หลัก "มัชฌิมา" ที่ถือสืบกันมาเป็นรุ่นต่อรุ่น ในพงศาธรรมแห่งประวัติศาสตร์จีน
หลักมัชฌิมานี้ เป็นหลักที่พระอริยเจ้าแต่โบราณถือสืบกันมาแต่โบราณ ในสมัยกษัตริย์เหยา พระองค์ได้ทรงถ่ายทอดหลักมัชฌิมาให้ซุ่นว่า “ซื่อสัตย์มั่นมัชฌิมา” ครั้นกษัตริย์ซุ่นทรงส่งมอบต่อให้อวี่นั้น จากเดิมที่มีเพียง “ซื่อสัตย์มั่นมัชฌิมา” นั้น ก็ทรงขยายขอบเขตเพิ่มเติมให้รู้ว่าจิตคนเป็นสิ่งที่มิควรยึดถือ หากแต่คือจิตธรรมต่างหากที่ควรพึ่งพาอาศัย เมื่อบำเพ็ญจิตให้มั่นในมัชฌิมามิเคลื่อนคล้อย จิตใจนี้ก็จะละเมียดบริสุทธิ์ ไม่เกิดไม่ดับ มั่นคงมิเปลี่ยนแปร
แลประโยคที่กษัตริย์ซุ่นทรงมอบให้แก่อวี่คือ
ใจคนนั้นหมิ่นเหม่
ใจธรรมนั้นแยบคาย
จิตละเมียดใจเป็นหนึ่ง
ซื่อสัตย์มั่นมัชฌิมา
人心惟危 道心惟微
惟精惟一 允執厥中
จึงเห็นว่า หลักแห่งมัชฌิมานี้ เป็นสิ่งที่สืบทอดเรื่อยมาเป็นรุ่นต่อรุ่น มีเพียงพระอริยเจ้าที่ฟ้าทรงประสงค์ให้แบกรับภาระแห่งฟ้าเท่านั้นที่จะเข้าใจ ในส่วนนี้ โจวเหวินหวังคือผู้ที่ได้รับมอบถือสืบกันมา พร้อมทั้งยังได้มอบต่อให้แก่โจวอู่หวัง
เป็นเรื่องโชคดีที่เมื่อปี 2008 มีคนนำสมุดไผ่ที่อ้างว่าเป็นของโบราณทำการเร่ขายที่ฮ่องกง สมุดไผ่เหล่านี้แน่นอนว่าเป็นฝีมือของพวกโจรปล้นสุสาน แต่ที่มาที่ไปของของโบราณหายากนี้เป็นอย่างไร ก็คงมิอาจสืบเสาะหาความจริงได้แล้ว
ส่วนข่าวที่มีคนเร่ขายสมุดไผ่นี้ ในภายหลังก็ได้แพร่กระจายไปจนเป็นที่รับรู้ของนักโบราณคดีของมหาวิทยาลัยชิงฮว๋า พวกเขานำคณะนักวิชาการระดับแนวหน้าเดินทางไปตรวจสอบความจริงเท็จที่ฮ่องกงในทันที เมื่อตรวจสอบอย่างแน่ชัดแล้วก็พบว่าเป็นของจริง ทั้งยังเป็นของที่มีอายุอยู่ในช่วงก่อนคริสตศักราช 305 ปี หรือก็คือเป็นสิ่งของในช่วงยุคจั้นกว๋อนั่นเอง ไม่เพียงแต่เท่านี้ ตัวอักษรในสมุดไผ่ที่มีอายุนับ 2330 ปีนี้ ยังมีความชัดเจนมิได้เสียหายอีกด้วย
โดยเฉพาะมีสมุดอยู่ชุดหนึ่ง ได้บันทึกปัจฉิมโอวาทที่โจวเหวินหวังได้ทรงมอบให้แก่โจวอู่หวัง ในโอวาทนี้โจวเหวินหวังทรงเรียกโจวอู่หวังว่า “ฟา”
ปัจฉิมโอวาทฉบับนี้มีชื่อว่าเป่าซวิ่น (保訓) หรือรัตนโอวาท (寶訓) โดยจะขอคัดแปลเนื้อหาบางส่วนของโอวาทดังนี้
