สารเคมีชั่วนิรันดร์กำลังเปลี่ยนอาหารจากธรรมชาติในอาร์กติกให้กลายเป็นแหล่งสะสมมลพิษ
PFAS หรือ สารเคมีชั่วนิรันดร์ กำลังออกเดินทางไปทั่วโลก กระจัดกระจายและปนเปื้อนในระบบนิเวศมากมาย ไม่เว้นกระทั่งในอาร์กติก ดินแดนที่ไม่มีอุตสาหกรรม PFAS
ธรรมชาติ สัตว์ป่า และคนท้องถิ่น กำลังรับกรรมที่ไม่ได้เป็นคนก่อ
จากการศึกษาปัจจุบัน พบว่าปริมาณ PFAS ในอาร์กติกเพิ่มสูงขึ้นทุกปีๆ รวมถึงโลหะมีพิษ เช่น แคดเมียม ตะกั่ว และปรอท
หลักฐานนั้นยืนยันได้จากการศึกษา PFAS ในมูลของเรนเดียร์บนเกาะสฟาลบาร์ จากที่ทศวรรษก่อนพบสารชนิดนี้ในมูลประมาณ 0.6 นาโนกรัม แต่เมื่อ 3 ปีก่อนตรวจใหม่ พบอยู่ที่ประมาณ 5.48 นาโนกรัม หรือเพิ่มขึ้นประมาณ 900 เปอร์เซ็นต์
สาร PFAS ไม่ได้ถูกผลิตในอาร์กติก และไม่ได้ถูกใช้ในอาร์กติกเป็นหลัก ต้นทางของมันอยู่ในชีวิตประจำวันของคนที่อยู่ห่างไกล มีอยู่ในผ้ากันน้ำ เครื่องครัวเคลือบสารกันติดผลิตภัณฑ์ความงาม ถุงใส่ป๊อปคอร์นสำหรับไมโครเวฟ และบรรจุภัณฑ์อาหารจานด่วน และอื่นๆ อีกมากมาย
ปัญหามีอยู่ว่า สารชนิดนี้สลายตัวได้ยากมาก เมื่อถูกปล่อยออกสู่สิ่งแวดล้อม มันไม่ได้หายไปไหน จนได้รับการขนานนามเป็น ‘สารเคมีชั่วนิรันดร์’ สามารถเดินทางข้ามทวีปและข้ามมหาสมุทรได้
ส่วนหนึ่งลอยไปกับกระแสลมในชั้นบรรยากาศ ก่อนจะตกลงมาพร้อมฝนหรือหิมะ
อีกส่วนไหลลงสู่แม่น้ำและทะเล ก่อนถูกกระแสน้ำในมหาสมุทรพัดพา เมื่อถึงเขตหนาว สารเหล่านี้จะสะสมอยู่ในดิน น้ำแข็ง และแหล่งน้ำตามธรรมชาติ
เมื่อสารเคมีเข้าไปอยู่ในสิ่งแวดล้อม วงจรที่เหลือก็เป็นเรื่องที่เราคุ้นเคยกันดีในทางนิเวศวิทยา พืชดูดซึมสารจากดินและน้ำ สัตว์กินพืชกินพืชเหล่านั้นเข้าไป และส่งต่อให้กับสัตว์ที่อยู่สูงขึ้นในห่วงโซ่อาหารเป็นทอดๆ
กวางเรนเดียร์จึงกลายเป็นหนึ่งในสัตว์ที่ได้รับผลกระทบโดยตรง เพราะพวกมันใช้ชีวิตอยู่กับพืชและแหล่งน้ำในพื้นที่ตลอดทั้งปี
โดยเฉพาะก่อนช่วงเข้าสู่ฤดูหนาวที่มีหิมะขาวโพลนปกคลุมเป็นเวลาที่กวางทั้งหลายรับเอาสารเคมีชั่วนิรันดร์เข้าสู่ร่างกายมากที่สุด
แม้ยังไม่มีหลักฐานหรือเหตุการณ์เชิงประจักษ์ว่า PFAS เป็นอันตรายต่อกวางถึงระดับพรากชีวิต แต่ในมุมมองของงานวิจัยยังกังวลว่าอาจส่งผลต่อสุขภาพกวางได้ในระยะยาว
ซ้ำไปกว่านั้น ปัจจุบัน ผู้พำนักอาศัยในสฟาลบาร์ยังคงล่ากวางเรนเดียร์เพื่อบริโภคเป็นอาหารกันอยู่
โดยการล่ากวางเรนเดียร์สฟาลบาร์ (Svalbard reindeer) เป็นกิจกรรมที่ถูกควบคุมอย่างเข้มงวดจากรัฐบาลนอร์เวย์ ต้องลงทะเบียนตามกฎหมาย และล่าได้หนึ่งตัวต่อหนึ่งคนต่อปีเท่านั้น
ฤดูล่าส่วนใหญ่อยู่ในช่วงปลายฤดูร้อนถึงต้นฤดูใบไม้ร่วง ประมาณเดือนสิงหาคม - กันยายน ซึ่งเป็นช่วงที่กวางสะสมไขมันมากที่สุดหลังผ่านฤดูร้อน และมีสภาพร่างกายสมบูรณ์ที่สุด
