👶คนไทย “คิดหนัก” เรื่องมีลูก
เมื่อการตัดสินใจส่วนตัว กำลังกลายเป็นโจทย์ระดับชาติ
ลองนึกภาพประเทศไทยอีกไม่กี่สิบปีข้างหน้า…
เด็กเกิดน้อยลง แต่ ผู้สูงอายุเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ
แล้วใครจะเป็นแรงงาน? ใครจะจ่ายภาษี?
ใครจะดูแลระบบสุขภาพและบำนาญ?
นี่ไม่ใช่แค่ “เทรนด์” แต่คือการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างประชากรที่กำลังเกิดขึ้นจริง
📉 ไทยกำลังเข้าสู่ยุค “เกิดน้อยถาวร”
ในช่วง 20 ปีที่ผ่านมา จำนวนเด็กเกิดใหม่ลดลงเฉลี่ยปีละประมาณ 3.3%
ปี 2568 ไทยมีเด็กเกิดใหม่เพียงประมาณ 4.2 แสนคน
ต่ำที่สุดเป็นประวัติการณ์ และลดลงเกือบ 10% จากปีก่อน
ขณะที่ อัตราการเจริญพันธุ์รวม (TFR) ของไทยอยู่ที่ 1.21 คนต่อผู้หญิงหนึ่งคน
ลดลงมากจาก 5.45 คน ในปี 2513 และต่ำกว่าระดับทดแทนประชากรที่ 2.1 คน อย่างมาก
พูดง่าย ๆ คือ ในระยะยาว คนรุ่นใหม่จะมีจำนวนน้อยเกินกว่าจะทดแทนคนรุ่นเดิมได้
ประเทศไทยจึงผ่านจุดสูงสุดของจำนวนประชากรไปแล้ว และกำลังเข้าสู่ช่วง “ขาลง”
ยิ่งไปกว่านั้น ไทยยังอยู่ในกลุ่มประเทศที่มี Ultra-low fertility ซึ่งหมายถึง TFR ต่ำกว่า 1.4 ซึ่งเป็นระดับที่ทำให้หลายประเทศกังวล เพราะประชากรวัยแรงงานจะหดตัวเร็วมาก
⌛เมื่อ “การมีลูกช้า” หรือ “ไม่มีลูก” กลายเป็นเรื่องปกติ
ในอดีต ผู้หญิงไทยมีลูกมากที่สุดช่วงอายุ 20–24 ปี
แต่ปัจจุบัน ช่วงอายุที่มีลูกมากที่สุดคือ 25–29 ปี และรองลงมาคือ 30–34 ปี
การเลื่อนนี้มีผลมากในทางประชากรศาสตร์ เพราะยิ่งเลื่อนอายุมีลูกออกไป โอกาสมีลูกก็ยิ่งลดลงตามธรรมชาติ
ทำให้หลายคนจึงไม่ได้ “ไม่อยากมีลูก” แต่กลายเป็น ตั้งใจจะมี แต่มีไม่ทัน หรือ มีน้อยกว่าที่ตั้งใจ
🤨 ทำไมคนไทยมีลูกน้อยลง
คำตอบไม่ได้มีเพียงเหตุผลเดียว แต่เป็นข้อจำกัดในชีวิตหลายประการ
1️⃣การมีลูก = ภาระระยะยาว
💰 ในภาวะที่เศรษฐกิจไม่สู้ดี งานไม่มั่นคง และค่าครองชีพสูง คนจำนวนมากจึงเลื่อนการตัดสินใจที่ผูกมัดระยะยาวและย้อนกลับไม่ได้อย่างเช่นการมีลูกออกไปก่อน และให้ความสำคัญกับความมั่นคงทางชีวิตก่อนการสร้างครอบครัว
🏠 อีกปัจจัยสำคัญคือ ที่อยู่อาศัย เพราะ “การมีบ้านที่เหมาะสม” เป็นหนึ่งในเงื่อนไขสำคัญก่อนมีลูก
การศึกษาจาก UN พบว่า หากการซื้อหรือเช่าบ้านทำได้ยาก ครอบครัวจำนวนมากมักเลื่อนหรือหลีกเลี่ยงการมีลูก
ตัวอย่างเช่น ประเทศที่การเข้าถึงที่อยู่อาศัยยากอย่างฮ่องกง และเกาหลีใต้ ล้วนมีอัตราการเกิดต่ำที่สุดในโลก
🎓 อีกประเด็นสำคัญคือ “ค่าใช้จ่ายด้านการศึกษา” เมื่อระบบการศึกษาแข่งขันสูง และสังคมให้ความสำคัญกับการเรียนมาก พ่อแม่จำนวนมากจึงรู้สึกว่าต้อง “ลงทุนกับลูก” ตั้งแต่เล็ก ทั้งค่าเรียน กิจกรรมเสริม ภาษา และทักษะต่าง ๆ
