“ขุนช้างขุนแผน” สู่ “วันทอง”: เมื่อวรรณคดีถูกตีความใหม่ผ่านเศรษฐศาสตร์ของการเลือก
Key Takeaways
• วันทอง (2021) โดย One31 เป็นการตีความใหม่ของขุนช้างขุนแผน และตั้งคำถามต่อภาพจำเดิมของสังคมไทย
• การที่วันทองเลือกไม่ได้เป็นเพราะทุกทางเลือกมีต้นทุนสูงจนไม่อาจยอมรับได้
• การตัดสินใจของรัฐมักถูกขับเคลื่อนด้วยแรงจูงใจในการรักษาระเบียบและควบคุมสถานการณ์
ละคร วันทอง (2021) โดย One31 นำแสดงโดย ใหม่ ดาวิกา โฮร์เน่ เป็นการตีความขุนช้างขุนแผนที่เปลี่ยนจุดศูนย์กลางของเรื่องจาก “ผู้ชายสองคน” มาเป็น “ผู้หญิงหนึ่งคน”
หรือ “วันทอง” ผู้ที่ถูกตราหน้าว่าเป็นหญิงสองใจมาตลอดหลายร้อยปี และพยายามตั้งคำถามใหม่ต่อภาพจำเหล่านั้นในสังคมไทย
เรื่องเริ่มต้นจากการพิพากษา เมื่อวันทองถูกนำขึ้นศาลให้เลือกว่าจะอยู่กับขุนช้างหรือขุนแผน ภายใต้เงื่อนไขที่ชัดเจน ถ้าไม่เลือกจะถูกประหาร แต่วันทองกลับตอบว่า “เลือกไม่ได้”
คำตอบสั้น ๆ นี้ ไม่ได้สะท้อนความลังเล แต่สะท้อนว่า “ทุกทางเลือกมีต้นทุน”
1️⃣การเลือกที่ไม่มีทางเลือก: เศรษฐศาสตร์ของต้นทุน
วันทองไม่ได้เพียงเผชิญกับการตัดสินใจที่ “เลือกใครก็ต้องสูญเสีย” แต่กำลังอยู่ในสถานการณ์ของ high-cost choices กล่าวคือ ไม่ใช่แค่ทุกทางเลือกมีต้นทุน แต่เป็น “ต้นทุนที่สูงจนไม่อาจยอมรับได้” ในทุกทาง
เลือกขุนแผน → สูญเสียความมั่นคงในชีวิต เพราะขุนแผนเจ้าชู้
เลือกขุนช้าง → สูญเสียเสรีภาพ เพราะขุนช้างครอบงำ
ไม่เลือก → รักษาศักดิ์ศรี แต่เสี่ยงถูกประหาร
นี่เป็นการตัดสินใจภายใต้ข้อจำกัด (Bounded Rationality) และการให้น้ำหนักกับการสูญเสียมากกว่าผลได้ (Loss Aversion)
ในโลกแบบนี้ การเลือกใด ๆ ล้วนมี “ต้นทุนที่ยอมรับไม่ได้” และการปฏิเสธจึงเป็นรูปแบบหนึ่งของการตัดสินใจ
2️⃣ อำนาจรัฐกับความเร่งรีบของคำตอบ
พระพันวษาในฐานะผู้ตัดสิน ไม่ได้ทำหน้าที่เพียงค้นหาความจริง แต่ยังต้องจัดการกับความวุ่นวายของสังคม การบังคับให้วันทองเลือกทันที จึงสะท้อนแรงกดดันของอำนาจรัฐในการรักษาระเบียบ
สิ่งนี้สอดคล้องกับ Public Choiceหรือ ทฤษฎีการเลือกสาธารณะ ที่ชี้ว่า ผู้มีอำนาจไม่ได้ตัดสินใจภายใต้ความเป็นกลางเสมอไป แต่มีแรงจูงใจ ทั้งเรื่องเสถียรภาพ ภาพลักษณ์ และการควบคุมสถานการณ์