เนื้อที่ได้จากการล่าจะถูกแช่แข็ง เก็บสำรอง หรือแปรรูปไว้กินตลอดฤดูหนาวที่ยาวนานหลายเดือนคล้ายแนวคิด ล่าในฤดูอุดมสมบูรณ์ กินในฤดูขาดแคลน ที่พบในชุมชนอาร์กติกหลายแห่ง
กวางหนึ่งตัวให้เนื้อประมาณ 40 กิโลกรัม คนส่วนใหญ่มักเก็บไว้กินเอง แบ่งให้เพื่อน หรือใช้เลี้ยงสุนัขลากเลื่อน มากกว่านำไปขาย
อาจมีบ้างที่ใช้ประกอบการในร้านอาหาร แต่ที่มาของการล่าต้องปฏิบัติตามกฎ เพื่อรักษาจำนวนประชากรไว้ให้มั่นคง
แต่เมื่อเนื้อกวางปนเปื้อนด้วย PFAS การกินก็ต้องระมัดระวังมากขึ้น
นักวิจัยจากมหาวิทยาลัย NTNU คำนวณว่า หากใช้เกณฑ์ความปลอดภัยด้าน PFAS สำหรับมนุษย์ ผู้บริโภคไม่ควรกินตับกวางเรนเดียร์สฟาลบาร์ เกินประมาณ 11.5 กรัมต่อสัปดาห์ ตลอดทั้งปี เพราะอาจได้รับ PFAS เกินค่าที่แนะนำ
ประเด็นนี้สำคัญมากในพื้นที่อาร์กติก เพราะการล่าสัตว์ยังเป็นส่วนหนึ่งของวิถีชีวิตและความมั่นคงทางอาหารของผู้คนในพื้นที่ห่างไกล
นักวิจัยจึงกังวลว่า หากระดับ PFAS เพิ่มขึ้นต่อเนื่อง อาจเกิดสถานการณ์ที่อาหารจากธรรมชาติซึ่งเคยถูกมองว่าปลอดภัยที่สุด กลับกลายเป็นแหล่งรับสารเคมีของมนุษย์โดยไม่รู้ตัว
ข้อมูลการศึกษาก่อนหน้านี้ บรรยายว่า เมื่อ PFAS สะสมในร่างกายมากๆ สามารถก่อให้เกิดปัญหาสุขภาพได้หลากหลายประการ
ไล่มาตั้งแต่โรคไต โรคตับ ส่งผลต่อการทำงานของต่อมไทรอยด์ ระบบภูมิคุ้มกันลดลง เสี่ยงป่วยด้วยโรคมะเร็งอัณฑะ ไต หรือต่อมไทรอยด์ ฮอร์โมนผิดปกติ และมีผลต่อการสืบพันธุ์
และหากระดับ PFAS เพิ่มขึ้นต่อเนื่อง ก็อาจกระทบต่อความปลอดภัยของอาหารพื้นเมืองที่ผู้คนมองว่าเป็นหนึ่งในอาหารธรรมชาติที่บริสุทธิ์ที่สุดของโลก
ศึกษาเพิ่มเติมผ่านงานวิจัยได้ที่
Seasonal Shift in Exposure and Accumulation of PFAS and Heavy Metals in High Arctic Reindeer https://pubs.acs.org/doi/10.1021/acs.est.5c11066
Per- and Polyfluoroalkyl Substance Toxicity and Human Health Review: Current State of Knowledge and Strategies for Informing Future Research https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7906952/
Hunting Periods and Permits in Svalbard: A Detailed Look at Game Movement Throughout the Year, Seasonal Limits, and How to Apply for a Hunting License in the Area https://uh.app/news/hunting-periods-and-permits-in-svalbard-a-detailed-look-at-game_PVqSUH3UEfCz8-vHkVqVIw
Svalbard for Foodies: Arctic Cuisine You Won’t Forget https://www.svalbardtrek.com/arctic-cuisine-you-wont-forget
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
