สิ่งที่เราสูญเสียไปเมื่อ AI 🤖 ทำให้ทุกอย่างง่ายขึ้น
เมื่อไม่นานมานี้ Richard Kilgarriff จาก Bookomi ชวนผมไปงาน Books for Breakfast ที่ Mews House ซึ่งเขาสัมภาษณ์ Jamie Bartlett เกี่ยวกับ AI
Bartlett เป็นนักเขียนและนักข่าวที่ทำงานเกี่ยวกับเทคโนโลยี การเมือง และสังคม เขาเป็นที่รู้จักจากหนังสืออย่าง The Dark Net, Radicals และ The People vs Tech รวมถึงการเขียนและจัดรายการพอดแคสต์ชื่อดังของ BBC อย่าง The Missing Cryptoqueen
หนังสือเล่มล่าสุดของเขาชื่อ How to Talk to AI — and How Not To 📕 ว่าด้วยเรื่องที่โมเดลภาษา AI กำลังเปลี่ยนวิธีคิด วิธีทำงาน วิธีสื่อสาร และความสัมพันธ์ของมนุษย์อย่างไร
Bartlett ยังเคยทำงานกับ Demos โดยเชี่ยวชาญเรื่องวัฒนธรรมออนไลน์ โซเชียลมีเดีย และผลกระทบของเทคโนโลยีต่อประชาธิปไตย
สิ่งที่เขาพูดในงาน ฟังดูทั้งใช้งานได้จริง ตลกในบางช่วง และน่ากังวลแบบเงียบๆ
นี่คือประเด็นที่ยังติดอยู่ในหัวผม 🧠
1️⃣ “ผมกลายเป็นนักเขียนที่แย่ลง”
ไม่ใช่เพราะ AI เขียนได้แย่กว่า แต่เพราะมันเปลี่ยนวิธีที่เขาจัดการกับ “การคิดยากๆ”
เขาอธิบายว่า การเขียนคือ “ชุดของปริศนาทางตรรกะ” แต่ละย่อหน้าต้องเชื่อมกับย่อหน้าก่อนหน้าและหลังจากนั้น แต่พอเขาคิดไม่ออก เขากลับเริ่มขอให้ Claude ช่วยแก้ปัญหา แทนที่จะนั่งคิดด้วยตัวเอง
“แทนที่ผมจะคิดว่า จะจัดการปริศนาตรรกะนี้ยังไง ผมกลับคิดว่า จะเขียน Prompt ยังไงให้ Claude ช่วยแก้ให้”
และนี่คือความเสี่ยงที่แท้จริง
ไม่ใช่ว่า AI เขียนได้แย่ แต่คือมันช่วยเรา “หนีออกจากส่วนที่ยากที่สุด” ทั้งที่การจัดระเบียบความคิด การต่อสู้กับโครงสร้าง และความอึดอัดระหว่างคิดงานนี่แหละ ที่มักทำให้งานออกมาดีขึ้น
2️⃣ “ทุกอย่างกลายเป็นแค่ผลลัพธ์ มากกว่ากระบวนการ”
Bartlett ยกตัวอย่างเล็กๆ ว่า เขาเคยใช้ ChatGPT ช่วยคิดคำใบ้ล่าไข่อีสเตอร์ให้ลูก คำใบ้อาจจะดีกว่าที่เขาคิดเองด้วยซ้ำ แต่หลังจากนั้น เขากลับถามตัวเองว่า “แล้วผมทำแบบนั้นไปทำไม”
“จุดประสงค์ของการคิดคำใบ้ คือการที่ผมได้มีส่วนร่วมในกระบวนการ มันเป็นส่วนหนึ่งของการเป็นพ่อ มันสนุก และมันมีความหมาย”
นี่อาจเป็นคำถามที่ดีกว่าสำหรับ AI เรากำลังเอา AI มาช่วยลด “งานน่าเบื่อ” หรือกำลังเอามันมาแทน “สิ่งที่มีความหมาย” สองอย่างนี้ต่างกันมาก
3️⃣ “ภาษา คือคำสำคัญที่สุด”
Bartlett มองว่า เราควรเลิกมอง ChatGPT, Claude หรือ Gemini ว่าเป็นแค่ระบบเทคนิค
เพราะพลังที่แท้จริงของมันคือ “ภาษา” และภาษาไม่ใช่แค่เครื่องมือสื่อสาร แต่มันคือวิธีที่เราใช้คิด ใช้ให้เหตุผล ใช้โน้มน้าว ใช้จดจำ ใช้จินตนาการ และใช้เข้าใจตัวเอง
“ใครก็ตามที่เก่งเรื่องภาษา จะเก่งมากในการใช้โมเดลภาษา”
เรื่องนี้สำคัญมากสำหรับนักเขียน นักกลยุทธ์ บรรณาธิการ ครู นักวิจัย และนักสื่อสาร AI ไม่ได้ทำให้ภาษามีค่าน้อยลง แต่มันทำให้ “ภาษา” มีค่ามากขึ้นกว่าเดิม Prompt ที่ขี้เกียจ ก็จะได้คำตอบเฉลี่ยๆ
