4 มิ.ย. เวลา 13:00 • วิทยาศาสตร์ & เทคโนโลยี

ตรวจเลือดรู้ก่อนเป็นอัลไซเมอร์ — วิทยาศาสตร์กำลังเปลี่ยนเกมการดูแลสมอง

สวัสดีครับเพื่อนๆ ชาว innowayถีบ!
ลองตอบคำถามนี้ดูนะครับ
"ถ้าพรุ่งนี้คุณจะความจำเสื่อม วันนี้คุณจะรีบทำอะไร?"
เชื่อว่าหลายคนคงมีคำตอบมากมายเลยครับ ไม่ว่าจะเป็นการสร้างความทรงจำกับคนที่รัก การจัดการเรื่องสำคัญในชีวิต หรือแม้แต่การบอกรักคนที่ยังไม่ได้บอก
แต่ความจริงคือ ไม่มีใครมาเตือนเราแบบนั้นครับ
ข้อมูลจาก kenresearch.com ระบุว่าประเทศไทยมีผู้ป่วยอัลไซเมอร์ประมาณ 500,000 คน และเพิ่มขึ้นปีละประมาณ 4% หรือเกือบ 20,000 คนต่อปี ถ้าเราสามารถรู้ล่วงหน้าและเตรียมตัวได้ทันท่วงที ผู้ป่วยกลุ่มนี้จะมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นได้มากครับ
ปัจจุบันเราตรวจอัลไซเมอร์ได้ยังไง?
วิธีมาตรฐานในปัจจุบันคือการตรวจด้วยรังสี PET Scan (Positron Emission Tomography) ซึ่งมีอยู่ 2 แบบครับ
1. Amyloid PET Scan — ตรวจหาการสะสมของโปรตีน เบต้า-อะไมลอยด์ (Beta-amyloid) ในสมอง ซึ่งเป็นคราบโปรตีนที่เกี่ยวข้องกับการเกิดโรค
2. FDG-PET Scan — ตรวจประเมินการทำงานของเซลล์สมองโดยวัดอัตราการใช้น้ำตาลกลูโคส หากสมองส่วนใดทำงานลดลง ก็บ่งบอกถึงความเสื่อมของเซลล์สมองได้
ทั้งสองวิธีมีความแม่นยำดีครับ แต่มีจุดอ่อนสำคัญอย่างหนึ่ง — ตรวจเจอได้เมื่อสมองเริ่มผิดปกติไปแล้ว บางกรณีโปรตีนอะไมลอยด์สะสมมานานเกือบ 10 ปี ก่อนที่จะแสดงอาการออกมาให้เห็นครับ
งานวิจัยใหม่จากฮาร์วาร์ด — ตรวจเลือดรู้ก่อนสมองเปลี่ยน
ทีมนักวิจัยจาก Harvard Medical School นำโดย Prof. Hyun-Sik Yang นำเสนอแนวทางใหม่ที่น่าสนใจมากครับ นั่นคือการตรวจหาสารบ่งชี้ทางชีวภาพ (Biomarker) ในเลือดที่ชื่อว่า plasma phosphorylated tau 217 (pTau217)
ในภาวะปกติ โปรตีน Tau ทำหน้าที่รักษาสภาพเซลล์ประสาทในสมอง แต่ในผู้ป่วยอัลไซเมอร์ โปรตีนนี้จะเกิดความผิดปกติ จับตัวกันเป็นกระจุก (Tau Tangles) ทำลายเซลล์สมอง และรั่วไหลเข้าสู่กระแสเลือด — และนั่นแหละครับคือสิ่งที่การตรวจเลือดสามารถจับได้
ผลการวิจัยที่ติดตามมาตลอด 8 ปี
งานวิจัยนี้ตีพิมพ์ในวารสาร Nature Communications เมื่อเดือนเมษายนที่ผ่านมา โดยติดตามตัวอย่างมากกว่า 300 เคส ในช่วงอายุ 50-90 ปี ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างค่า pTau217 ในเลือด การตรวจ PET Scan และการทดสอบความสามารถในการจดจำ
ใครสนใจไปอ่านเพิ่มเติมกันได้ที่
ผลที่ได้น่าสนใจมากครับ
> ผู้ที่มีค่า pTau217 สูง เมื่อติดตามต่อไปจะพบการสะสมของพลัคในสมอง แม้ว่าตอนเริ่มต้นจะยังไม่มีก็ตาม
> การเพิ่มขึ้นของ pTau217 ในเลือด มักเกิดขึ้นก่อน ที่ PET Scan จะตรวจพบการสะสมของโปรตีนในสมองด้วยซ้ำ
พูดง่ายๆ คือการตรวจเลือดนี้อาจช่วยให้เรารู้ล่วงหน้าได้ก่อนที่สมองจะเริ่มเปลี่ยนแปลงครับ
แม้ US FDA จะอนุมัติให้ใช้การตรวจเลือดวิเคราะห์อัลไซเมอร์ได้แล้ว แต่งานวิจัยของ Prof. Yang ยิ่งช่วยยืนยันประสิทธิภาพของ pTau217 ในฐานะ Biomarker ที่เชื่อถือได้มากขึ้นครับ
เราดูแลสมองดีพอแล้วหรือยัง?
งานวิจัยชิ้นนี้ทำให้แอดคิดถึงสิ่งหนึ่งครับ — เราใส่ใจการตรวจสุขภาพร่างกายกันทุกปี แต่เราให้ความสำคัญกับ "สุขภาพสมอง" มากแค่ไหน?
ในเมื่อเราตรวจเลือดดูไขมัน ดูน้ำตาล เพื่อป้องกันโรคหัวใจและเบาหวานล่วงหน้า ทำไมเราถึงไม่คิดถึงการดูแลสมองในแบบเดียวกัน?
อีกไม่นาน การเจาะเลือดตรวจสุขภาพประจำปีอาจไม่ได้ดูแค่น้ำตาลหรือไขมันอีกต่อไปครับ แต่จะมีเจ้า pTau217 เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของการดูแลสุขภาพสมองของเราด้วย
บางทีคำถามที่สำคัญกว่า "ถ้าพรุ่งนี้ความจำจะเสื่อม วันนี้จะทำอะไร?" อาจเป็น
"วันนี้เราดูแลสมองของเราดีพอแล้วหรือยัง?" 🧠
1
เพื่อนๆคิดยังไงกับเรื่องนี้บ้างครับ มาแชร์กันในคอมเมนต์ได้เลย!
โฆษณา