Blockdit Originals คุยกับ วินทร์ เลียววาริณ ตอน 21
ไม่ประสงค์ออกนาม : อ่านจากบทความในชุด ฆรีเอติวิถี ของคุณวินทร์ เข้าใจว่าคุณวินทร์เป็นสาวก Apple และผลงานออกแบบของ Apple งานส่วนมากออกแบบโดย Jony Ive จึงอยากรู้ว่าทำไมตอนนี้ชาวโลกกำลังด่าแบบรถยนต์ใหม่ของเฟอร์รารี (Ferrari Luce) ที่ Jony Ive ออกแบบ เขาออกแบบไม่ดีจริงๆ หรือ?
วินทร์ เลียววาริณ : ก่อนจะตอบคำถามนี้ ต้องแนะนำให้รู้จักนักออกแบบชาวเยอรมันคนหนึ่งคือ นั่นคือ ดีเทอร์ รัมส์ (Dieter Rams) ปรมาจารย์นักออกแบบสินค้ายี่ห้อ Braun ของเยอรมนี และอื่นๆ
งานออกแบบตระกูลนี้เรียกว่า industrial design สมัยผมเรียนสถาปัตย์ จุฬาฯ มันเป็นภาควิชาต่างหาก ถ้าจบสายนี้ ก็ออกไปทำงานออกแบบสินค้า ผลิตภัณฑ์ต่างๆ สมัยนั้นเมืองไทยเรายังมีนักออกแบบอุตสาหกรรมน้อย
ดีเทอร์ รัมส์ คือเซียนของวงการ industrial design ไม่ใช่ของเยอรมนี แต่ของทั้งโลก นักออกแบบจำนวนมากเดินตามรอยเขา เขาคือตำนาน
ดีเทอร์ รัมส์ ออกแบบผลิตภัณฑ์ Braun นานสี่สิบปี มีงานคลาสสิกราวห้าร้อยชิ้น งานของ ดีเทอร์ รัมส์ โดดเด่นตรงความเรียบง่าย ไม่เสแสร้ง ไม่มีส่วนเกิน
ดีเทอร์ รัมส์ บอกว่า “การออกแบบที่ดีคือการออกแบบน้อยที่สุดเท่าที่เป็นไปได้”
เขายังบอกว่า “น้อยกว่าแต่ดีกว่า” (ภาษาเยอรมัน Weniger, aber besser)
ออกแบบน้อยที่สุดแต่งามที่สุด เรียบที่สุดแต่สง่า ไม่มีส่วนขาด ไม่มีส่วนเกิน
เวลาเขียนเรื่องสั้น ผมก็จะใช้หลักการเขียนแบบนี้เช่นกัน คือไม่มีส่วนเกิน จนบางคนบอกว่าแห้งแล้ง เพราะมีแต่เนื้อ ไม่ค่อยมีน้ำ!
ถ้าใครคิดว่าออกแบบน้อยนั้นง่าย คงต้องปรับความคิดใหม่ เพราะออกแบบให้ง่ายและดีนั้น ยากมหายาก
ผมชอบงานออกแบบของ ดีเทอร์ รัมส์ มาก และอ่านพบว่า โจนี ไอฟ์ ผู้ออกแบบ ก็ชื่นชอบและใช้งานของ ดีเทอร์ รัมส์ เป็นบรรทัดฐาน นั่นคือเรียบง่ายและสร้างสรรค์
โจนี ไอฟ์ แห่ง Apple กล่าวว่า งานออกแบบของรัมส์นั้น “ไม่สามารถปรับปรุงมากไปกว่านั้นแล้ว”
ตัวอย่างที่ชัดเจนที่สุดน่าจะเป็น iPod ถอดวิญญาณผลิตภัณฑ์ Braun มาชัดเจน
ทำให้พอเข้าใจปรัชญาการออกแบบของ โจนี ไอฟ์ ถ้ามาทางสาย ดีเทอร์ รัมส์ ไม่น่าจะได้งานออกแบบไม่ดี
สำหรับงานออกแบบรถยนต์ลูเช่ ของเฟอร์รารีนั้น ผมได้ยินว่ามีคนออกแบบหลายคน แต่ไม่รู้ว่า โจนี ไอฟ์ ออกแบบทุกส่วน หรือแค่บางส่วน แล้วใช้ชื่อเขาเป็นจุดขาย
แล้วออกแบบดีหรือไม่?
มองโดยไร้อคติ ว่ากันที่ดีไซน์ล้วนๆ โดยส่วนตัวผมชอบงานออกแบบชิ้นนี้ และมองไม่เห็นเหตุผลที่ด่าว่า “ออกแบบไม่ดี” ตรงไหน
นี่พูดแบบ subjective (นานาจิตตัง) ใช่ไหม?
ไม่ใช่ นี่พูดตามหลักออกแบบล้วนๆ
แล้วจะใช้มาตรใดวัดว่าออกแบบดีหรือไม่ดี?
