สงกรานต์ ไม่ได้มีแค่การสาดน้ำ…แต่คือ “ราก” ของความเป็นไทย
เมื่อพูดถึง “สงกรานต์”
ภาพที่หลายคนนึกถึงคงหนีไม่พ้น…การสาดน้ำอย่างสนุกสนาน
หรือการเดินทางกลับบ้าน ไปหาครอบครัวที่เรารัก
แต่จริง ๆ แล้ว
เทศกาลนี้มีความหมายลึกซึ้งกว่านั้นมาก
โดยเฉพาะถ้าได้มองผ่าน “มุมของแต่ละภูมิภาค”
คุณอาจจะพบว่า…เรายังรู้จักสงกรานต์ไม่มากพอเลยก็ได้
สงกรานต์ = การ “ก้าวผ่าน”
คำว่า “สงกรานต์”
มีรากศัพท์จากภาษาสันสกฤต แปลว่า “การเคลื่อนย้าย” หรือ “การก้าวผ่าน”
ซึ่งหมายถึง
การที่ดวงอาทิตย์เคลื่อนเข้าสู่ราศีเมษ
และถือเป็น “ปีใหม่” ตามคติแบบโบราณ
พูดให้เข้าใจง่ายที่สุดก็คือ
นี่คือ “การเริ่มต้นใหม่” ของชีวิตนั่นเอง
สงกรานต์ = ผ่าน
สงกรานต์ไทย…ไม่ได้มีแค่แบบเดียว
สิ่งที่น่าสนใจคือ
“สงกรานต์ที่เราเห็นกันทั่วไป”
แท้จริงแล้วเป็นเพียงภาพของ “ภาคกลาง” เท่านั้น
แต่เมื่อมองไปในแต่ละภูมิภาค
จะพบว่า…แต่ละพื้นที่มี “ความหมาย” ของสงกรานต์ที่ต่างกันออกไป
• ภาคกลาง → เน้นทำบุญ สรงน้ำพระ รดน้ำดำหัว และความสนุกของการสาดน้ำ
• ภาคอีสาน → เรียกว่า “บุญเดือนห้า” เป็นงานบุญที่เน้นพิธีกรรม ความเชื่อ และครอบครัว
• ภาคใต้ → มีความเชื่อเรื่อง “ส่ง-รับเจ้าเมือง” เปรียบเหมือนการเปลี่ยนผ่านของผู้คุ้มครองเมือง
สงกรานต์จึงไม่ใช่แค่ “เทศกาลเดียวกัน”
แต่คือ “เรื่องเล่าคนละแบบ” ของแต่ละพื้นที่
ส่งกรานต์ 4 ภาค
ภาคเหนือ…เมื่อสงกรานต์ไม่ใช่ “สงกรานต์”
ในภาคเหนือ
ผู้คนจะไม่เรียกเทศกาลนี้ว่า “สงกรานต์”
แต่เรียกว่า
“ปี๋ใหม่เมือง”
แค่ชื่อ…ก็สะท้อนตัวตนได้ชัดเจนแล้ว
ที่นี่ สงกรานต์ไม่ใช่แค่วันหยุด
แต่คือ “ป๋าเวณี” หรือประเพณีที่มีรายละเอียดลึกซึ้งในทุกวัน
• 13 เม.ย. — วันสังขานต์ล่อง
วันสิ้นปีเก่า ขับไล่สิ่งไม่ดี ทำความสะอาดชีวิต
• 14 เม.ย. — วันดา
วันเตรียมของ ทำบุญ ก่อเจดีย์ทราย ตกแต่งวัด
• 15 เม.ย. — วันพญาวัน
วันขึ้นปีใหม่ ทำบุญ สรงน้ำพระ และ “รดน้ำดำหัว”
โดยเฉพาะ “การดำหัว”
ที่ใช้น้ำขมิ้นส้มป่อย
นี่ไม่ใช่แค่พิธีกรรม
แต่คือการ “ขอขมา ให้อภัย และเชื่อมความสัมพันธ์”
ซึ่งสะท้อนวัฒนธรรมที่ละเอียดอ่อนของคนเหนือได้อย่างชัดเจน
กองทรายวันสงกรานต์
ม.พะเยา กับการสืบสานที่ยัง “มีชีวิต”
ในพื้นที่ภาคเหนืออย่างจังหวัดพะเยา
