ถ้าพระนางจามเทวีไม่เคยมีอยู่จริง
ชาวลำพูนอาจไม่ถูกใจสิ่งนี้ เนื่องจากพระนางจามเทวีคือศูนย์รวมศรัทธาที่อยู่คู่กับความเชื่อของคนทั้งจังหวัดมายาวนาน
LampangTimes ไม่ได้ลบหลู่ความเชื่อของชาวลำพูนแต่อย่างใด เพียงสงสัยว่า “ตำนาน” ของลำปางบันทึกถึงการสร้างเมืองของโอรสแฝดน้อง “พระเจ้าอนันตยศ” และการเดินทางมาของพระนางจามเทวีอยู่หลายครั้งในหลายสถานที่ เช่นบ่อน้ำเลี้ยงพระนางจามเทวี อ.เกาะคา หรือการปลูกต้นโพธิ์ที่วัดเวียง อ.เถิน
แม้กระทั่งอ้างถึงประวัติการสร้างวัดพระแก้วดอนเต้า กับวัดปงสนุกเหนือ ในปี พ.ศ.1223
โดยไม่ตรงกับบันทึกและไม่สามารถพิสูจน์ได้
แอดมินจึงตั้งข้อสันนิษฐานเบื้องต้นว่าพระนางจามเทวีจึงอาจไม่เคยมาลำปาง
หรืออาจไม่เคยมีตัวตนอยู่จริง
เริ่มที่ “อาณาจักรหริภุญไชย” ตามตำนานจามเทวีวงศ์ ระบุว่าก่อตั้งเมื่อ พ.ศ.1310-1834 มีศิลปะหริภุญไชย ซึ่งพระพุทธรูปในระยะแรกพุทธศตวรรษ 13-15 ได้รับอิทธิพลจากทวารวดี
ส่วนพระนางจามเทวี ปฐมกษัตริยาแห่งหริภุญไชย ครองราชย์ พ.ศ.1206-1213
1) ครองราชย์ตั้งแต่ยังไม่มีอาณาจักร ?
บางตำนานบอกด้วยว่า พ.ศ.1207 พระนางจามเทวี ตั้งครรภ์ลูกแฝดเดินทางจากละโว้ขึ้นเหนือมาตั้งอาณาจักร
แล้วสละราชสมบัติ พ.ศ.1213 ก่อนถือศีลทำนุบำรุงพระศาสนาจนสิ้นลมตอนอายุ 98 ปี
พระเจ้ามหันตยศ โอรสแฝดผู้พี่ ขึ้นครองราชย์ พ.ศ.1213-1293 นานถึง 80 ปี
2) คนเมื่อพันกว่าปีที่แล้วอายุยืนเกือบ 100 ปี ?
ส่วนพระเจ้าอนันตยศ แฝดน้องตำนานให้มาสร้างเมืองเขลางค์ พ.ศ.1223
#วัดพระธาตุหริภุญไชย สร้างเมื่อ พ.ศ.1651 หลังยุคพระนางจามเทวีเกือบ 400 ปี
โดยศิลปะหริภุญไชย ระยะที่ 2 ได้รับอิทธิพลจากขอมช่วงพุทธศตวรรษ 15-16
หมายความว่า พ.ศ.1200-1300 สมัยพระนางจามเทวีผู้คนที่อาศัยอยู่เดิมในภูมิภาคนี้ยังนับถือผี ศาสนาพุทธยังไม่เข้ามาเผยแพร่เลย
3) แล้วพระนางจามเทวีถือศีลบวชชีอะไรก่อน ?
