ธรรมนูญครอบครัว เครื่องมือที่ช่วยให้ตระกูลจิราธิวัฒน์ เอาชนะคำสาป 3 รุ่น
“พ่อสร้าง ลูกใช้ หลานทำพัง”
ประโยคข้างบนนี้ มักจะเกิดขึ้นเป็นประจำกับธุรกิจครอบครัวทั่วโลก เหมือนเป็นสัจธรรมของธุรกิจครอบครัวไปแล้ว
จนถูกเรียกกันในวงการธุรกิจครอบครัวว่า “คำสาป 3 รุ่น”
แต่รู้ไหมว่า มีตระกูลหนึ่งที่สามารถเอาชนะคำสาปนี้ได้ จนนอกจากจะรักษาธุรกิจให้อยู่รอดมาได้มากกว่า 3 รุ่นแล้ว ยังขยายธุรกิจให้ใหญ่โตออกไปเรื่อย ๆ อีกด้วย
ตระกูลที่ว่าก็คือ ตระกูลจิราธิวัฒน์ เจ้าของศูนย์การค้าเซ็นทรัล ที่คนไทยเรารู้จักกันดี
แล้วตระกูลจิราธิวัฒน์ ทำอย่างไร ถึงสามารถเอาชนะคำสาป 3 รุ่นได้ ?
มาหาคำตอบด้วยกันกับ WealthThink ทำความมั่งคั่ง ให้เป็นเรื่องง่าย
จุดเริ่มต้นของตระกูลจิราธิวัฒน์ มาจากชายชาวจีนคนหนึ่งคือ คุณเจียง แซ่เจ็ง ที่อพยพมาจากหมู่บ้านชาวประมงเล็ก ๆ ในจีน ย้ายถิ่นฐานเข้ามาทำมาหากินในไทย
เมื่อคิดว่าจะลงหลักปักฐานทำธุรกิจอยู่ที่เมืองไทย คุณเจียง ก็เปลี่ยนชื่อนามสกุล เป็นคุณเตียง จิราธิวัฒน์
แต่จุดเริ่มต้นของธุรกิจเครือเซ็นทรัลจริง ๆ เริ่มต้นในยุคของคุณสัมฤทธิ์ ผู้เป็นลูกชายคนโตของคุณเตียง
คุณสัมฤทธิ์ ได้เปิดร้านหนังสือ และขายสินค้าเบ็ดเตล็ด ในย่านสี่พระยา โดยตั้งชื่อร้านว่า ห้างเซ็นทรัลเทรดดิ้ง
ห้างเซ็นทรัล เติบโตขึ้นตามกาลเวลาไปพร้อม ๆ กับครอบครัวจิราธิวัฒน์
จนมาถึงทายาทรุ่นที่ 3 คือคุณวันชัย จิราธิวัฒน์ ลูกชายคนที่ 2 ของคุณเตียง ขึ้นมาเป็นผู้นำธุรกิจและผู้นำตระกูล
ในตอนนั้นคุณวันชัย ต้องพากลุ่มเซ็นทรัลฝ่าวิกฤติเศรษฐกิจปี 40 ไปให้ได้
ทำให้คุณวันชัย เริ่มมีความคิดที่ว่า หากยังบริหารธุรกิจแบบกงสี ผูกติดธุรกิจไว้กับครอบครัว เมื่อถึงคราวที่ธุรกิจไปต่อไม่ไหว ก็อาจทำลายฐานะทางการเงินของครอบครัวลงไปด้วย
คุณวันชัย จึงเริ่มวางกฎระเบียบของครอบครัว เรียกว่า “ธรรมนูญครอบครัว”
โดยมีผู้บริหารมืออาชีพ ที่เป็นคนนอกตระกูล อย่างอาจารย์วิโรจน์ ภู่ตระกูล เป็นผู้ช่วยร่างธรรมนูญครอบครัวขึ้นมา
ธรรมนูญครอบครัวของตระกูลจิราธิวัฒน์ จะมีการระบุหน้าที่ และสวัสดิการของสมาชิกในครอบครัว รวมไปถึงกฎในการส่งต่อมรดกอย่างชัดเจน
ซึ่งธรรมนูญครอบครัวของตระกูลจิราธิวัฒน์ ต้องใช้เวลานานกว่า 4 ปีถึงจะร่างเสร็จ
แนวคิดธรรมนูญครอบครัวของตระกูลจิราธิวัฒน์ จะแบ่งออกเป็น 3 ส่วนอย่างชัดเจน คือ ครอบครัว, ผู้ถือหุ้น และธุรกิจ
แต่ละส่วนจะมี Head ของแต่ละส่วนในการทำหน้าที่ดูแลกฎระเบียบอย่างเคร่งครัด