คำพิพากษาจึงอาจปิดคดีได้ แต่ไม่ได้แปลว่า “ยุติธรรม”
3️⃣ ความรักที่สร้างต้นทุน: เมื่อวันทองเป็นผู้แบกรับ
พฤติกรรมของขุนช้างและขุนแผน ไม่ได้กระทบแค่ตัวเอง แต่ผลักต้นทุนให้ไปตกอยู่กับวันทองโดยตรง และความขัดแย้งนี้ไม่ได้จบแค่เรื่องส่วนตัว แต่ลุกลามจนกลายเป็นปัญหาที่ต้องอาศัยอำนาจรัฐเข้ามาตัดสิน
นี่คือภาพของ Externalities หรือ ผลกระทบภายนอก ที่ผู้ไม่เกี่ยวข้องต้องเป็นคนแบกรับ
และในเรื่องนี้ วันทองคือคนที่แบกรับต้นทุนมากที่สุด ทั้งที่ไม่ได้เป็นผู้สร้างปัญหา
4️⃣อรรถประโยชน์ใหม่: การเลือกที่ไม่อยู่ในกรอบเดิม
จุดเปลี่ยนของเวอร์ชันนี้อยู่ที่ตอนจบ เพราะวันทองไม่ได้ถูกประหาร แต่เลือกเดินออกจากเรื่องราวทั้งหมด
หากมองผ่าน Utility Theory การตัดสินใจนี้คือการแสวงหา “อรรถประโยชน์สูงสุด” แต่ไม่ใช่ในความหมายเดิมอย่างสถานะหรือความมั่นคง
อรรถประโยชน์ของวันทอง คือ
• ความสงบ
• ศักดิ์ศรี
• เสรีภาพในการใช้ชีวิต
การไม่เลือกใครจึงกลายเป็นการเลือกที่ดีที่สุดในโลกที่ทุกตัวเลือกเดิมเต็มไปด้วยต้นทุน
🤔 เศรษฐศาสตร์ของวันทอง: เมื่อการ “ไม่เลือก” คือการเลือก
ละคร วันทอง (2021) เป็นการตีความใหม่จากขุนช้างขุนแผน ที่ไม่ได้เพียงเล่าเรื่องซ้ำ แต่เลือกขยับจุดศูนย์กลางของเรื่องไปสู่เสียงของผู้หญิงที่ถูกกลบมานานหลายร้อยปี
วันทอง ไม่ได้ถูกนิยามด้วยความสัมพันธ์กับผู้ชายสองคนอีกต่อไป แต่เป็นตัวละครที่มีอำนาจในการเลือกชีวิตของตนเอง แม้จะอยู่ภายใต้ข้อจำกัดและแรงกดดันจากสังคมก็ตาม
การตัดสินใจของเธอจึงไม่ใช่แค่เรื่องของความรัก แต่คือการจัดลำดับคุณค่าของชีวิต ระหว่างความมั่นคง เสรีภาพ และศักดิ์ศรี
ตอนจบที่วันทองไม่ถูกประหารและเลือกออกจากกรอบเดิมของสังคม ไม่ใช่แค่การเปลี่ยนชะตากรรมของตัวละคร แต่คือการ “คืนศักดิ์ศรี” ให้กับเธอในฐานะมนุษย์คนหนึ่งที่มีสิทธิจะเลือก แม้ในโลกที่ตัวเลือกจะไม่เป็นธรรมตั้งแต่ต้น
เรื่องและภาพ: สิทธิศักดิ์ ชุณหรุ่งโรจน์ Economist, Bnomics
════════════════
Making Economics Easy for Everyone
เปลี่ยนเรื่องเศรษฐกิจให้เป็นเรื่องง่ายสำหรับทุกคน
════════════════
#วันทอง #ขุนช้างขุนแผน #วันทองเวอร์ชัน2021 #ธนาคารกรุงเทพ #Bnomics #BBL #BangkokBank
- 2
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