แต่ถ้าคุณมีน้ำเสียง มีคำศัพท์ มีบริบท และมี reference ที่ดี คุณก็จะพา AI ไปในจุดที่น่าสนใจกว่าเดิมได้
อย่างที่ Bartlett พูดไว้ว่า “ยิ่งคุณมีคำมากเท่าไร คุณก็ยิ่งขยับมันได้หลายแบบมากขึ้น”
4️⃣ “ความสัมพันธ์ระหว่างความพูดเก่ง กับความถูกต้อง มันหายไปแล้ว”
นี่อาจเป็นเรื่องสำคัญที่สุดที่เราทุกคนต้องปรับตัว
ตลอดชีวิตที่ผ่านมา เรามักเชื่อว่า คนที่เขียนลื่นไหล อธิบายละเอียด และพูดมั่นใจ คือคนที่มีความสามารถจริง
แต่ AI ทำลายความเชื่อมโยงนั้นไปแล้ว
“หลายคนชอบถาม AI ว่า คุณมั่วไหม คุณตรวจสอบจริงหรือเปล่า คุณแน่ใจนะว่าถูกต้อง แล้วเครื่องก็จะตอบว่า ใช่ ใช่ ถูกต้องแน่นอน ทั้งที่จริงๆ มันไม่จริงเลย”
AI สามารถ “พูดเก่งและผิดได้พร้อมกัน” มันสามารถสร้าง “เรื่องไร้สาระที่เรียบเรียงสวยงาม” ได้ และนั่นสำคัญมากในโลกที่ความลื่นไหลของภาษา มักถูกเข้าใจผิดว่าเป็นความน่าเชื่อถือ เราต้องแยกให้ออก ระหว่าง “งานเขียนที่ดูดี” กับ “ความคิดที่ดีจริง”
5️⃣ เครื่องจักรที่ชมเรา เลียนแบบเรา และโน้มน้าวเรา
Bartlett พูดเรื่องด้านอารมณ์ของ AI ได้น่าสนใจมาก
ระบบพวกนี้ไม่ได้แค่ตอบคำถาม แต่มัน “สะท้อนตัวเรา”
“ยิ่งคุณคุยกับโมเดลพวกนี้ มันก็จะเริ่มเลียนแบบสไตล์และน้ำเสียงของคุณ โดยที่คุณแทบไม่รู้ตัว”
และมันยังตอบสนองต่อแรงกดดันทางอารมณ์ด้วย “มันเป็นเครื่องจักรทางอารมณ์ เพราะมนุษย์เป็นสิ่งมีชีวิตทางอารมณ์” นี่คือสิ่งที่ทำให้มันมีประโยชน์ และก็เป็นสิ่งที่ทำให้มันอันตราย
คุณอัปโหลดบทความ กลยุทธ์ หรือไอเดียอะไรสักอย่างเข้าไป แล้วโมเดลก็บอกว่ามัน “เฉียบคม” “แข็งแรง” หรือ “น่าสนใจ”
และมันง่ายมากที่จะเชื่อแบบนั้น ความเสี่ยงจึงไม่ใช่แค่ AI ตอบผิด แต่คือ มันตอบผิด “ในแบบที่ทำให้เรารู้สึกว่าตัวเองฉลาด”
6️⃣ Prompt สำคัญน้อยกว่าที่คนคิด แต่ Judgment สำคัญกว่ามาก
Bartlett ไม่เห็นด้วยกับกระแส “10 Prompt ที่จะเพิ่ม Productivity ให้คุณ 10 เท่า”
“มันไม่ใช่เรื่องของ Prompt เจ๋งๆ ทั้งหมด สำหรับผม มันคือ mindset และวิธีตั้งโจทย์มากกว่า”
คนใช้ AI ที่เก่งที่สุด ไม่ใช่คนที่มี Prompt ลับ แต่คือคนที่มีบริบท มีรสนิยม และมีความเชี่ยวชาญในเรื่องนั้นจริง
พวกเขารู้ว่าอะไรคืองานที่ดี
รู้ว่าเมื่อไรคำตอบมัน generic
และรู้ว่าเมื่อไร AI กำลัง bluff
มีวิศวกรโครงสร้างคนหนึ่งในห้อง ตั้งคำถามถึงอันตรายของการใช้ AI โดยที่ไม่มีความรู้มากพอจะตรวจคำตอบได้
Bartlett เรียกสิ่งนี้ว่า “ปัญหาผู้เชี่ยวชาญฉับพลัน”
ผู้ใช้ในอุดมคติของเขา คือคนที่เข้าใจเรื่องนั้นจริง “รู้ว่าอะไรถูก รู้ว่าอะไรผิด รู้ว่าจะคุยกับมันยังไง และจับความผิดพลาดได้” AI สามารถเสริมความเชี่ยวชาญได้ แต่มันไม่ควรถูกเข้าใจผิดว่า “คือความเชี่ยวชาญ”
7️⃣ AI จะไม่แก้ปัญหาการเมืองให้เราแบบมหัศจรรย์
