“ตุงค่าว” ผ้าเล่าเรื่องพุทธศรัทธาของชาวล้านนา 🎨🌿
“พระบฏ” คือจิตรกรรมทางพุทธศาสนาที่วาดลงบนผืนผ้า ใช้เล่าเรื่อง พระพุทธเจ้า พุทธประวัติ หรือชาดก โดยคำว่า “บฏ” มาจากภาษาบาลีคำว่า “ปฏ” ที่แปลว่า ผืนผ้า
ในล้านนา พระบฏรูปแบบหนึ่งเรียกว่า “ตุงค่าว” หรือ “ตุงค่าวธรรม” มักเขียนเรื่อง มหาชาติ หรือเวสสันดรชาดก เพื่อใช้ในประเพณีสำคัญอย่าง “ตั้งธรรมหลวง” หรือเทศน์มหาชาติ ซึ่งชาวบ้านเชื่อกันว่า หากได้ฟังครบทั้ง 13 กัณฑ์ภายในวันเดียว จะได้เกิดในยุคพระศรีอาริย์
พระบฏไม่ได้มีไว้เพียงเพื่อความสวยงาม แต่ทำหน้าที่เป็น “สื่อเล่าเรื่อง” ในงานบุญ ภายในงานตั้งธรรมหลวงจะมีการตกแต่งวิหารให้คล้ายป่า และแขวนพระบฏไว้รอบ ๆ เปรียบเสมือนฉากของเรื่องมหาชาติ ให้ผู้คนได้ชมและซึมซับเรื่องราวไปพร้อมกับการฟังธรรม
ที่ วัดปงสนุก มีพระบฏมหาชาติถึง 2 ชุด ทั้งบนผ้าและกระดาษสา เล่าเรื่องครบ 13 กัณฑ์ พร้อมภาพพระมาลัย สันนิษฐานว่าสร้างในสมัยครูบาอาโนชัยธรรมจินดามุนี (พ.ศ. 2389–2454) ลักษณะเด่นของพระบฏคือ ด้านบนเป็นภาพเหตุการณ์ พร้อมชื่อกัณฑ์ด้วยอักษรธรรมล้านนา
ด้านล่างเป็นลายแฉกยาวคล้าย “หางตุง” จึงเรียกว่า ตุงพระบฏ แต่เมื่อประเพณีตั้งธรรมหลวงเลือนหาย พระบฏก็ถูกเก็บเงียบอยู่ในหอไตร จนแทบไม่มีใครรู้จัก
พระบฏถูกค้นพบอีกครั้ง โดยบังเอิญระหว่างการบูรณะวัด ทำให้ชุมชนตระหนักถึงคุณค่า และร่วมกัน ฟื้นฟูประเพณีตั้งธรรมหลวง เพื่อนำพระบฏกลับมาใช้งานอีกครั้ง อย่างไรก็ตาม ด้วยอายุที่มากกว่า 100 ปี พระบฏชุดเดิมจึงถูกเก็บรักษาไว้ตามหลักอนุรักษ์ และมีการสร้าง “พระบฏชุดใหม่” โดยถ่ายภาพแล้วพิมพ์ลงบนไวนิล เพื่อใช้ในพิธีแทน แม้จะเปลี่ยนวัสดุ แต่ยังคง หน้าที่เดิม คือการเล่าเรื่องมหาชาติและเป็นส่วนหนึ่งของงานบุญ
คำถามคือ เมื่อพระบฏไม่ได้วาดบนผืนผ้าแล้ว ยังเรียกว่าพระบฏได้หรือไม่ ?
คำตอบคือ ได้ เพราะแม้รูปแบบจะเปลี่ยนไป แต่ หน้าที่และความหมายยังคงเดิม เปรียบเหมือน “หลังคา” ที่แม้ไม่ทำจากหญ้าคาแล้ว ก็ยังเรียกว่าหลังคา เพราะยังทำหน้าที่ปกป้องบ้านเหมือนเดิม
พระบฏจึงยังคงเป็น สื่อแห่งศรัทธา ที่บอกเล่าเรื่องการบำเพ็ญทานของพระเวสสันดร และเชื่อมโยงผู้คนกับพุทธศาสนา ไม่ว่าจะอยู่บนผืนผ้าหรือวัสดุสมัยใหม่ก็ตาม
#สุดโปรด #Bangkokbank #BBL #พระบฏ #ตุงค่าว #ศิลปะล้านนา #ตั้งธรรมหลวง #เวสสันดรชาดก #มหาชาติ #วัฒนธรรมไทย #ศิลปะพุทธ #ภูมิปัญญาท้องถิ่น #ลำปาง #ThaiHeritage #งานจิตรกรรมไทย
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
