สิงหาคม
วันที่ ๒ สิงหาคม พ.ศ. ๒๔๘๐ น
ตำหนักประเสบัน เมืองบันดุง
วันที่ ๒ สิงหาคม พ.ศ. ๒๔๘๐
กราบทูล สมเด็จกรมพระยาดำรง ทรงทราบฝ่าพระบาท
ขอประทานกราบทูลกำหนดตามความคิดที่จะมาเฝ้าฝ่าพระบาทที่ปีนัง นึกมานานแล้ว ว่าถ้าจับเรือห้างอีสตเอเซียติกมาได้ จะเป็นการเดินทางอย่างได้ความสุขมาก ตามที่มีความคิดเช่นนั้น เมื่อหญิงมารยาตรเธอจะกลับ จึงสั่งเธอให้ช่วยสืบเรือห้างอิสตเอเซียติกที่กำหนดจะผ่านสิงคโปร์บอกให้ทราบด้วยว่าจะมีเมื่อไร แล้วก็ตามเสด็จทูลกระหม่อมชายไปเที่ยว ทูลกระหม่อมชายไม่ทรงสบายด้วยพระบาทบวม เกล้ากระหม่อมก็เจ็บด้วยโรคบรองไคติส เพราะร่างกายอ่อนแอสู้หนาวไม่ได้ เพราะฉะนั้นเมื่อไปได้เพียงเมืองยกยาก็ต้องแปรทางไปสมารังแล้วกลับบันดุง
พอมาถึงบันดุงก็ได้รับหนังสือหญิงมารยาตร ว่ามีเรือ “Alsia” ของห้างอิสตเอเซียติกจะออกจากสิงคโปร์ไปปีนังในวันที่ ๑๐ สิงหาคม จึงตกลงกันว่าจะมาด้วยเรือลำนั้น พอดีที่จะออกจากบะตาเวียด้วยเรือบริษัท K.P.M. ในวันที่ ๗ ถึงสิงคโปร์วันที่ ๙ รุ่งขึ้นวันที่ ๑๐ ก็ลงเรือ “Alsia” มาปีนัง แต่เรือเขาจะแวะที่ไหนบ้างและกี่วันจะมาถึงปีนังหาทราบไม่ ฝ่าพระบาทคงจะทรงสืบทราบฝ่าพระบาทได้ทางเอเย่นต์ห้างอิสตเอเซียติก
ในการมาอยู่ด้วยฝ่าพระบาทที่ปีนังนี้ เห็นจะต้องอยู่คุดคู้อย่างคนเจ็บก่อน จนกว่าจะค่อยสบายมีกำลังพอแล้ว จึงค่อยเที่ยวเตร่ดูอะไรต่ออะไรในภายหลัง
แต่แปลกหนักหนา ในแขวงปรัมบานันมีโบราณสถานหลายแห่ง เป็นสถานทางพุทธศาสนาทั้งนั้น มีแต่ลารา-ชองกรังแห่งเดียวเป็นสถานทางศาสนาพราหมณ์เข้าไปแทรกอยู่ เสียใจที่สถานทั้งนั้นพังเสียมากจนไม่รู้ว่ารูปทรงเดิมเป็นอย่างไร ฝรั่งเขาดีดอกที่พยายามสร้างเสริมขึ้นใหม่ แต่ไม่ค่อยเชื่อว่าจะถูกตามเดิมทุกอย่างไป
ควรมิควรแล้วแต่จะโปรด
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงนริศรานุวัดติวงศ์
วันที่ ๗ สิงหาคม พ.ศ. ๒๔๘๐ ดร
วันที่ ๗ สิงหาคม พ.ศ. ๒๔๘๐
ทูล สมเด็จกรมพระนริศฯ
ลายพระหัตถ์ฉบับลงวันที่ ๒ สิงหาคม ส่งมาทางไปรษณีย์อากาศหม่อมฉันได้รับแล้ว ยินดียิ่งนักที่จะได้เฝ้าเร็วๆ นี้ หม่อมฉันให้ไปถามทางอิสตเอเซียติก เขาคาดว่าเรืออัลเซียจะถึงปีนัง วันพฤหัสบดีที่ ๑๒ สิงหาคม เวลาเช้าหม่อมฉันจะไปรับเสด็จและจะหาเครื่องเสวยเวลาเช้าเตรียมไว้ที่ซินนามอนฮอล
ควรมิควรแล้วแต่จะโปรด