เมื่อผมถาม Bartlett ว่า เขาอยู่ตรงไหนระหว่างสองขั้วคือ “AI จะช่วยแก้โลกร้อน ความยากจน และโรคภัย” กับ “AI จะทำลายสังคม”
คำตอบของเขาสมเหตุสมผลกว่าทั้งสองด้าน
AI อาจช่วยเรื่องการค้นพบทางวิทยาศาสตร์ แต่ปัญหาใหญ่ของสังคมหลายอย่าง ไม่ใช่ “ปัญหาข้อมูล” แต่มันคือ “ปัญหาทางการเมือง”
“เรารู้วิธีแก้ปัญหาโลกร้อนอยู่แล้ว…คำถามคือ เราจะมีเจตจำนงร่วมกันทางการเมืองพอที่จะทำหรือเปล่า”
AI อาจช่วยวิเคราะห์ ช่วยจำลอง ช่วยคิดค้น
แต่มันไม่ได้สร้าง “ความไว้ใจ” “ความร่วมมือ” “ฉันทามติของสังคม” หรือ “ความกล้าทางการเมือง” ให้เกิดขึ้นอัตโนมัติ
และจริงๆ แล้ว Bartlett กังวลว่ามันอาจยิ่งผลักคนให้แยกตัวเข้าไปอยู่ในมุมของตัวเองมากขึ้นด้วยซ้ำ
8️⃣ การควบคุมของรัฐ ยังตามเทคโนโลยีไม่ทัน
Bartlett พูดเรื่อง regulation ตรงมาก
“คุณไม่สามารถเปิดร้านแซนด์วิชได้ ถ้ายังไม่ผ่านการตรวจสุขอนามัยและความปลอดภัย แต่คุณสามารถปล่อยโมเดลภาษาที่อาจอันตรายมากออกมาได้พรุ่งนี้ และไม่มีใครหยุดคุณได้”
เขากังวลว่า รัฐบาลอาจจะเริ่มจริงจัง ก็ต่อเมื่อเกิดอะไรพังเสียหายไปแล้ว
“สถานการณ์ที่น่าจะเกิดขึ้นมากที่สุด คือจะมีเหตุการณ์ระดับหายนะปานกลางสักอย่าง ที่บังคับให้รัฐบาลทุกประเทศต้องลงมือจริง”
มันอาจฟังดูไม่น่าสบายใจ แต่มันก็น่าจะใกล้เคียงความจริง เพราะบริษัทที่สร้าง AI กำลังวิ่งเร็วกว่าองค์กรที่พยายามทำความเข้าใจมันมาก
9️⃣ “ไม่มีใครอายุต่ำกว่า 16 ควรใช้โมเดลพวกนี้”
มุมมองของ Bartlett เรื่องความปลอดภัยของเด็กค่อนข้างชัด
เขาบอกว่า เขาไม่อยากให้ลูกตัวเองคุยกับ AI และกังวลเป็นพิเศษกับ companion bots ที่ถูกออกแบบให้จำลองความสัมพันธ์ทางอารมณ์
สิ่งที่เขากังวล ไม่ใช่แค่เรื่องการบ้าน แต่คือ “การพึ่งพา” “การถูกชักจูง” และ “วุฒิภาวะทางอารมณ์”
เด็กรุ่นใหม่ที่ต้องเผชิญกับความเหงา โซเชียลมีเดีย และผลกระทบหลังยุคล็อกดาวน์อยู่แล้ว
ตอนนี้กำลังมี “เครื่องจักร” ที่พร้อมจะคุยกับพวกเขาได้ตลอดเวลา อย่างอดทน และในน้ำเสียงแบบไหนก็ได้ที่พวกเขาต้องการ
และนั่นไม่ใช่เรื่องเล็กเลย
*️⃣ บทสรุปสุดท้าย:
คำถามไม่ใช่ว่า AI มีประโยชน์ไหม?
เพราะแน่นอนว่ามันมี มันช่วยสรุปเอกสารที่ซับซ้อน ลดงานราชการ สร้างทางเลือกใหม่ ทำให้เรื่องยากง่ายขึ้น และช่วยให้เราทำงานเร็วขึ้นมาก
แต่ในขณะเดียวกัน มันก็ทำให้ “ความคิดธรรมดา” ดูดีขึ้นได้ ทำให้เราหลงเชื่อในตัวเองมากเกินไป และค่อยๆ แทนที่ “ความยาก” ที่ครั้งหนึ่งเคยสร้างงานที่ดีที่สุดของเรา
ดังนั้น คำถามสำคัญอาจไม่ใช่แค่
“เราจะคุยกับ AI ยังไง” แต่คือ “มีอะไรบ้าง…ที่เราควรยืนยันจะทำด้วยตัวเองต่อไป” 🙂
Credit: James Herring
✍🏻 เกร็ดเล็กๆ ของแบรนด์ by BirdBrand - Brand Strategist & Creative Director (ผู้ที่เชื่อในพลังของแบรนด์ที่ไม่ใช่แค่ขายของ แต่เปลี่ยนชีวิตคนได้)
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
