ลอยฟ้าบนความเหลื่อมล้ำ: 'สะพานเขียว' พื้นที่สาธารณะที่เชื่อมโลกสองใบ

ภาพเด็กน้อยในชุดฟุตบอลที่กำลังวิ่งเล่นอยู่ท่ามกลางฉากหลังของตึกหรูบน "สะพานเขียว" คือภาพสะท้อนของ "โลกสองใบ" ที่เดินสวนกันบนทางลอยฟ้าใจกลางกรุงเทพมหานคร แม้ปัจจุบันสถานที่แห่งนี้จะกลายเป็นแลนด์มาร์กท่องเที่ยวระดับเมืองไปแล้ว แต่ในอีกมุมหนึ่ง มันยังคงเป็นเส้นแบ่งที่สะท้อนให้เห็นถึงความเหลื่อมล้ำทางพื้นที่ ระหว่างไลฟ์สไตล์ของคนเมืองกับวิถีชีวิตของคนชายขอบ
ชาวบ้านในพื้นที่ได้สะท้อนความรู้สึกอึดอัดใจว่า "สะพานสวยขึ้นก็จริง แต่ตอนนี้ต้องคอยระวังนักท่องเที่ยว จนพวกเราบางทีก็รู้สึกเหมือนเป็นคนแปลกหน้าในบ้านตัวเอง" สิ่งนี้สะท้อนให้เห็นชัดเจนว่าการพัฒนาพื้นที่อาจยังไม่ตอบโจทย์หรือโอบรับคนในพื้นที่อย่างแท้จริง
เมื่อจุดเช็กอินเบียดทับวิถีชีวิตดั้งเดิม
พื้นที่สีเขียวในย่านนี้มีค่อนข้างจำกัด ทำให้สะพานเขียวเปรียบเสมือน "พื้นที่พักผ่อนแห่งเดียว" ที่ผู้คนในชุมชนแออัดต้องพึ่งพาอาศัย แต่การรีโนเวทสะพานเขียวให้เป็นแลนด์มาร์กกลับนำมาซึ่งความขัดแย้ง เพราะมันเข้าไปเบียดขับวิถีชีวิตดั้งเดิมและสิทธิในการใช้พื้นที่ของคนในชุมชน จนเกิดเป็นภาพเด็กๆ ที่กำลังวิ่งเล่น ต้องเสี่ยงอันตรายจากเลนจักรยานที่นักท่องเที่ยวปั่นมาด้วยความเร็ว
พื้นที่สาธารณะที่ดี ต้องไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง
ประเด็นนี้สอดคล้องกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDG 10) ในเรื่องของการลดความเหลื่อมล้ำทั้งภายในและระหว่างประเทศ การพัฒนาพื้นที่สาธารณะนั้นต้องไม่ใช่แค่เพื่อการท่องเที่ยวเพียงอย่างเดียว แต่จะต้องโอบรับวิถีชีวิตของชุมชนรากหญ้าควบคู่ไปด้วย การสร้างแลนด์มาร์กไม่ควรแลกมาด้วยการเบียดขับชุมชนดั้งเดิม
ทางออกสู่ความยั่งยืน
การจะแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางพื้นที่นี้ได้ อาจต้องอาศัยการจัดโซนนิง (Zoning) และ Co-design โดยออกแบบพื้นที่ร่วมกันและเคารพวิถีชีวิตของชุมชน เพื่อสร้างพื้นที่ที่ทุกคนสามารถใช้ร่วมกันได้อย่างเท่าเทียม และควรรับฟังมุมมองจากฝั่ง "นักท่องเที่ยว/ผู้ใช้จักรยาน" ตลอดจนแผนงานจากภาครัฐ เพื่อไม่ให้เป็นการโจมตีเพียงฝ่ายเดียว
แม้จะเป็นแลนด์มาร์กท่องเที่ยวที่ทันสมัย แต่คำถามสำคัญที่เราต้องช่วยกันขบคิดต่อไปคือ "เราจะออกแบบเมืองให้โอบรับทั้งนักท่องเที่ยวและคนตัวเล็กในชุมชนได้อย่างไร?" เพื่อให้พื้นที่สาธารณะแห่งนี้เติบโตไปพร้อมกับผู้คนทุกคนอย่างเท่าเทียมกัน และไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลังอย่างแท้จริง
#SPUCAหนีเรียนไปเที่ยว
โฆษณา