👉 ผลที่ตามมาคือ ครอบครัวจำนวนมากเลือกมีลูกน้อยลง เพื่อทุ่มทรัพยากรให้ลูกแต่ละคนเต็มที่ สิ่งนี้เรียกว่า quality–quantity trade-off
2️⃣รูปแบบครอบครัวกำลังเปลี่ยน
ครอบครัวที่อยู่คนเดียว SINK (Single Income No Kid) และครอบครัวที่ไม่มีบุตร DINK (Double Income No Kidกำลังเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง สะท้อนการเปลี่ยนค่านิยมในสังคม
ผู้คนให้ความสำคัญกับเสรีภาพส่วนบุคคล ความเป็นปัจเจก และการเติมเต็มชีวิตของตัวเองมากขึ้น จากเดิมที่ยึดครอบครัว หน้าที่ และบรรทัดฐานทางสถาบัน
3️⃣การมีบุตร = ค่าเสียโอกาส
ปัจจุบันผู้หญิงมีโอกาสทางการศึกษาและงานมากขึ้น แต่ในหลายครอบครัว ภาระดูแลบ้านและลูกยังตกอยู่กับผู้หญิงเป็นหลัก เกิดสิ่งที่เรียกว่า Incomplete gender revolution
ผลลัพธ์คือ ผู้หญิงทำงานนอกบ้าน + ทำงานบ้าน = ภาระสองเท่า
อีกทั้งนโยบายในที่ทำงาน ยังไม่เอื้อต่อการมีบุตร หรืออาจฉุดรั้งความก้าวหน้าในหน้าที่การงาน
ทำให้ต้นทุนค่าเสียโอกาสของการมีลูกสูงขึ้น และนำไปสู่การมีลูกน้อยลง
4️⃣โลกที่ไม่แน่นอน
โรคระบาด ภัยพิบัติ ความตึงเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์ ทำให้บางครอบครัวรู้สึกว่า “อนาคตไม่นิ่งพอที่จะพาเด็กคนหนึ่งมาเริ่มชีวิต”
🇹🇭 ผลกระทบต่อเศรษฐกิจไทย
ในอีก 10 ปีข้างหน้า สัดส่วนประชากรวัยแรงงานของไทย (ช่วงอายุ 15-59 ปี)
จะลดลงจาก 62% เหลือเพียง 57% หรือหายไปประมาณ 3.6 ล้านคน
เศรษฐกิจอาจเผชิญแรงกดดันหลายด้าน
ทั้งการขาดแคลนแรงงาน
การบริโภคและการลงทุนที่ชะลอลง
รวมถึงภาระงบประมาณสวัสดิการผู้สูงอายุที่เพิ่มขึ้น ขณะที่ฐานภาษีแคบลง
ทั้งหมดนี้ล้วนเป็นปัจจัยที่อาจฉุดรั้งศักยภาพการเติบโตระยะยาวของเศรษฐกิจไทย
✅สรุปสำคัญ
ภาวะเจริญพันธุ์ต่ำ ไม่ใช่แค่ปัญหาเพราะคน “ไม่อยากมีลูก”
แต่สะท้อนว่า ระบบเศรษฐกิจและสังคมกำลังมีข้อจำกัดบางอย่างที่ทำให้ผู้คนมีลูกได้น้อยกว่าที่ต้องการจริง ๆ
ทางแก้ไม่ใช่การกดดันให้คนมีลูก แต่คือการ “ปลดข้อจำกัด”
ตั้งแต่ มีงานที่มั่นคง มีบ้านที่เข้าถึงได้ ลดต้นทุนการเลี้ยงดูและการศึกษา สามารถทำงานพร้อมสร้างครอบครัวได้ ลดค่าเสียโอกาสของผู้หญิง ลดการเลือกปฏิบัติต่อพ่อแม่ในที่ทำงาน เพื่อสร้างสภาพแวดล้อมที่ทำให้คน “กล้า” ที่จะมีลูกมากขึ้น
.
เรื่องและภาพ: สราลี วงษ์เงิน Economist, Bnomics
════════════════
Making economic analysis simple and easy to understand
วิเคราะห์เศรษฐกิจให้เป็นเรื่องเข้าใจง่าย
════════════════
#TotalFertilityRate #อัตราการเจริญพันธุ์ #การเกิด #เศรษฐกิจไทย
#ธนาคารกรุงเทพ #Bnomics #BBL #BangkokBank
- 39
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
