post starburst galaxy NGC 1266
กล้องโทรทรรศน์อวกาศฮับเบิลจับภาพกาแลคซีแปลกประหลาดแห่งหนึ่งที่มีใจกลางที่สว่าง และหน้าตาที่ดูคล้ายมีโครงสร้างกังหัน แต่ยังไม่มีแขนกังหันปรากฏให้พบเห็น กลุ่มและเส้นใยฝุ่นสีแดงน้ำตาลปิดบังโฉมหน้าบางส่วนของกาแลคซีไว้
NGC 1266 เป็นกาแลคซีรูปเลนส์(lenticular galaxy) ที่อยู่ไกลออกไปราว 1 ร้อยล้านปีแสงในกลุ่มดาวแม่น้ำ(Eridanus) นักดาราศาสตร์จำแนกรูปเลนส์ว่าเป็นกาแลคซีในช่วงเปลี่ยนผ่าน เป็นสะพานเชื่อมวิวัฒนาการระหว่างกังหัน(spirals) และทรงรี(ellipticals) กาแลคซีรูปเลนส์ มีหน้าตาคล้ายเลนส์ และมีส่วนป่องใจกลาง(central bulge) ที่สว่าง และดิสก์ที่แบนราบเหมือนกับกังหัน แต่ไม่มีแขนกังหัน และมีการก่อตัวดาวเพียงเล็กน้อยจนถึงไม่มีเลย เหมือนกับในทรงรี
นอกเหนือจากโครงสร้างและการจำแนกรูปเลนส์ของกาแลคซีนี้ที่น่าสนใจแล้ว NGC 1266 ยังเป็น post-starburst ที่พบได้ยากที่กำลังอยู่ในการเปลี่ยนผ่านจากกาแลคซีที่มีการก่อตัวดาวครั้งใหญ่อย่างคึกคัก ไปสู่กาแลคซีทรางรีที่เงียบงัน กาแลคซีโพสต์สตาร์เบิร์ส มีประชากรดาวอายุน้อยอยู่ แต่มีพื้นที่ก่อตัวดาวเพียงไม่กี่แห่ง มีกาแลคซีที่ละแวกท้องถิ่นราว 1% ที่เป็นโพสต์สตาร์เบิร์ส
นักดาราศาสตร์คิดว่า NGC 1266 มีการชนขนาดเล็กกับกาแลคซีอื่นเพียงราว 5 ร้อยล้านปีก่อน การชนก่อกวนให้มีการก่อตัวดาวใหม่ๆ ขึ้นมา และเพิ่มมวลส่วนป่องที่ใจกลางกาแลคซีขึ้น โดยไขก๊าซเข้าสู่หลุมดำมวลมหาศาลในใจกลาง สสารที่เพิ่มเข้ามาทำให้หลุมดำมีกิจกรรมสูงขึ้นมาก สร้างเป็น AGN กิจกรรมที่เพิ่มขึ้นของหลุมดำก็น่าจะสร้างลมและไอพ่นก๊าซที่รุนแรงตามแนวแกนการหมุนรอบตัว
เมื่อเวลาผ่านไป การผลิตดาวใหม่ๆ และไอพ่นของหลุมดำก็น่าจะทำให้แหล่งก๊าซที่ใช้ก่อตัวดาวพร่องลงไป ในขณะที่ความปั่นป่วนในกระบวนการเหล่านี้ยับยั้งไม่ให้ดาวใหม่ๆ ก่อตัวขึ้นจากก๊าซที่หลงอยู่
การสำรวจโดยฮับเบิลและหอสังเกตการณ์อื่น ได้เผยให้เห็นกระแสก๊าซไหลออกจากกาแลคซีและห้วงอวกาศระหว่างดวงดาวที่ถูกกระแทกหรือรบกวนอย่างรุนแรง นักวิจัยพบว่าแหล่งอนุบาลดาวใดๆ ที่เหลืออยู่อยู่ที่แกนกลางของกาแลคซี และมีการก่อตัวดาวเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีเลยในกาแลคซีส่วนอื่นนอกเหนือจากแกนกลาง
การสำรวจเหล่านี้บอกว่าหลุมดำมวลมหาศาลในใจกลางกาแลคซียับยั้งการก่อตัวดาวโดยดึงหรือผลักก๊าซที่ใช้ก่อตัวดาวออกจากกาแลคซี คลื่นกระแทกจากระบวนการนี้น่าจะสร้างความปั่นป่วนที่รบกวนก๊าซและฝุ่นได้มากพอที่จะหยุดวัสดุสารใดๆ จากการยุบตัวภายใต้แรงโน้มถ่วงให้กลายเป็นดาวฤกษ์ทารก
โพสต์สตาร์เบิร์สอย่าง NGC 1266 จึงเป็นเป้าหมายที่ดีเยี่ยมสำหรับนักดาราศาสตร์ในการศึกษากระบวนการทางกายภาพที่ซับซ้อนที่หยุดการก่อตัวดาว ซึ่งจะช่วยให้เราเข้าใจวิวัฒนาการกาแลคซีและหลุมดำมวลมหาศาลมีปฏิสัมพันธ์กับกาแลคซีต้นสังกัดอย่างไร ได้ดีขึ้น
แหล่งข่าว phys.org : Hubble reveals rare galaxy 100 million light-years away caught in transition
sci.news : Hubble Space Telescope peers into post-starburst galaxy
- 1
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