มหาวิทยาลัยพะเยา เป็นหนึ่งในองค์กรที่ยังคงสืบสานประเพณีนี้อย่างจริงจัง
ผ่านกิจกรรมอย่าง
• พิธีสรงน้ำพระพุทธรูปประจำมหาวิทยาลัย
• พิธีสระเกล้าดำหัวอธิการบดีและผู้อาวุโส
สิ่งที่เกิดขึ้นไม่ใช่แค่ “พิธี”
แต่คือบรรยากาศของความเคารพ ความอบอุ่น และความเป็นชุมชน
ซึ่งหาได้ยากในโลกที่หมุนเร็วขึ้นทุกวัน
กิจกรรมรดน้ำดำหัว มหาวิทยาลัยพะเยา
แล้วทำไมเรื่องนี้ถึงสำคัญ
เพราะสงกรานต์ไม่ใช่แค่ “วันหยุดยาว”
แต่มันคือช่วงเวลาที่คนไทย
ได้กลับไปหาครอบครัว
ได้ระลึกถึงบรรพบุรุษ
และได้เริ่มต้นปีใหม่ด้วย “ใจที่สะอาดขึ้น”
และที่สำคัญที่สุด…
ประเพณีจะไม่หายไป
ถ้ายังมีคน “ส่งต่อ”
เหมือนที่หลายพื้นที่
รวมถึงมหาวิทยาลัยพะเยา
ยังคงรักษา “ปี๋ใหม่เมือง” เอาไว้
ไม่ใช่แค่เพื่ออนุรักษ์
แต่เพื่อให้คนรุ่นใหม่…ได้เข้าใจว่า
สงกรานต์ ไม่ได้มีแค่ความสนุก
แต่มันคือรากของความเป็นไทย ที่ยังมีชีวิตอยู่จริง
อ้างอิง 1
¹ กรมศิลปากร จังหวัดเชียงใหม่. ประเพณีสงกรานต์ปีใหม่เมืองล้านนา. สืบค้นจาก https://finearts.go.th/chiangmaiarchives/view/41533
² พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เชียงใหม่. สวัสดีปี๋ใหม่เมืองเจ้า. สืบค้นจาก https://www.finearts.go.th/chiangmaimuseum/view/26089
³ ไทยรัฐออนไลน์. (2566). รู้จัก "ประเพณีสงกรานต์" ของทั้ง 4 ภูมิภาค. สืบค้นจาก https://www.thairath.co.th/lifestyle/culture/2666100
⁴ e-shann.com. สงกรานต์ (ສົງການ, សង្រ្កា). สืบค้นจาก https://e-shann.com/สงกรานต์
อ้างอิง 2
⁵ หอสมุดแห่งชาติ. ตำนานสงกรานต์ สืบสานวัฒนธรรมไทยสี่ภาค. สืบค้นจาก https://www.nlt.go.th/service/1288
⁶ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เชียงใหม่. สวัสดีปี๋ใหม่เมืองเจ้า. สืบค้นจาก https://www.finearts.go.th/chiangmaimuseum/view/26089
⁷ TruePlookpanya. ประเพณีสงกรานต์ของภาคต่าง ๆ ในประเทศไทย. สืบค้นจาก https://www.trueplookpanya.com/learning/detail/29136
⁸ ห้องสมุด มหาวิทยาลัยแม่โจ้. 10 เรื่องน่ารู้เกี่ยวกับสงกรานต์ภาคเหนือ "ป๋าเวณีปี๋ใหม่เมือง". สืบค้นจาก https://thelibrary.mju.ac.th/?p=7514
- 1
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
