Common Method Bias (CMB)
Outline:
วิธีที่ 1: Harman Single Factor
วิธีที่ 2: Common Latent Factor (CLF)
สรุป
.
.
การทดสอบนึงเรียกว่า Common Method Bias เป็นการตรวจสอบว่าในแบบสอบถาม หรือ แบบวัดฉบับนึง ที่คนคนนึงตอบรวดเดียวทั้งฉบับ ไม่ว่าจะมีกี่ตอนก็ตาม การมีหลายตอน หลายหัวข้อ ตอบคนเดียวนั้น เกิดความลำเอียง (bias) หรือไม่
.
ดังนั้น จึงต้องทดสอบความลำเอียง เพื่อให้มั่นใจว่าแบบสอบถาม หรือแบบวัดนี้ ไม่มีความลำเอียง
.
เอาง่ายๆ ตรงประเด็น วิธีการใช้ในการตรวจสอบความลำเอียงนี้ ส่วนใหญ่มี 2 วิธี คือ
1) Harman Single Factor test และ 2) Common Latent Factor (CLF)
.
วิธีที่ 1: Harman Single factor test
.
วิธีนี้เป็นวิธีอย่างง่าย ทำได้โดยการรัน EFA แต่บังคับเลือก 1 factor แล้วดูค่า ความแปรปรวนว่ามีกี่ % หาก "ไม่เกิน" 50% จะถือว่า ใช้ได้ ถือว่าความลำเอียงไม่เกิดขึ้นในข้อมูลชุดนี้
.
แต่จุดด้อยของวิธีนี้ คือ มักไม่น่าเชื่อถือ เพราะ (1) ดูง่ายไป เหมารวมเกินไปสำหรับการทดสอบด้วย factor เดียว (2) เกณฑ์ 50% มักถูกมองว่าสูงเกินไป ควรให้ต่ำกว่านี้ และ (3) ตรวจจับความสัมพันธ์ที่ทับซ้อนกันไม่ได้ วิธีที่ 2 จึงดูแข็งแรงกว่า
.
วิธีที่ 2: Common Latent Factor (CLF)
.
Common Latent Factor (CLF) เป็นวิธีที่ยอมรับมาก ในการทดสอบ CMB เพราะวิธีการค่อนข้างซับซ้อนและยากที่ผ่านเกณฑ์ ดังนั้น หากผ่านได้ก็แสดงว่าแบบสอบถาม แบบวัด ไม่มีปัญหาจริงๆ
.
วิธีการคือ เมื่อวิเคราะห์ CFA โมเดลรวมเสร็จแล้ว ผ่านเกณฑ์ทุกอย่างแล้ว ก็จะสร้างไฟล์ใหม่ สร้าง latent ใหม่ เรียกว่า Common Latent Factor แล้วลากเส้นค่าน้ำหนักไปยังทุกตัวแปรสังเกตที่มีในโมเดล
.
สมมติว่า มี 3 องค์ประกอบ องค์ประกอบละ 5 ตัวชี้วัด ก็จะสร้างองค์ประกอบใหม่ขึ้นมา 1 องค์ประกอบ แล้วชี้เส้นค่าน้ำหนักไปยัง 15 ตัวชี้วัดเดิม จากนั้น ทำการ fix parameter ทั้ง 15 เส้น
.
เมื่อวิเคราะห์ผลแล้ว นำผลค่าน้ำหนักของ CFA เดิม (ก่อนมี CLF) เทียบกับค่าน้ำหนักที่มี CLF หากค่าความแตกต่าง < 0.2 ก็แสดงว่า ไม่มีความต่าง ดังนั้น จึงยอมรับได้ว่าแบบสอบถาม แบบวัดไม่มีความลำเอียง นั่นเอง
.
สรุป:
หากต้องทดสอบประเด็นนี้ ควรทดสอบทั้ง 2 แบบ เพื่อให้ผลดูน่าเชื่อถือมากขึ้น ทดสอบทั้งแบบ Harman Single Factor และ Common Latent Factor
.
อ้างอิง:
Podsakoff, P. M., MacKenzie, S. B., Lee, J.-Y., & Podsakoff, N. P. (2003). Common method biases in behavioral research: A critical review of the literature and recommended remedies. Journal of Applied Psychology, 88(5), 879–903. https://doi.org/10.1037/0021-9010.88.5.879
.
.
สอนสถิติวิจัย.ไทย
💝ร่วมติดตามได้ทุกช่องทาง
💝follow or subscribe in any channel
.
📳tel.086-555-5949
🆔️line: @SmartResearchThai
💌email: contact@SmartResearchThai.com
Tiktok: @SmartResearchThai
Youtube: SmartResearchThai
Facebook: SmartResearchThai
#ปรึกษาสถิติ #สอนใช้โปรแกรมสถิติ #แก้ปัญหาสถิติ #คอร์สสถิติ #เรียนสถิติ #CMB #commonmethodbias
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
