Blockdit Logo (Mobile)
วินทร์ เลียววาริณ
ยืนยันแล้ว
•
29 มี.ค. เวลา 00:00 • หนังสือ

เป็นเช่นนั้นหรือ? | The Zen Moment

ฮาคุอิน เอคาขุ ปรมาจารย์เซนสายรินไซแห่งญี่ปุ่น เป็นพระเซนที่มีชื่อเสียง เป็นที่เคารพของชาวบ้านชาวเมืองมาก วัดของท่านอยู่ไม่ไกลจากบ้านเรือนของชาวบ้านนัก
วันหนึ่งหญิงสาวสวยคนหนึ่งในหมู่บ้านเกิดตั้งท้องขึ้นมา นางไม่ยอมบอกว่าใครเป็นพ่อของเด็กในท้อง แต่เมื่อถูกคาดคั้นหนักเข้า นางก็เอ่ยชื่ออาจารย์ฮาคุอิน
พ่อแม่ของหญิงสาวโกรธมาก และไปต่อว่าอาจารย์ฮาคุอินอย่างสาดเสียเทเสีย อาจารย์เซนเพียงเอ่ยว่า "เป็นเช่นนั้นหรือ?"
ไม่นานข่าวนี้ก็กระจายไปทั่ว ใคร ๆ ที่ได้ยินข่าวนี้ต่างประณามอาจารย์ที่ประพฤติตนไม่เหมาะสม เมื่อหญิงสาวคลอดบุตร พ่อแม่ของนางก็นำทารกไปวางที่หน้าวัด อาจารย์ฮาคุอินก็เลี้ยงดูทารกนั้นอย่างดี โดยขอน้ำนมจากสตรีในหมู่บ้าน
ผ่านไปหนึ่งปี หญิงสาวผู้นั้นทนความรู้สึกผิดไม่ได้ เล่าความจริงให้พ่อแม่ฟังว่า พ่อของทารกคือชายหนุ่มที่ทำงานในตลาดปลา
พ่อแม่ของหญิงสาวรู้สึกตกใจอย่างใหญ่หลวง ไปขอขมาต่ออาจารย์ฮาคุอิน และขอรับเด็กคืนมาเลี้ยงเอง อาจารย์เซนเพียงเอ่ยว่า "เป็นเช่นนั้นหรือ?"
ฮาคุอินเกิดเมื่อปี ค.ศ. 1686 ในหมู่บ้านเล็ก ๆ ชื่อฮารา เชิงเขาฟูจิ แม่เป็นชาวพุทธที่เคร่งศาสนา ส่งผลให้ท่านเป็นผู้ใฝ่ธรรมไปโดยปริยาย
เมื่ออายุสิบห้า เขาขออนุญาตพ่อแม่ไปบวชในวัดโชอิน พ่อแม่ก็อนุญาต
ต่อมาก็ย้ายไปอยู่ที่วัดไดโช เป็นนวกภิกขุนานสามปี เรียนธรรม อ่าน สัทธรรมปุณฑริกสูตร แต่เขาไม่รู้สึกว่าพบทางที่ต้องการ
อีกหนึ่งปีถัดมา เขาอ่านพบเรื่องราวของอาจารย์เซนจีนนาม หยานถูเฉวียนฮว่อ ถูกโจรร้ายสังหารอย่างโหดเหี้ยม เขารู้สึกสะทกสะท้อนใจที่พระยิ่งใหญ่ยังเอาตัวไม่รอดจากความตายที่โหดเหี้ยม แล้วเขาจะทำอย่างไร? จะช่วยคนอื่นจากนรกได้อย่างไร? เขาจึงล้มเลิกความคิดที่จะบรรลุธรรม
แต่ฮาคุอินก็ไม่อยากกลับบ้านตัวเปล่า เขาเดินทางไปทั่วนานสองปี ศึกษาวรรณกรรม บทกวี หลังจากนั้นก็ไปตั้งหลักที่วัดเอกัน ที่นี่เองเขาบรรลุซาโตริหลังจากทำสมาธินานเจ็ดวัน