ก็คงต้องพึ่งปรมาจารย์ ดีเทอร์ รัมส์ เซียนนักออกแบบ
ดีเทอร์ รัมส์ สรุปงานออกแบบที่ดีว่ามีสิบข้อ
งานออกแบบที่ดีต้อง :
1 มีนวัตกรรมแปลกใหม่ สดใหม่ การออกแบบและการพัฒนาเทคโนโลยีเคียงคู่กัน
2 ใช้งานได้มีประโยชน์ ต้องมีหน้าที่ใช้สอยที่ดี
3 มีความงาม และความงามนั้นต้องเชื่อมเป็นหนึ่งเดียวกับหน้าที่ใช้สอย
4 เข้าใจง่าย งานนั้นอธิบายตัวมันเองได้
5 ไม่ต้องเป็นจุดเด่น เป้าหมายของผลิตภัณฑ์ชิ้นหนึ่งคือเป็นเครื่องมือใช้งาน ไม่ใช่เครื่องประดับหรือศิลปะ ดังนั้นจึงควรดูเป็นกลาง ปล่อยให้ผู้ใช้สัมผัสความรู้สึกเอง
6 ซื่อสัตย์ สร้างสรรค์ตามที่เป็นจริง
7 ทนทาน ใช้ได้นาน ไม่เดินตามแฟชั่น จึงอยู่ยาวนาน
8 ประณีตทุกรายละเอียด
9 เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ประหยัดพลังงานที่สุด และไม่ก่อมลภาวะตลอดอายุของมัน
10 ออกแบบน้อยที่สุดเท่าที่เป็นไปได้
ในความเห็นส่วนตัว ดูจากรูปภายนอกภายในของรถลูเช่แล้ว มันก็ดำรงความน้อยอยู่ได้ แบบค่อนข้างสะอาด (clean and lean design)
เมื่อมองในมุมออกแบบแล้ว ไม่พบว่าลูเช่รุ่มร่าม เต็มไปด้วยส่วนเกิน แต่ยังโดนด่า ก็คงต้องเป็นประเด็นจิตวิทยามากกว่ามั้ง
การที่มันมีเสียงต่อต้านรถลูเช่มาก ก็อาจมีหลายเหตุผล เหตุผลหนึ่งอาจเป็นเพราะมันคือเฟอร์รารี รถที่มีรูปทรงเฉพาะตัว เมื่อมีการเปลี่ยนแปลง ก็มีคนรับไม่ได้ เป็นที่มาของคอมเมนต์ส่วนใหญ่ที่ว่า “มันดูไม่เหมือนเฟอร์รารี”
ในฐานะคนออกแบบ นี่เป็นกล่องใบใหญ่ที่ครอบงำความคิดสร้างสรรค์ เพราะมันจะทำให้การออกแบบไม่สามารถหลุดจากกรอบเดิม
สมมุติว่ารถคันนี้ติดยี่ห้ออื่น เช่น BYD หรือ Xiaomi น่าจะไม่มีเสียงต่อต้านหนักขนาดนี้ หรือไม่มีเสียงต่อต้านเลย
ไหนๆ ก็ถามผมเรื่องแบบรถยนต์แล้ว น่าจะถามต่อว่า แล้วผมชอบแบบรถคันไหนมากที่สุด
คำตอบคือ Jaguar XJ6
เป็นรถเก่า สัญชาติอังกฤษ เริ่มผลิตในปี 1968
XJ ย่อมาจาก eXperimental Jaguar
ผมชอบทรวดทรงของ Jaguar XJ6 เรียบง่าย แต่มีสัดส่วนงดงาม
มองเผินๆ อาจเห็นว่าธรรมดา เรียบๆ แต่ในมุมมองของคนออกแบบ การออกแบบให้เรียบง่ายและสวยนั้นยากมาก ๆ
คล้ายๆ ชุดดำที่ ออเดรย์ เฮปเบิร์น สวมในหนังเรื่อง Breakfast at Tiffany’s (1961)
เป็นชุดดำที่เรียบง่าย แต่มีสัดส่วนงดงาม
ชุดดำนี้เรียกว่า Little Black Dress ออกแบบโดย Givenchy
แต่ผ่านมาหลายสิบปี ชุดดำชุดนี้ก็ยังดูดี
ยุค 1960 มีงานออกแบบดีๆ จำนวนมาก ในหลายวงการ จำนวนไม่น้อยยังยืนยงจนปัจจุบัน
แต่สัจธรรมของการตลาดคือความเปลี่ยนแปลง ถึงจุดจุดหนึ่ง แต่ละสินค้าแต่ละยี่ห้อก็ต้องตัดสินใจว่า จะรักษารูปทรงเดิมตลอดกาลหรือจะกล้าเปลี่ยนแปลง
ถ้าเปลี่ยนแปลง ก็ต้องยอมรับคอมเมนต์ “มันดูไม่เหมือนของเดิม”
คำถามสุดท้าย แล้วมีแบบรถยนต์ที่ไม่ชอบบ้างไหม
ในรอบหลายปีนี้ แบบรถยนต์ที่ไม่ถูกชะตาเลย น่าจะคือ Tesla Cybertruck ของ อีลอน มัสค์
รูปทรงแปลก? Yes.
หลุดจากกรอบ? Yes.
เด่น? Yes.
แต่น่าจะสอบไม่ผ่านตามมาตร ดีเทอร์ รัมส์ เพราะท่านซือแป๋ไม่ชอบงานที่ทำตัวเป็นจุดเด่น
นี่คือโลกของการออกแบบในยุคโซเชียล เน็ตเวิร์ก ไม่ว่าออกแบบดีหรือไม่ ก็โดนด่าทั้งนั้น
- 16
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
