วิถีจิตสิบหกอักษร (十六字心法)
"ใจคนนั้นหมิ่นเหม่ จิตธรรมนั้นแยบคาย จิตละเมียดใจเป็นหนึ่ง ซื่อสัตย์มั่นมัชฌิมา"
อักษรจีนสิบหกคำนี้ เป็นพระบรมราโชวาทที่พระเจ้าซุ่นทรงประทานให้แก่พระเจ้าอวี่ ในวันที่พระองค์ทรงสละราชสมบัติสถาปนาพระเจ้าอวี่ขึ้นครองราชย์ต่อจากพระองค์
สิบหกตัวอักษรนี้ ถูกบันทึกไว้ในคัมภีร์ซั่งซู บทนโยบายแห่งมหาราชอวี่ เป็นข้อความที่แฝงด้วยพระเมตตาอันยิ่งใหญ่ในพระเจ้าซุ่น ที่ทรงต้องการให้เกิดความสงบร่มเย็นแก่แผ่นดินอย่างหาที่สุดมิได้ ข้อความมีดังนี้
กษัตริย์ซุ่นตรัสว่า “อวี่ จงมา การได้สยบอุทกภัยได้บอกแก่ข้าพเจ้า การได้บรรลุในสัจจะบรรลุในการงาน มีเพียงเจ้าที่ปรีชาปราดเปรื่อง การที่เจ้ามานะบากบั่นเพื่อชาติ ประหยัดมัธยัสถ์เพื่อบ้าน ไม่ทะนงไม่เสแสร้ง ก็มีเพียงเจ้าที่ปรีชาปราดเปรื่อง
เพียงเจ้าไม่อวดโอ่ ในใต้ฟ้าจักไม่มีใครจะแย่งชิงด้วยเจ้าได้ ข้าพเจ้าชื่นชมในคุณธรรมของเจ้า ยกย่องในผลงานอันยิ่งใหญ่ของเจ้า ลำดับฟ้าที่ลิขิต บัดนี้ได้อยู่ที่เจ้าแล้ว เจ้าจงขึ้นครองราชย์เถิด ใจคนนั้นหมิ่นเหม่ จิตธรรมนั้นแยบคาย จิตละเมียดใจเป็นหนึ่ง ซื่อสัตย์มั่นมัชฌิมา”
《尚書·大禹謨》：帝曰：「來，禹。降水儆予，成允成功，惟汝賢。克勤於邦，克儉於家，不自滿假，惟汝賢。汝惟不矜，天下莫與汝爭能；汝惟不伐，天下莫與汝爭功。予懋乃德，嘉乃丕績，天之歷數在汝躬，汝終陟元後。人心惟危，道心惟微，惟精惟一，允執厥中。」
พระทัยอันกว้างใหญ่ดุจนภาในพระเจ้าซุ่น สรุปย่อลงในสิบหกตัวอักษรสุดท้ายนี้ สิบหกตัวอักษรนี้ จึงไม่เพียงแต่เป็นสิ่งยึดเหนี่ยวในการปกครองแผ่นดินของพระเจ้าอวี่เท่านั้น หากแต่ยังเป็นวิถีการบำเพ็ญแห่งจิต เพื่อบรรลุสู่ความบูรณาภาพอันสมบูรณ์ ตราบกระทั่งหลุดพ้นจากวัฏฏะไปนั่นเอง
แต่วิถีจิตสิบหกอักษรนี้ จำเดิมนั้นจะมีเพียงสี่อักษร คือซื่อสัตย์มั่นมัชฌิมา ซึ่งเป็นสี่คำที่พระเจ้าเหยาทรงประทานให้แก่พระเจ้าซุ่น ในวันที่พระเจ้าเหยาทรงสถาปนาให้พระซุ่นขึ้นครองราชย์เช่นเดียวกัน พระบรมราโชวาทในพระเจ้าเหยาบทนี้ คัมภีร์หลุนอวี่ได้มีการบันทึกไว้ดังนี้
“อา! ซุ่นเอ๋ย ลำดับฟ้าที่ลิขิต บัดนี้ได้อยู่ที่เจ้าแล้ว ดังนั้นเจ้าควรศรัทธามั่นในมัชฌิมา หากไพร่ฟ้าข้นแค้นมินำพา เกียรติฟ้าจักสิ้นสูญนิรันดร์กาล”
堯曰：「咨！爾舜！天之曆數在爾躬。允執其中。四海困窮，天祿永終。」
จากการสืบทอดเป็นรุ่นต่อรุ่นแต่โบราณมา ได้มีการวิวัฒน์พัฒนาจนกลายเป็นหัวใจคำสอนของขงจื่อ ดังนั้น พระอริยเจ้า พระบูรพาจารย์ในอดีต ต่างอุทิศทุ่มเททั้งชีวิตและจิตใจ เหนื่อยยากลำบากอย่างหาคำใดจะพรรณนาให้สิ้นได้ ทั้งหมดล้วนเพียงเพื่อให้ชนรุ่นหลังได้อาศัยอยู่ในร่มเงาแห่งธรรมที่ท่านเหล่านั้นได้วางรากฐานไว้
โบราณกล่าวว่า ดื่มน้ำรำลึกคุณต้นธาร การที่เราทุกคนได้อยู่ภายใต้ความสงบร่มเย็นแห่งร่มไม้ร่มธรรมที่ปกแผ่ ก็จงอย่าลืมที่จะร่วมกันอุทิศเสียสละ เพื่อนำร่มเงาอันร่มเย็นนี้ สืบทอดกว้างไกลไปสู่ลูกหลานของเราอย่างไม่ขาดสายด้วยเทอญ
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