ในส่วนของครอบครัว ก็มีการจัดตั้งสภาครอบครัวขึ้นมา เพื่อมาดูแลเรื่องภายในครอบครัวเท่านั้น เช่น การจัดงานแต่งงาน การจัดงานรวมญาติ รวมถึงสวัสดิการในครอบครัว แต่จะไม่มีเรื่องของธุรกิจเข้ามาเกี่ยวข้องเลย
ซึ่งสมาชิกสภาครอบครัวของจิราธิวัฒน์จะมีจำนวนสมาชิก 14 คน แต่ละคนจะถูกคัดเลือกตามความอาวุโสที่เป็นตัวแทนจากแต่ละสายครอบครัว
ปัจจุบันสมาชิกของตระกูลจิราธิวัฒน์ เมื่อรวมถึงลูกเขย-ลูกสะใภ้ ก็มีจำนวนรวมกันมากกว่า 200 คนแล้ว
ดังนั้นการสร้างความสัมพันธ์ที่ดีระหว่างสมาชิกในตระกูล ถือว่าเป็นเรื่องสำคัญมาก เพื่อป้องกันปัญหาความไม่ลงรอยกันภายในตระกูล
ตระกูลจิราธิวัฒน์ จึงมีการกำหนดวันที่สมาชิกของตระกูลต้องมาพบกันอย่างน้อยไตรมาสละ 1 ครั้ง
และมีการประชุมใหญ่อีกปีละ 2 ครั้ง เรียกว่า Chirathivat MIM (Management Information Meeting) เป็นการสรุปภาพรวมทิศทางธุรกิจของครอบครัว
เนื่องจากสมาชิกครอบครัวบางคนอาจจะไม่ได้เข้ามายุ่งเกี่ยวกับการบริหารธุรกิจ จึงต้องมีการอัปเดตข้อมูลต่าง ๆ ของธุรกิจให้ทั่วถึง
ในส่วนของความเป็นเจ้าของ จะมีคณะกรรมการที่เรียกว่า CG Board ย่อมาจาก Central Group Board ในคณะกรรมการชุดนี้จะประกอบไปด้วยคนในและคนนอกตระกูลรวมกัน 19 คน
เพื่อตัดสินใจลงทุนในโครงการที่มีมูลค่าเกิน 3,000 ล้านบาท
นอกจากตัดสินใจลงทุนแล้ว คณะกรรมการชุดนี้ยังมีหน้าที่รายงานผลการดำเนินงานและการจ่ายเงินปันผล ให้กับสมาชิกในครอบครัวทราบด้วย
คณะกรรมการชุดนี้ จึงเปรียบเสมือนผู้ที่ทำหน้าที่รักษาผลประโยชน์ให้กับตระกูลจิราธิวัฒน์
และสุดท้ายในส่วนของธุรกิจ จะมีคุณทศ จิราธิวัฒน์ ทายาทรุ่นที่ 3 ของตระกูล เป็น Head ของคณะกรรมการชุดนี้
หน้าที่ของคณะกรรมการชุดนี้ คือการตัดสินใจลงทุนที่มีขนาดโครงการไม่เกิน 3,000 ล้านบาท และต้องแจ้ง CG Board ให้รับทราบด้วย
จะเห็นได้ว่าแม้จะมีการแยกเรื่องครอบครัว ออกจากเรื่องธุรกิจอย่างชัดเจน แต่ก็ยังมีการบริหารธุรกิจแบบ Hybrid
เพื่อผสมระหว่างข้อดีของความเป็นธุรกิจครอบครัว และข้อดีของการจ้างผู้บริหารมืออาชีพจากภายนอก เข้าไว้ด้วยกัน
เราจึงได้เห็นผู้บริหารมืออาชีพจากภายนอก ผสมผสานทำงานไปกับผู้บริหารที่เป็นคนในตระกูลจิราธิวัฒน์อย่างกลมกลืน
นอกจากธรรมนูญครอบครัวของตระกูลจิราธิวัฒน์ จะแบ่งโครงสร้างคณะกรรมการที่คอยดูแลทั้งเรื่องครอบครัว และเรื่องธุรกิจอย่างชัดเจนแล้ว
ในธรรมนูญครอบครัวของตระกูลจิราธิวัฒน์ ยังมีการกำหนดกฎเกณฑ์เรื่องอื่น ๆ ที่น่าสนใจด้วย เช่น
- ห้ามขายหุ้นให้กับบุคคลภายนอก แต่สามารถขายหุ้นให้กันเองภายในตระกูลได้