เขาเดินทางต่อไป และได้ศึกษากับอาจารย์โชจู โรนิน นานแปดเดือน แล้วเดินทางต่อ
เขาท่องไปตามที่ต่าง ๆ จนอายุสามสิบเอ็ด กลับไปที่วัดโชอิน เป็นเจ้าอาวาส ช่วงนี้เองที่เขาได้รับนาม ฮาคุอิน แปลว่า ห่อหุ้มด้วยสีขาว
หลังการบรรลุธรรมเมื่ออายุสี่สิบเอ็ด ท่านฮาคุอินก็เป็นอาจารย์เซน มีลูกศิษย์หลายร้อยคน แต่ละคนมาหาอาจารย์เพราะกิตติศัพท์เล่าลือแบบปากต่อปาก
ฮาคุอินเป็นผู้กอบกู้สาย รินไซ เซน ที่กำลังแผ่วลงจนรุ่งเรืองอีกครั้ง โดยกลับไปเน้นการทำสมาธิและการใช้โกอาน หลักการสอนของฮาคุอินคือการทำสมาธิครุ่นคิดโกอาน
วิธีการสอนคืออาจารย์กำหนดเลือกโกอานให้ศิษย์ และทำสมาธิคิดหาคำตอบเอง เมื่อคิดออกแล้วจึง 'สอบสัมภาษณ์' กับอาจารย์
ฮาคุอินไม่ได้ใช้เฉพาะโกอานของจีน แต่บางทีก็คิดขึ้นมาใหม่ เช่นโกอานบทที่ว่า "อะไรคือเสียงตบมือข้างเดียว?" โกอานบทนี้สร้างความสงสัยอย่างสูงแก่นักเรียนเซน
ท่านเขียนว่า "ถ้าเจ้าสงสัยเต็มที่ เจ้าก็จะตื่นเต็มที่"
ท่านบอกต้องระวังการตื่น 'แบบเล็ก' แล้วคิดว่ารู้แล้ว วัน ๆ ไม่ทำอะไรนอกจากนั่งสมาธิจนแข็งทื่อ ไม่เกิดผลอะไร
ท่านสอนศิษย์ว่า "สมาธิในการทำงานดีกว่าสมาธิในการนั่งนิ่งพันเท่า"
สำหรับฮาคุอิน ท่านมักตื่นในโอกาสที่คาดไม่ถึง เช่น ครั้งหนึ่งขณะที่กำลังเดินฝ่าฝน น้ำท่วมขึ้นมาถึงหัวเข่า พลันท่านก็นึกถึงบทธรรมที่เคยอ่านนานมาแล้ว บัดดลนั้นท่านก็หัวเราะก้อง เป็นเครื่องหมายว่าท่านตื่นแล้ว
1
อาจารย์ฮาคุอินมักตื่นแบบกะทันหันเช่นนี้เสมอ ทุกครั้งที่ตื่นจะส่งเสียงหัวเราะก้องจนคนรอบข้างงุนงง
ท่านเริ่มหัดวาดรูปและเขียนอักษรเมื่ออายุราวหกสิบ และกลายเป็นจิตรกรที่มีชื่อเสียง มักเขียนรูปที่เป็นการเทศนาธรรมไปในตัว
สำหรับท่าน การทำงานคือการบรรลุธรรมอย่างหนึ่ง ท่านเชื่อว่าไม่มีใครแก่เกินเรียน และไม่ช้าเกินไปสำหรับใครที่จะบรรลุธรรม
(ยังมีต่อ)
จาก มังกรเซน และ Mini Zen (เซนฉบับการ์ตูน)
มังกรเซน Shopee คลิก https://shope.ee/2VUCymbmSh?share_channel_code=6
โฆษณา