25 พ.ค. เวลา 14:02 • วิทยาศาสตร์ & เทคโนโลยี

ครั้งแรกในรอบ 20 ปี! นาซาตรวจพบ 'แมกนีตาร์เกิดใหม่' ชาร์จพลังซูเปอร์โนวาสว่างพิเศษข้ามกาลเวลา

กล้องโทรทรรศน์อวกาศรังสีแกมมาเฟอร์มิ (Fermi Gamma-ray Space Telescope) ของนาซา ประสบความสำเร็จในการตรวจพบรังสีแกมมาปริศนาจากซูเปอร์โนวา (#Supernova) กำลังสูงที่มีความสว่างมากกว่าปกติถึง 10 เท่า ซึ่งถูกขับเคลื่อนด้วยพลังงานมหาศาลจากแมกนีตาร์ (Magnetar) หรือซากดาวแม่เหล็กยักษ์ที่ทรงพลังที่สุดในเอกภพ
โดยซากดาวดวงนี้เกิดจากการยุบตัวเนื่องจากแรงโน้มถ่วงของแกนกลางดาวฤกษ์มวลยักษ์เมื่อสิ้นอายุขัย บีบอัดจนเหลือรัศมีเพียง 20 กิโลเมตร จนกลายเป็นดาวนิวตรอน (Neutron Star) ที่หนาแน่นมหาศาล และหมุนรอบตัวเองอย่างบ้าคลั่งถึง 700 รอบต่อวินาที บดอัดเส้นแรงสนามแม่เหล็กจนเข้มข้นกว่าดาวนิวตรอนทั่วไปถึง 1,000 เท่า
การค้นพบครั้งสำคัญนี้ถูกเปิดเผยเมื่อปี พ.ศ. 2567 โดยนักวิทยาศาสตร์ได้ตรวจพบรังสีแกมมาซึ่งเป็นแสงที่มีพลังงานสูงที่สุดในเอกภพ เอ่อล้นออกมาจากซูเปอร์โนวาสว่างพิเศษรหัส SN 2017egm ซึ่งระเบิดขึ้นในกาแล็กซี NGC 3191 ที่อยู่ห่างออกไปประมาณ 440 ล้านปีแสง แม้ระยะทางจะไกลแสนไกลจนต้องใช้เวลาเดินทางนานหลายร้อยล้านปีกว่ารังสีแกมมาจะเดินทางมาถึงโลก
2
แต่นี่ก็นับเป็นหนึ่งในซูเปอร์โนวาแบบแกนกลางยุบตัวที่อยู่ใกล้โลกที่สุดเท่าที่เคยมีการตรวจพบมา ซึ่ง ดร. ฟาบิโอ อาเซโร (Fabio Acero) หัวหน้าทีมวิจัยระบุว่า ตลอดเวลากว่า 20 ปีที่ผ่านมา ทีมนักดาราศาสตร์ได้เฝ้าค้นหาสัญญาณรังสีแกมมาจากซูเปอร์โนวานับพันดวง แต่ก็ไม่มีครั้งไหนเลยที่จะชัดเจนและได้รับการยืนยันอย่างเป็นทางการจนกระทั่งการค้นพบในครั้งนี้
เบื้องหลังความสว่างไสวอันน่าทึ่งนี้เกิดจากสิ่งที่เรียกว่า เนบิวลาลมแมกนีตาร์ (Magnetar Wind Nebula) ซึ่งเป็นกลุ่มก้อนพลังงานของอนุภาคสสารและปฏิสสารอย่างอิเล็กตรอนและโพซิตรอน ที่ถูกเหวี่ยงออกมาจากแมกนีตาร์หมุนเร็วเกิดใหม่ โดยเมื่ออนุภาคขั้วตรงข้ามเหล่านี้เข้าปะทะและทำลายล้างกันเองจะปลดปล่อยรังสีแกมมามหาศาลพุ่งเข้าชนเปลือกซากปรักหักพังชั้นนอกของซูเปอร์โนวา แล้วแปรเปลี่ยนสภาพเป็นแสงที่ตาเปล่ามองเห็นได้ ในช่วงเวลาประมาณ 3 เดือนหลังการระเบิดเมื่อเศษซากเริ่มขยายตัวและเย็นลง
ส่งผลให้มันสว่างเจิดจ้าลุกโชนอย่างยาวนาน การค้นพบนี้จึงเปรียบเสมือนการเปิดหน้าต่างบานใหม่ที่ช่วยให้นักวิทยาศาสตร์ส่องเจาะลึกเข้าไปถึงระบบการทำงานภายในของการระเบิดที่รุนแรงและลึกลับที่สุดในห้วงจักรวาลได้อย่างที่ไม่เคยทำได้มาก่อน
โฆษณา