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ
วันที่ ๒๘ สิงหาคม พ.ศ. ๒๔๘๐ น
หาดใหญ่ จังหวัดสงขลา
วันที่ ๒๘ สิงหาคม ๒๔๘๐
กราบทูล สมเด็จกรมพระยาดำรงฯ ทราบฝ่าพระบาท
เกล้ากระหม่อมทูลลาจากปีนังกลับเมื่อวันที่ ๒๗ ไปถึงหาดใหญ่แล้วด้วยดีในวันนั้น เวลาบ่าย ๓ โมง พระเสน่หามนตรีมารับไปอยู่บ้านสุคนธหงส์เจ้าของบ้านไม่ต้องนำชี้ให้ทราบว่าอะไรอยู่ที่ไหน เพราะรู้หมดด้วยได้เคยอยู่มามากแล้ว ได้พบนายแก้วกับนางบางที่นั่น มาอยู่กับพระเสน่หามนตรี ต่างก็เต็มใจรับใช้ได้มหาดเล็กข้าหลวงเพิ่มขึ้นอีกเบาขึ้นมาก
ริมทางรถไฟที่เข้าไปหาดใหญ่ เห็นมีสวนยางมากมาย ทำให้เกิดความสงสัยขึ้นในใจ ว่าต่อไปนี้น่าจะทำความลำบากให้ ทั้งพวกที่หากินทางเดียวกันกับทั้งรัฐบาลด้วย ตอนแต่อะลอสตาร์เข้าไปที่ทุ่งนากว้างใหญ่ มีเขาหินปูนอย่างไม่มีเชิงดินตั้งอยู่กลางนาเนืองๆ เหมือนในจังหวัดพัทลุง นานั้นกำลังทำอยู่ชุลมุน แต่ในเขตแดนไทยเห็นนาแห้งยังไม่ได้ทำอะไรกัน แปลว่ายังไม่มีฝนตก ฤดูในเมืองไทยกับสหรัฐมลายูเห็นจะผิดกัน
สืบเรือของบริษัทเรือไฟไทยซึ่งเดินออกจากสงขลา ได้ความว่ามีเดินอยู่ ๓ ลำ คือ มาลินี ประชาธิปก กับ ภาณุรังษี แต่เรือมาลินีกับประชาธิปกนั้นเดินไปเพียงชุมพร มีแต่ภาณุรังษี ลำเดียวที่เดินเข้าถึงกรุงเทพฯ กำหนดออกจากสงขลาวันพุธที่ ๑ กันยายน เป็นการบังคับอยู่ในตัวที่จะต้องกลับด้วยเรือนั้นในวันนั้น ดูก็พอสมควรแล้ว
กลัวแต่จะแน่นเหมือนเรือบริษัท K.P.M. ซึ่งเคยโดยสารจากสมารังไปบะตาเวีย และจากบะตาเวียไปสิงคโปร์ ไม่มีสุขอย่างเอก อะไรก็ไม่รำคาญเท่ากับมีเด็กๆ เล่นอะไรกันเอะอะมาก ถาวรเคยว่าเด็กวิลันดาเป็นเด็กซนมากกว่าเด็กชาติอื่นภาษาอื่นหมด แต่เรือภาณุรังษี เขาว่าไม่เคยแน่นเลย
ในการที่มาพึ่งฝ่าพระบาทอยู่่ที่ปีนัง ได้รับพระกรุณาแต่ฝ่าพระบาททรงเอาเป็นพระภาระ ประทานพระอนุเคราะห์ทุกอย่าง ทำให้ได้ความสนุกสบายสะดวกสิ้นทั้งครอบครัว สำนึกในพระเดชพระคุณอยู่เป็นล้นเกล้า เกล้ากระหม่อมไม่ลืมเลย กับทั้งหลานๆ ทุกๆ คน ต่างก็ช่วยอนุเคราะห์ให้ได้ความสุขสะดวกดีทุกอย่าง รู้สึกขอบใจเธออยู่ทุกคน ขอได้โปรดบอกเธอทั้งนั้นให้ทราบความรู้สึกในน้ำใจนี้ด้วย
ควรมิควรแล้วแต่จะโปรด
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงนริศรานุวัดติวงศ์
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
