ตอนที่ 331 สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช : สวรรคต 6 เมษายน
วันสวรรคตสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ถูกบันทึกไว้ต่างกันออกไป หนึ่งในนั้นบันทึกว่า เสด็จสวรรคตเมื่อวันที่ 6 เมษายน พ.ศ. 2325 โดยการถูกสำเร็จโทษด้วยท่อนจันทน์ที่ป้อมวิไชยประสิทธิ์ ดังปรากฏใน "พระราชพงศาวดารกรุงธนบุรี ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม)" เอาไว้ว่า
"ณ วันเสาร์ แรม 9 ค่ำ เดือน 5 เพลาเช้า 2 โมง... จึ่งมีพระราชบริหารดำรัสปฤกษาว่า เมื่อพระเจ้าแผ่นดินอาสัจละสุจริตเสีย ประพฤติการทุจริตฉะนี้ ก็เห็นเป็นเสี้ยนหนามหลักตออันใหญ่อยู่ในแผ่นดิน จะละไว้มิได้ ขอให้ปริวัตรออกประหารเสีย ฝ่ายทแกล้วทหารทั้งปวงมีใจเจ็บแค้นเป็นอันมาก ก็นำเอาพระเจ้าแผ่นดิน และพวกโจทก์ทั้งปวงนั้นไปสำเร็จ ณ ป้อมท้ายเมืองในทันใดนั้น" (1 : 118-119)
สอดคล้องกับพระนิพนธ์ของพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์ ว่าทรงถูกสำเร็จโทษด้วยท่อนจันทน์ตามกฎมณเทียรบาล ดังปรากฏใน "เจ้าชีวิต พงศาวดาร 9 รัชกาล แห่งราชวงศ์จักรี" เอาไว้ว่า
"พระเจ้าตากสินถูกสำเร็จโทษตามแบบเจ้า คือทุบด้วยท่อนจันทน์ ตามกฎมณเทียนบาลของพระบรมไตรโลกนาถสั่งไว้ตั้งแต่ครั้ง พ.ศ. 1991 (ค.ศ. 1450) แล้วก็มีผู้นำพระบรมศพไปฝังไว้" (2 : 74)
อ.เดวิด เค วัยอาจ นักประวัติศาสตร์ชาวอเมริกาผู้เชี่ยวชาญประวัติศาสตร์ไทยบันทึกว่า ทรงถูกสำเร็จโทษด้วยท่อนจันทน์ในถุงกำมะหยี่สีแดง ดังปรากฏใน "ประวัติศาสตร์ไทยฉบับสังเขป" เอาไว้ว่า
"พระเจ้ากรุงธนบุรีทรงพบกับจุดจบยด้วยการถูกมัดอยู่ในถุงกำมะหยี่ (ถุงแดง) และถูกทุบที่ท้ายทอยด้วยท่อนจันทน์ หลังจากเสด็จสวรรคต พระบรมศพถูกนำไปฝังไว้ในพื้นที่ชานเมืองของกรุงธนบุรี" (3 : 231)
พระราชพงศาวดารอีกหลายฉบับให้ข้อมูลว่า สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชเสด็จสวรรคตในวันที่ 6 เมษายน พ.ศ. 2325 เช่นเดียวกัน แต่ทรงถูกประหารตัดศีรษะที่ป้อมวิไชยประสิทธิ์ ดังปรากฏใน "พระราชพงศาวดาร ฉบับพระราชหัตถเลขา" เอาไว้ว่า
"ครั้น ณ วันเสาร์ เดือน 5 แรม 9 ค่ำ เพลาสองโมงเศษ... ผู้คุมและเพชฌฆาตก็หามออกไปนอกพระราชวังถึงหน้าป้อมวิชัยประสิทธิ์ ก็ประหารชีวิตตัดศีรษะเสียถึงแก่พิราลัย จึงรับสั่งให้เอาศพไปฝังไว้ ณ วัดบางยี่เรือใต้ และเจ้าตากสินขณะเมื่อสิ้นบุญถึงทำลายชีพนั้นอายุได้สี่สิบแปดปี" (4 ิ: 102-103)
สอดคล้องกับหลักฐานฝ่ายกัมพูชาที่ระบุว่า สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชเสด็จสวรรคตด้วยการถูกประหารชีวิต ดังที่ปรากฏใน “ราชพงษาวดารกรุงกัมพูชา” เอาไว้ว่า
"ครั้นสมเด็จเจ้าพระยาแลเจ้าพระยาสุรสีห์กลับไปถึงกรุงเทพฯ แล้ว ก็ให้เอาตัวพระยาตาก พระยาสรรค์ เจ้ารามลักษณ์ แลพรรคพวกวงษานุวงษ์ของพระยาตากไปประหารชีวิตเสียสิ้น" (5 : 160)
นอกจากวันที่ 6 เมษายน พ.ศ. 2325 ยังมีบันทึกถึงวันเสด็จสวรรคตสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชต่างออกไปอีกหลายวันและหลายวิธีการอีกด้วยนั้นเอง
บรรณานุกรม
(1) จันทนุมาศ, พัน. พระราชพงศาวดารกรุงธนบุรี ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) จดหมายรายวันทัพ อภินิหารบรรพบุรุษ และเอกสารอื่น. พิมพ์ครั้งที่ 2. นนทบุรี : ศรีปัญญา, 2562
(2) จุลจักรพงษ์, พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้า. เจ้าชีวิต พงศาวดาร 9 รัชกาล แห่งราชวงศ์จักรี. พิมพ์ครั้งที่ 10. กรุงเทพฯ : บริษัทสำนักพิมพ์ ริเวอร์ บุ๊คส์ จำกัด, 2562
(3) เดวิด เค วัยอาจ. ประวัติศาสตร์ไทยฉบับสังเขป. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ : มูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์, 2556
(4) พระราชพงศาวดาร ฉบับพระราชหัตถเลขา เล่ม 4 / กองวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร. พิมพ์ครั้งที่ 11. นนทบุรี : โครงการเลือกสรรหนังสือ สำนักพิมพ์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมธิราช, 2560
(5) ราชพงษาวดารกรุงกัมพูชา ฉบับหอพระสมุดวชิรญาณแปลใหม่. พระนคร : พิมพ์ในงานศพพระตำรวจตรี พระยากำแพงรณฤทธิ, 2460
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
