครบถ้วนหรือไม่ นำไปใช้สอนเด็กๆ หรือคนทั่วๆ ไปได้หรือไม่ครับ
หรือสมมติว่าในอนาคต เรามีเทคโนโลยีแยกได้ว่ายุงตัวไหนมีโอกาสแพร่เชื้อไข้เลือดออกมากแค่ไหน แล้วเราฆ่ามันเพื่อป้องกันเชื้อโรค แบบนี้เรียกว่า ทำชั่วหรือไม่ครับ
อะไรคือดี อะไรคือชั่ว หรือยึดหลัก cause-effect ตามที่ลุงวินทร์เขียนบ่อยๆ ครับ
วินทร์ เลียววาริณ : สิ่งที่น่าสนใจคือ พระมักเทศน์ให้เรา “ทำดี” และ “อย่าทำชั่ว” แต่แก่นของปรัชญาตะวันออกนั้นไม่มีดี-ชั่ว เพราะทั้งสองอย่างเป็นทวินิยม เป็นสัมพัทธ์ วัดค่าไม่ได้
ยกตัวอย่างเช่น ร้อนกับเย็น เรากำหนดด้วยมาตรวัดของเราว่า น้ำเดือดคือร้อน น้ำแข็งคือเย็น
แต่สัตว์ทะเลบางสายพันธุ์อาศัยอยู่ในปล่องน้ำเดือดใต้สมุทรอย่างสบายๆ สำหรับพวกมัน 100 องศาเซลเซียสคือเย็นสบาย
นี่แปลว่าทวินิยมเป็นสัมพัทธ์ ไม่ใช่ค่าสัมบูรณ์ ขึ้นกับมุมมอง
ไม่ว่าสูง-ต่ำ ดำ-ขาว ร้อน-เย็น ถูก-ผิด ฯลฯ ล้วนเป็นมายา
ดี-ชั่วก็เหมือนกัน มันกำหนดไม่ได้ว่าแค่ไหนคือดี แค่ไหนคือชั่ว และถ้าคนคนหนึ่งมีส่วนผสมของ ‘ดี’ กับ ‘ชั่ว’ เราจะวัดค่าเขาอย่างไร
เมื่อมองอย่างนี้ จะใช้ชีวิตง่ายขึ้น
แต่ระวังนะครับ นี่ไม่ได้บอกว่าถ้าโลกไม่มีดี-ชั่ว เราจะสามารถทำเรื่องเลวร้ายได้ คนละประเด็นกัน
เพราะต่อให้เราหลุดพ้นจากกรอบคิดเรื่องดี-ชั่ว เราก็ยังอยู่ในกลไกของ cause-effec
ทุกการกระทำมีผลที่ตามมา (consequence)
และในสังคมมนุษย์ที่มีกฎหมายเป็นกรอบสังคม หากใครคนหนึ่งฆ่าคนตาย consequence ของการฆ่าคนนั้นก็อาจทำให้เขาเข้าคุกหรือถูกประหาร
การเข้าคุกหรือถูกประหารเป็น consequence หรือ effect ที่เกิดมาจาก cause
เราคุม cause-effect ไม่ได้เสมอไป ดังนั้นบางครั้งบางเรื่องก็จะได้ผลลัพธ์ “ทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว” แต่บางครั้งบางเรื่อง ก็จะได้ผลลัพธ์ “ทำดีได้ชั่ว ทำชั่วได้ดี”
ปัจจัยในโลกมีมากมายจนทำให้ไม่ทุกครั้งที่ consequence ของการฆ่าคนทำให้ต้องเข้าคุกหรือถูกประหาร บางครั้งมันส่งผลตรงข้าม คือทำให้ชีวิตดีขึ้น
เคยดูหนังของ วูดดี อัลเลน เรื่อง Match Point (2005) ไหมครับ? หนังชี้ให้เราเห็นว่า เราคุม cause-effect ของโลกภายนอกไม่ได้เสมอไป บางครั้งมันก็มาแบบที่คาดไม่ถึง และล้มล้างความเชื่อว่า “ทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว” โดยสิ้นเชิง
ที่แน่ๆ คือ ทุกการกระทำมีผลที่ตามมา
มันเป็นหลักของจักรวาลเช่นนั้นเอง
- 3
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
