Blockdit Logo (Mobile)
Du Lịch Checkin
•
27 เม.ย. เวลา 14:38 • ท่องเที่ยว

Chùa Tây Phương Hà Nội: Dấu ấn lịch sử và bảo tàng nghệ thuật Phật giáo trứ danh

Trong số những di sản văn hóa tâm linh lâu đời của vùng đồng bằng Bắc Bộ, Chùa Tây Phương Hà Nội (tên chữ là Sùng Phúc Tự) luôn được giới nghiên cứu và du khách thập phương đánh giá cao nhờ những giá trị vượt thời gian. Nơi đây không chỉ là chốn nương tựa tinh thần của Phật tử mà còn được ví như một bảo tàng điêu khắc gỗ vĩ đại, đại diện cho thời kỳ hoàng kim của mỹ thuật truyền thống Việt Nam.
Tọa lạc trên đỉnh núi Câu Lâu thuộc xã Thạch Xá, huyện Thạch Thất, cách trung tâm thủ đô khoảng 40km, Chùa Tây Phương mang trong mình một sức hút kỳ lạ, mời gọi những ai yêu thích tìm hiểu lịch sử, kiến trúc và nghệ thuật Phật giáo tìm về chiêm bái.
Bề dày lịch sử và dấu ấn thời Tây Sơn
Lịch sử hình thành của Chùa Tây Phương là một câu chuyện trải dài qua nhiều thế kỷ. Theo các truyền thuyết và tài liệu cổ, ngôi chùa có thể đã được khởi dựng từ những thế kỷ đầu Công nguyên hoặc thế kỷ thứ 8. Tuy nhiên, trải qua sự tàn phá của thời gian, hỏa hoạn và chiến tranh, công trình đã trải qua nhiều đợt trùng tu lớn nhỏ.
Diện mạo bề thế và hệ thống tượng Phật đồ sộ mà chúng ta chiêm ngưỡng ngày nay mang đậm dấu ấn của đợt đại trùng tu vào cuối thế kỷ 18, dưới triều đại Tây Sơn. Đây là thời kỳ nghệ thuật điêu khắc dân gian Việt Nam phát triển rực rỡ, đề cao tính chân thực và tinh thần nhân bản, phá vỡ nhiều khuôn mẫu cứng nhắc của các thời đại trước. Chính sự kết hợp giữa triết lý Phật giáo và tư duy nghệ thuật đổi mới của thời Tây Sơn đã kiến tạo nên một di tích quốc gia đặc biệt vô tiền khoáng hậu.
Chùa Tây Phương
Kiến trúc hình chữ Tam và kỹ thuật mộc bản đỉnh cao
Để đặt chân vào khuôn viên chùa, du khách cần bước qua 237 bậc thang lát đá ong - một loại vật liệu đặc trưng, mộc mạc và vô cùng bền bỉ của vùng đất xứ Đoài.
Về mặt tổng thể, Chùa Tây Phương được xây dựng theo bố cục hình chữ "Tam", bao gồm ba nếp nhà song song: Bái đường, Trung trúc và Thượng điện. Điểm nhấn kiến trúc đặc sắc nhất là hệ thống mái chồng diêm hai lớp. Các mái đao được uốn cong vút lên nền trời, trang trí bằng các họa tiết chạm nổi rồng phượng, hoa sen, lá lật tinh xảo, tạo nên cảm giác thanh thoát, nhẹ nhàng cho một công trình đồ sộ.
Đáng kinh ngạc hơn cả là kỹ thuật xây dựng của các hiệp thợ mộc xưa. Toàn bộ phần khung, vì kèo và cột trụ đều được làm từ gỗ mít, gỗ lim nguyên khối và được liên kết chặt chẽ với nhau bằng hệ thống mộng gỗ. Không có sự xuất hiện của đinh sắt, nhưng bộ khung này vẫn đứng vững chãi, chịu đựng được sự khắc nghiệt của khí hậu nhiệt đới gió mùa qua hàng thế kỷ.
Di sản điêu khắc qua hệ thống 18 vị La Hán
Khía cạnh làm nên sự vĩ đại của Chùa Tây Phương chính là hệ thống hơn 70 pho tượng thờ, phần lớn được tạc từ gỗ mít, phủ sơn son thếp vàng. Trong đó, bộ tượng 18 vị Tổ truyền đăng (thường gọi là 18 vị La Hán) được xem là đỉnh cao của nghệ thuật điêu khắc tĩnh vật tại Việt Nam.
bộ tượng 18 vị Tổ truyền đăng
Khác với vẻ đẹp uy nghi, thoát tục và tĩnh tại của các pho tượng Phật trên chánh điện, 18 vị La Hán được khắc họa với sự sống động và chân thực đến kinh ngạc. Các nghệ nhân đã gửi gắm những trăn trở của kiếp nhân sinh vào từng thớ gỗ. Mỗi vị mang một tư thế, một nét mặt và một trạng thái tâm lý riêng biệt: có vị trầm ngâm suy tưởng, có vị hân hoan, có vị lại mang nét mặt khắc khổ, nhăn nhó, lột tả trọn vẹn những hỉ, nộ, ái, ố của cõi người.
Những lưu ý khi chiêm bái di tích quốc gia đặc biệt
Để giữ gìn sự tôn nghiêm chốn thiền môn và bảo vệ di sản quý giá, du khách cần lưu ý một số nguyên tắc khi đến thăm Chùa Tây Phương:
Trang phục: Mặc quần áo lịch sự, kín đáo (quần dài, áo có cổ tay dài). Tránh tuyệt đối trang phục mỏng, ngắn hay hở hang.
Chuẩn bị lễ vật: Nhà chùa luôn đề cao sự thanh tịnh, do đó mâm lễ dâng lên chỉ cần giản dị với hương thơm, trái cây và hoa tươi. Không mang lễ mặn và hạn chế tối đa việc đốt vàng mã.
Tác phong bảo vệ di tích: Không xoa tiền lẻ, không dùng tay chạm vào các pho tượng hay các cấu kiện bằng gỗ để tránh làm bong tróc lớp sơn cổ. Di chuyển nhẹ nhàng, nói chuyện nhỏ tiếng để duy trì không gian tĩnh lặng chung.
Chùa Tây Phương không đơn thuần là một công trình tôn giáo, mà là một pho sử sống động bằng gỗ quý, lưu giữ trí tuệ và tâm hồn của dân tộc Việt Nam. Dành thời gian chiêm bái di tích này là cơ hội để mỗi người thêm tự hào về cội nguồn văn hóa và tìm thấy một bến đỗ bình yên cho tâm trí.
โฆษณา