- ทายาทผู้หญิงจะมีข้อจำกัดในการส่งต่อสวัสดิการของตระกูลให้กับทายาทรุ่นถัดไป
- ห้ามสะใภ้หรือลูกเขยเข้ามาบริหารธุรกิจ
- มีบทลงโทษสำหรับผู้ที่ฝ่าฝืนกฎของธรรมนูญครอบครัว ตั้งแต่เรียกมาตักเตือน ไปจนถึงการห้ามใช้นามสกุลจิราธิวัฒน์
- กฎระเบียบในธรรมนูญครอบครัวจะมีการทบทวนความสมเหตุสมผลทุก ๆ 2 ปี หากกฎบางข้อล้าสมัยก็สามารถเปลี่ยนแปลงได้
และเพื่อป้องกันไม่ให้สมาชิกในครอบครัวทำผิดกฎโดยไม่ตั้งใจ ทางตระกูลจิราธิวัฒน์ก็มีเว็บไซต์ที่ใช้กันภายในครอบครัว เพื่อให้สมาชิกเข้าไปอ่านธรรมนูญครอบครัวด้วย
ปัจจุบันทายาทรุ่นที่ 4 ของตระกูลจิราธิวัฒน์ก็ได้เริ่มเข้ามามีบทบาทในการบริหารธุรกิจของตระกูลกันบ้างแล้ว ทั้งธุรกิจในไทย และธุรกิจต่างประเทศ
ซึ่งการเป็นครอบครัวขนาดใหญ่ของตระกูลจิราธิวัฒน์ เป็นทั้งเรื่องที่ท้าทาย และจุดแข็ง เพราะยิ่งมีสมาชิกในครอบครัวเพิ่มขึ้น ก็ย่อมมีปัญหาให้จัดการมากขึ้น
แต่เมื่อมีการนำธรรมนูญครอบครัวเข้ามาใช้ ก็ทำให้ตระกูลจิราธิวัฒน์สามารถดึงจุดแข็งของการมีครอบครัวขนาดใหญ่ออกมาใช้ให้เกิดประโยชน์ได้
นั่นคือการคัดเลือกทายาทที่มีความรู้ความสามารถ เข้ามาช่วยบริหารธุรกิจของครอบครัวได้ง่ายขึ้น
อีกจุดเด่นของการบริหารธุรกิจครอบครัวของตระกูลจิราธิวัฒน์ ที่ไม่เหมือนกับธุรกิจครอบครัวตระกูลอื่น ๆ ก็คือ ไม่ได้ยึดติดกับการสืบทอดธุรกิจของบ้านใหญ่
โดยหลายครอบครัวมักจะส่งต่อธุรกิจไปให้ลูกชายคนโตของเจ้าของเท่านั้น ต่อ ๆ กันไปเรื่อย ๆ
แต่ตระกูลจิราธิวัฒน์ จะเลือกผู้นำตระกูลในแต่ละรุ่นตามความรู้ความสามารถ มากกว่าการยึดติดกับผู้สืบทอดที่เป็นลูกชายคนโต
เช่น คุณทศ ผู้นำตระกูลรุ่นที่ 3 ก็เป็นลูกชายคนที่ 10 ของคุณสัมฤทธิ์
การใช้ธรรมนูญครอบครัวเป็นเครื่องมือในการบริหารความสัมพันธ์ระหว่างสมาชิกในครอบครัว ไปจนถึงการวางโครงสร้าง และกำหนดขอบเขตที่ชัดเจนระหว่างเรื่องครอบครัว และเรื่องธุรกิจ
ทำให้ตระกูลจิราธิวัฒน์สามารถรอดพ้นจากคำสาป 3 รุ่นได้สำเร็จ
ซึ่งเบื้องหลังความสำเร็จนี้ คงไม่ได้มาจากการเขียนธรรมนูญครอบครัวให้รัดกุมเพียงอย่างเดียว แต่อีกด้านก็ต้องมาจากความสัมพันธ์ที่ดีระหว่างสมาชิกในครอบครัว
เพราะต่อให้เราจะเขียนธรรมนูญครอบครัวได้รัดกุมแค่ไหน
ถ้าสมาชิกในครอบครัวมีปัญหาขัดแย้งกันบ่อย ๆ ธรรมนูญครอบครัวก็จะเป็นเพียงแค่กระดาษใบเดียวเท่านั้นเอง..
#WealthTransfer
#ธุรกิจครอบครัว
#เซ็นทรัล
References
- 71
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