4) เมื่อยังไม่มีการเผยแผ่ศาสนาพุทธ พระเจ้าอนันตยศจะมาสร้างเวียงเขลางค์กับวัดเพื่ออะไร
พ.ศ.1223 ลำปางตอนนั้นอาจจะมีชื่อเรียกกันว่าเวียงควาย ไม่ใช่กุกุฏนครด้วยซ้ำ
การที่ตำนานสร้างเมืองลำปางนำชื่อพระนางจามเทวีและพระโอรสเข้ามาเป็นตัวละครหลักระดับผู้สถาปนาแผ่นดินเวียงเขลางค์นครทำให้หลังจาก พ.ศ.1223 เป็นต้นมาเมืองลำปางได้หายไปจากประวัติศาสตร์ทันที
ยิ่งไปกว่านั้นคือถ้าตำนานสร้างเมืองลำปางเอ่ยถึงพระนางจามเทวีเมื่อไหร่ เมื่อนั้นความอึมครึมสับสนจะตามมา เช่น การตีความว่า #มหาเทวีเจ้า ผู้อธิษฐานต่อพระบรมสารีริกธาตุผุดบ่อน้ำคือพระนางจามเทวี ทั้งๆที่เป็นพระนางติโลกจุฑาเทวี
ทุกวันนี้บ่อน้ำเลี้ยงนั้นคนลำปางก็ถือว่าเป็นอัศจรรย์ของพระนางจามเทวีไปแล้ว
การไม่มีจารึก ไม่มีบันทึกอะไรทั้งสิ้น อยู่ๆก็มาโผล่เอาตอนเป็นประเทศราชของพม่าและหนานทิพย์ช้างเป็นฮีโร่ ราวๆ หลังปี พ.ศ.2300 ไปแล้ว
พ.ศ.1223-2300 หรือพันกว่าปีที่ลำปางหายไป มีโผล่มาหลัง พ.ศ.1979 อยู่ช่วงเดียวคือตอนที่พระแก้วมรกตมาประดิษฐานที่ #วัดพระแก้วดอนเต้า
ช่วงสำคัญอลังการเป็นที่กล่าวขวัญกันทั้งอาณาจักรขนาดนี้ เมืองละคอนก็เหมือนไม่มีตัวตน ไม่มีบันทึกทางศาสนาเป็นหลักฐานใดๆเลย
หลังจากนั้น พ.ศ.2200-2300 จึงมีการย้ายศูนย์กลางเมืองจากบริเวณวัดป่ารวกปัจจุบัน มาที่วัดปงสนุกเหนือ ปักเสาหลักเมืองต้นแรกเป็นเวียงเขลางค์ หรือเขลางค์นครก็ตอนนี้
ประเด็นของประวัติศาสตร์ลำปางที่ชวนคุยวันนี้ ไม่ได้ต้องการฟื้นฝอยหาตะเข็บว่าพระนางจามเทวีมีตัวตนจริงหรือไม่
เพราะความศรัทธานั้นฝังลึกอยู่ในใจของชาวลำพูน จามเทวีวงศ์แห่งอาณาจักรหริภุญไชยสืบทอดอำนาจมานานกว่า 600 ปี ก่อน #พญามังราย ตั้งอาณาจักรล้านนา
พระนางจามเทวีอาจจะมีจริง แต่โอรสฝาแฝดมหันตยศ-อนันตยศ นั้นจินตนาการล้วนๆ ไม่มีแน่นอน แอดมินไม่เชื่อว่ามี เพราะคนระดับปฐมกษัตริย์ที่ไหนโผล่มาฉากเดียวตอนสร้างเมืองแล้วหายไปเลย
5) การมีหรือไม่มีพระเจ้าอนันตยศวันนี้ส่งผลต่อประวัติศาสตร์การสร้างเมืองลำปางหรือไม่ ?
การมีทำให้ตำนานอภินิหารพาการก่อกำเนิดเมืองในอดีตเข้ารกเข้าพงจนไม่เหลืออะไร
แต่การไม่มีจะทำให้ต่อไปเราไม่มีเรื่องอะไรจะเล่าให้คนรุ่นหลังฟัง
ยกเว้นเสียแต่ว่าจะมีการขุดค้นทางโบราณคดีแล้วพบคูน้ำคันดินจารึกหลักฐานใหม่ๆมาเปลี่ยนความเชื่อเดิมๆ
ประเด็นคือ 6) ถ้าเราถามเยาวชนเด็กรุ่นใหม่ว่าประวัติศาสตร์ลำปางเรื่องอะไรที่คิดว่าโดดเด่นเป็นเอกลักษณ์ที่สุดยกตัวอย่างมาสัก 1 ข้อ (ห้ามตอบว่าวัดพระธาตุลำปางหลวง)
แอดมินเองก็คงต้องใช้เวลาคิดนานเหมือนกัน
ลำปางเมืองแห่งตำนาน ทุกเรื่องเป็นตำนานไปหมด
แม้กระทั่งสัญลักษณ์ประจำจังหวัด “ไก่” …ก็ยังเป็นพระอินทร์แปลงกายลงมาเลย
โจทย์ที่ต้องรีบแก้คือ 7) เราจะขายประวัติศาสตร์ลำปางเพื่อวางโครงสร้างระบบให้เป็นอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวเชื่อมโยงกับเรื่องเล่าของทุกอำเภอ กระจายรายได้สู่ชุมชนจริงจังอย่างไร
เราต้องเตรียมตัวหาทางรอดให้กับสังคมผู้สูงอายุตั้งแต่วันนี้สร้างธุรกิจที่ใช้ Story ทางประวัติศาสตร์มาขับเคลื่อน
LampangTimes อยากเห็นเรื่องราวในอดีตไม่ขัดกับปัจจุบันแล้วช่วยส่งเสริมความเป็นอยู่ของชาวบ้านในอนาคต
เราต้องเป็นเมืองที่หาตัวตนให้เจอแล้วดึงจุดเด่นเอาอัตลักษณ์มาสนับสนุนเศรษฐกิจพึ่งพาตัวเองได้ก่อน
คนและเมืองจึงจะอยู่ได้อย่างยั่งยืน
วันนี้ขอบ่นเรื่องประวัติศาสตร์แค่นี้ก่อนครับ ใครอ่านจนจบบ้าง?
#พระนางจามเทวี
#ประวัติศาสตร์เมืองลำปาง
#LampangTimes
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
