เอลนีโญและลานีญา
เปิดมุมมองใหม่ มหาสมุทรแปซิฟิกคือหัวใจของโลก
การจะเข้าใจปรากฏการณ์เอลนีโญและลานีญานั้น เราต้องเริ่มต้นจากการปรับจูนมุมมองที่มีต่อแผนที่โลกเสียก่อน โดยปกติเรามักคุ้นเคยกับแผนที่ที่เอาทวีปยุโรปหรือแอฟริกาไว้ตรงกลาง ซึ่งทำให้เห็นทวีปอเมริกาอยู่ทางซ้าย (ตะวันตก) และเอเชียอยู่ทางขวามือ (ตะวันออก) แต่ในการทำความเข้าใจสภาพอากาศโลก เราต้องพลิกมุมมองโดยเอา "มหาสมุทรแปซิฟิก" มาไว้ตรงหน้าแทน
เมื่อทำเช่นนั้นเราจะพบว่าชายฝั่งอเมริกาใต้กลายเป็น "ขอบด้านตะวันออก" ของมหาสมุทร และชายฝั่งเอเชียรวมถึงไทยกลายเป็น "ขอบด้านตะวันตก" ของมหาสมุทรนี้ทันที จุดนี้คือรากฐานสำคัญเพราะทิศทางของลมและกระแสน้ำจะถูกเรียกตามเข็มทิศจริงบนพื้นผิวโลก ไม่ใช่ตามตำแหน่งซ้ายขวาบนกระดาษที่เราคุ้นตา
พระเอกของเรื่อง ลมสินค้าและสายพานพลังงาน
เมื่อเรากำหนดทิศทางบนมหาสมุทรแปซิฟิกได้ถูกต้องแล้ว ขั้นตอนต่อมาคือการทำความเข้าใจกับ "ลมสินค้า" (Trade Winds) ซึ่งเป็นพระเอกของเรื่องนี้ โดยมีปัจจัยสำคัญคือการที่โลกของเราหมุนรอบตัวเองจากทิศตะวันตกไปทิศตะวันออกด้วยความเร็วที่น่าทึ่ง โดยเฉพาะบริเวณเส้นศูนย์สูตรที่โลกมีความเร็วในการหมุนสูงถึงประมาณ 1,670 กิโลเมตรต่อชั่วโมง ทว่าชั้นบรรยากาศที่ห่อหุ้มโลกอยู่นั้นเป็นก๊าซที่มีความยืดหยุ่นและมีความเฉื่อยในตัวเอง
ผลรวมของแรงกดอากาศและการหมุนของโลกประกอบกับความเฉื่อยนี้ ทำให้เกิดกระแสลมที่พัดจากทิศตะวันออก (ฝั่งอเมริกาใต้) มุ่งหน้าไปสู่ทิศตะวันตก (ฝั่งเอเชีย) ตลอดทั้งปี เปรียบเสมือนเรานั่งอยู่บนรถที่วิ่งไปข้างหน้าด้วยความเร็วสูงแล้วรู้สึกถึงลมที่พัดสวนเข้าหาหน้าเราจากทิศตรงข้ามนั่นเอง
หัวใจสำคัญที่ทำให้ลมพัดเบนทิศทางได้อย่างแม่นยำเช่นนี้คือ "แรงคอริออลิส" (Coriolis Force) ซึ่งเป็นแรงเสมือนที่เกิดจากการหมุนรอบตัวเองของโลก ลองจินตนาการว่าหากเราพยายามขว้างลูกบอลจากขั้วโลกมายังเส้นศูนย์สูตร ในขณะที่ลูกบอลลอยอยู่ในอากาศ โลกข้างใต้ลูกบอลจะหมุนเคลื่อนที่ไปทางทิศตะวันออกด้วยความเร็วที่เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ตามละติจูดที่ต่ำลง
ผลที่ได้คือในซีกโลกเหนือลมจะถูกปัดเบนไปทางขวาและในซีกโลกใต้จะถูกปัดเบนไปทางซ้าย ทำให้กระแสลมเบนทิศจนกลายเป็น "ลมตะวันออก" ที่พัดข้ามมหาสมุทรแปซิฟิกอย่างสม่ำเสมอและทรงพลัง
พระเอกของเรื่อง ลมสินค้าและสายพานพลังงาน
เมื่อเรากำหนดทิศทางบนมหาสมุทรแปซิฟิกได้ถูกต้องแล้ว ขั้นตอนต่อมาคือการทำความเข้าใจกับ "ลมสินค้า" (Trade Winds) ซึ่งเป็นพระเอกของเรื่องนี้ โดยมีปัจจัยสำคัญคือการที่โลกของเราหมุนรอบตัวเองจากทิศตะวันตกไปทิศตะวันออกด้วยความเร็วที่น่าทึ่ง โดยเฉพาะบริเวณเส้นศูนย์สูตรที่โลกมีความเร็วในการหมุนสูงถึงประมาณ 1,670 กิโลเมตรต่อชั่วโมง
ทว่าชั้นบรรยากาศที่ห่อหุ้มโลกอยู่นั้นเป็นก๊าซที่มีความยืดหยุ่นและมีความเฉื่อยในตัวเอง ผลรวมของแรงกดอากาศและการหมุนของโลกประกอบกับความเฉื่อยนี้ ทำให้เกิดกระแสลมที่พัดจากทิศตะวันออก (ฝั่งอเมริกาใต้) มุ่งหน้าไปสู่ทิศตะวันตก (ฝั่งเอเชีย) ตลอดทั้งปี เปรียบเสมือนเรานั่งอยู่บนรถที่วิ่งไปข้างหน้าด้วยความเร็วสูงแล้วรู้สึกถึงลมที่พัดสวนเข้าหาหน้าเราจากทิศตรงข้ามนั่นเอง
หัวใจสำคัญที่ทำให้ลมพัดเบนทิศทางได้อย่างแม่นยำเช่นนี้คือ "แรงคอริออลิส" (Coriolis Force) ซึ่งเป็นแรงเสมือนที่เกิดจากการหมุนรอบตัวเองของโลก ลองจินตนาการว่าหากเราพยายามขว้างลูกบอลจากขั้วโลกมายังเส้นศูนย์สูตร ในขณะที่ลูกบอลลอยอยู่ในอากาศ โลกข้างใต้ลูกบอลจะหมุนเคลื่อนที่ไปทางทิศตะวันออกด้วยความเร็วที่เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ตามละติจูดที่ต่ำลง
ผลที่ได้คือในซีกโลกเหนือลมจะถูกปัดเบนไปทางขวาและในซีกโลกใต้จะถูกปัดเบนไปทางซ้าย ทำให้กระแสลมเบนทิศจนกลายเป็น "ลมตะวันออก" ที่พัดข้ามมหาสมุทรแปซิฟิกอย่างสม่ำเสมอและทรงพลัง
อ่านเนื้อหาเต็มได้ที่ https://herothailand.com/el-nino-la-nina-the-pulse-of-the-pacific/
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