“ฟา บัดนี้พ่อประชวรหนัก เกรงว่าคงมิทันให้โอวาทกับลูก เวลาที่บรรพบุรุษในอดีตจะมอบปัจฉิมโอวาท จักต้องมอบให้ต่อหน้า แต่บัดนี้พ่อเจ็บป่วยเฉียบพลัน เกรงว่าคงมิอาจบอกกล่าวในวาระท้าย ลูกคงจะต้องรับโอวาทผ่านทางสมุดไผ่แล้วล่ะ ลูกจักต้องให้ความเคารพ ห้ามละเลยเป็นอันขาด
ในอดีต ซุ่นเป็นสามัญชน ทำนาที่ลี่ซัน หากแต่มีใจที่ระมัดระวังยิ่ง แสวงหาแต่มัชฌิมา ท่านจะตรวจตราปณิธานตนตลอดเวลา ไม่ยอมผิดต่อสิ่งที่ปวงประชาคาดหวัง และยังประโยชน์ต่อปวงชนจนถ้วนทั่ว จึงได้สลับจุดยืนมุมมอง พิจารณาอินหยางแห่งสรรพสิ่ง ไม่ยอมขัดฝืนอย่างเด็ดขาด
ครั้นซุ่นได้รับมัชฌิมา กิริยาวาจาสอดคล้องกันเป็นหนึ่ง กายาเพียบพร้อม มีแต่ความซื่อสัตย์น้อมนอบ วิริยะไม่เกียจคร้าน จนเพียบพร้อมด้วยคุณธรรมสามประการ กษัตริย์เหยาทรงชื่นชมยิ่งนัก จึงทรงมอบราชบัลลังก์ให้แก่ซุ่น ฮ่าย ต้องเคารพรอบคอบแล...
王若曰：「發，朕疾適甚，恐不汝及訓。昔前人傳保，必受之以詷。今朕疾允病，恐弗念終，汝以箸受之。欽哉，勿淫！昔舜久作小人，親耕於鬲茅。恐，救中。自詣厥志，不諱於庶萬眚之多欲，厥有施於上下遠埶，乃易立埶詣，測陰陽之物，咸川不逆。舜既得中，言不易實變名，身茲備，惟允，翼翼不懈，用作三降之德。帝堯嘉之，用受厥緒。…」
คำว่า “มัชฌิมา (中)” จึงเป็นหัวใจที่เหล่าบูรพาจารย์ถือสืบกันมา มีความหมายว่าไม่เอียงซ้ายไม่บ่ายขวา ความไม่เอียงซ้ายบ่ายขวา โดยแท้แล้วก็คือ “สุญตา” สุญตาคือความไม่เกิด ดังนั้นการที่ไม่ไปทางซ้ายแลขวา ดำรงรักษาความเป็นกลางอยู่เป็นนิจ ก็คือหลักแห่ง “สุญตา” ที่หาได้มีความแตกต่างกับหลัก “มัชฌิมา” ไม่
ครั้นหลักแห่งมัชฌิมาสืบทอดมาจนถึงขงจื่อแล้ว ท่านได้กล่าวกับเจิงจื่อ (曾子) ว่า “ธรรมของเราครอบคลุมทุกสิ่งด้วยเพียงหนึ่ง (吾道一以貫之)” แลหนึ่งที่ขงจื่อกล่าวนี้ก็คือ “มัชฌิมา” เมื่อลูกศิษย์คนอื่นๆ ที่สนใจใคร่รู้รุมถามเจิงจื่อว่าคืออะไร เจิงจื่อตอบเพียงสั้นๆ ว่า “ภักดีอภัย (忠恕)”
เมื่อหลัก “มัชฌิมา” นี้สืบทอดมาจนถึงจื่อซือ (子思) จื่อซือได้เขียนคัมภีร์ฉบับหนึ่ง มีชื่อว่า “จงยง (中庸)” ปฐมบทในจงยงได้กล่าวว่า “ความปีติ โกรธา โศกา ดีใจ ที่ยังไม่เกิดเรียกว่า มัชฌิมา (喜怒哀樂之未發謂之中)”
ดังนั้น ในสิ่งที่ยังเป็นกลาง ไม่เอียงซ้ายบ่ายขวา ยังสงบนิ่งไร้ความสูงต่ำ นั่นก็คือสุญตา คือความเป็นกลาง คือความอมตะ และคือสิ่งที่พระอริยเจ้าถือสืบกันมาแต่โบราณ
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
