วัดคงคาราม
ถ้าพูดถึงจิตรกรรมฝาผนังในประเทศไทยที่ขึ้นชื่อว่า "งดงาม สมบูรณ์ และมีคุณค่าทางศิลปะสูงที่สุดแห่งหนึ่งของยุครัตนโกสินทร์" จะขาด "วัดคงคาราม" อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี ไปไม่ได้เลย
วัดแห่งนี้เป็นวัดเก่าแก่ของชุมชนชาวไทยเชื้อสายมอญมาตั้งแต่สมัยอยุธยาตอนปลาย และได้รับการบูรณะครั้งใหญ่ในสมัยรัชกาลที่ 4
ไฮไลท์ที่ทำให้นักประวัติศาสตร์ศิลปะและนักท่องเที่ยวทั่วโลกต้องหลั่งไหลมาชม ก็คือ ภาพจิตรกรรมฝาผนังภายในอุโบสถ ที่มีอายุมากกว่า 200 ปี
เรื่องราวความโดดเด่นของจิตรกรรมฝาผนังที่นี่ มีแง่มุมที่น่าอัศจรรย์ดังนี้
1. ฝีมือช่างหลวงยุคต้นรัตนโกสินทร์ (ระดับ Masterpiece)
ภาพเขียนที่วัดคงคารามคาดว่าวาดขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 3-4 ซึ่งเป็นยุคทองของจิตรกรรมไทย
ภาพที่ปรากฏเป็นฝีมือของ "ช่างหลวง" ที่ส่งตรงมาจากกรุงเทพฯ ร่วมกับช่างฝีมือชั้นครูในท้องถิ่น ลายเส้นจึงมีความละเอียด อ่อนช้อย และประณีตสะกดสายตามาก โดยใช้สีฝุ่นผสมกาวตามตำราโบราณ ทำให้สีสันยังคงความงดงามมาจนถึงปัจจุบัน
2. การจัดวางภาพที่เป็นระบบและอลังการ
เมื่อก้าวเท้าเข้าไปในอุโบสถ คุณจะถูกล้อมรอบด้วยภาพเขียนตั้งแต่พื้นจรดเพดาน โดยช่างโบราณได้วางผังการเล่าเรื่องไว้อย่างเป็นระบบ:
ผนังด้านหลังพระประธาน: เป็นภาพ "ไตรภูมิ" (สวรรค์ มนุษยโลก และนรกภูมิ) ตามคติความเชื่อโบราณ เพื่อเตือนสติผู้มาสลักจิตให้ระลึกถึงบาปบุญคุณโทษ
ผนังด้านหน้าพระประธาน: เป็นภาพ "มารผจญ" ฉากใหญ่ที่พระพุทธเจ้าทรงชนะเหล่าแม่ทัพมาร โดยมีพระแม่ธรณีบีบมวยผมอยู่ตรงกลาง เป็นภาพที่ทรงพลังและตระการตามาก
ผนังด้านข้าง (เหนือหน้าต่าง): เขียนภาพ "อดีตพุทธ" (พระพุทธเจ้าในอดีตชาติ) นั่งเรียงรายเป็นแถวอย่างเป็นระเบียบ เป็นประธานให้แก่ผู้ที่เข้ามาสวดมนต์
ผนังระหว่างช่องหน้าต่าง (ห้องภาพ): นี่คือไฮไลท์! เป็นภาพเล่าเรื่อง "ทศชาติชาดก" (10 ชาติสุดท้ายของพระพุทธเจ้า) และ "พุทธประวัติ" ที่มีความละเอียดสูงมาก
3. "ภาพกาก" ที่สะท้อนวิถีชีวิตคนมอญและคนไทยโบราณ
ในทางศิลปะไทย ภาพตัวละครสำคัญ (พระ มหากษัตริย์ เทวดา) จะวาดด้วยท่าทางนิ่ง ๆ ดูสูงส่ง แต่ช่างเขียนได้แอบใส่ "ภาพกาก" (ภาพตัวประกอบหรือชาวบ้านทั่วไป) เอาไว้ตามมุมต่าง ๆ ซึ่งภาพเหล่านี้เองที่เล่าเรื่องราว วิถีชีวิตและวัฒนธรรม ของคนราชบุรีในอดีตได้อย่างชัดเจน:
มีภาพการแต่งกายของ สตรีชาวมอญ ที่ไว้ผมมวยและนุ่งผ้าซิ่นเอกลักษณ์ท้องถิ่น
ภาพวิถีชีวิตริมน้ำ การค้าขาย การละเล่นของเด็ก ๆ และสภาพบ้านเรือนในยุคนั้น
มีการสอดแทรกอารมณ์ขันและเรื่องราวชีวิตประจำวัน เช่น ภาพคนแอบมองกัน ภาพสัตว์เลี้ยง ทำให้ภาพเขียนดูมีชีวิตชีวา ไม่น่าเบื่อ
4. เทคนิคศิลปะตะวันตกที่เริ่มเข้ามาผสมผสาน
จิตรกรรมที่วัดคงคารามอยู่ในช่วงรอยต่อวัฒนธรรม เราจึงเริ่มเห็นการนำ "ทัศนียวิทยา" (Perspective) แบบตะวันตกมาใช้ เช่น การวาดต้นไม้ บันได หรืออาคารบ้านเรือนให้ดูมีมิติ มีความลึก ใกล้-ไกล
ซึ่งแตกต่างจากภาพวาดไทยโบราณที่จะเป็นภาพแบน ๆ 2 มิติ ถือเป็นหลักฐานชิ้นสำคัญทางประวัติศาสตร์ศิลปะที่แสดงถึงการเปิดรับอารยธรรมตะวันตกในยุคนั้น
เกร็ดเพิ่มเติม: มรดกวัฒนธรรมรอบอุโบสถ
นอกจากจิตรกรรมฝาผนังแล้ว วัดคงคารามยังมีสิ่งที่น่าสนใจอีกหลายอย่างที่ไม่อยากให้พลาด
สถาปัตยกรรมอุโบสถ: ตัวอุโบสถมีซุ้มประตูหน้าต่างเป็นปูนปั้นรามัญสลับไทย ..
มีเจดีย์ทรงรามัญ 7 องค์ล้อมรอบอุโบสถ ซึ่งสร้างเพื่อเสนารักษ์แก่ผู้ล่วงลับตามคติมอญ
พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านลุ่มน้ำแม่กลอง: อยู่ในกุฏิเรือนไทยโบราณของวัด เป็นสถานที่เก็บรวบรวมวัตถุโบราณ คัมภีร์ใบลานอักษรมอญ ผ้าทอโบราณ และเครื่องถ้วยชาม ซึ่งสะท้อนวิถีชีวิตอันรุ่งเรืองของชุมชนชาวมอญโพธารามในอดีต
จิตรกรรมฝาผนังวัดคงคารามจึงเปรียบเสมือน "สมุดบันทึกเล่มใหญ่" ที่บันทึกทั้งความศรัทธาในบวรพระพุทธศาสนา และวิถีชีวิตความเป็นอยู่ของบรรพบุรุษชาวราชบุรีเอาไว้อย่างงดงามและสมบูรณ์ที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศ
- 3
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
