ความบังเอิญ (Accident)
ฉันเกลียดความสมบูรณ์แบบ ฉันคิดว่าความสมบูรณ์แบบมันน่าเบื่อ แต่ความบังเอิญที่มีบางสิ่งไม่ลงตัวอย่างสิ้นเชิงนี่แหละที่งดงาม
— วิงกา ดับเบลดัม (Winka Dubbeldam)
การค้นพบที่สำคัญที่สุดของโลกหลายครั้งเกิดขึ้นจากสิ่งที่มักเรียกว่า "ความบังเอิญอันน่ายินดี (happy accident)" ตัวอย่างเช่น โยฮันน์ อลอยส์ เซเนเฟลเดอร์ (Johann Aloys Senefelder) ค้นพบกระบวนการพิมพ์หินในปี 1798 หลังจากทำไขมันเบคอนหกใส่พื้นหินโดยไม่ตั้งใจ
วิลเลียม เฮนรี เพอร์กิน (William Henry Perkin) ชาววิกตอเรียน บังเอิญพบสีม่วง mauve ซึ่งเป็นสีย้อมอะนิลีนชนิดแรก ขณะพยายามสังเคราะห์ควินินขึ้นมาในทศวรรษ 1860 และหนึ่งในตัวอย่างที่โด่งดังที่สุดคือ ไอแซก นิวตัน (Isaac Newton) สังเกตเห็นแอปเปิลตกลงมาจากต้น ซึ่งนำไปสู่การครุ่นคิดเกี่ยวกับธรรมชาติของแรงโน้มถ่วง
อันที่จริง ความบังเอิญได้นำไปสู่การค้นพบนวัตกรรมนับไม่ถ้วน ทั้งขนาดใหญ่และเล็ก ตั้งแต่คุกกี้ช็อกโกแลตชิปและกระดาษโน้ตโพสต์อิท ไปจนถึงเพนนิซิลิน เครื่องพิมพ์อิงค์เจ็ต และโพลีคาร์บอเนต จำนวนการค้นพบที่เกิดจากความบังเอิญมีความแตกต่างกันอย่างมากในแต่ละสาขาวิชา โดยเภสัชวิทยาและเคมีน่าจะเป็นสาขาที่การค้นพบอันน่าประหลาดใจเหล่านี้เกิดขึ้นบ่อยครั้งกว่า
แน่นอนว่าประวัติศาสตร์ไม่ได้บันทึกเหตุการณ์ข้อมูลที่รั่วไหลโดยบังเอิญซึ่งอาจนำไปสู่การค้นพบใหม่ๆ และเราย่อมคาดเดาได้อย่างมีเหตุผลว่ามีเหตุการณ์ทำนองนี้เกิดขึ้นมากมาย อย่างไรก็ตาม แง่มุมหนึ่งของการค้นพบเหล่านี้คือ ผู้ค้นพบต่างเห็นพ้องต้องกันในประเด็นสำคัญข้อหนึ่ง นั่นคือ ในขณะที่อคติและแนวคิดที่มีอยู่เดิมเป็นอุปสรรคชิ้นใหญ่ นักประดิษฐ์หรือนักวิทยาศาสตร์จำเป็นต้องมีใจที่เปิดกว้างและพร้อมรับสิ่งใหม่ เพื่อตระหนักถึงความสำคัญของข้อมูลที่ปรากฏขึ้นมาอย่างกะทันหันและโดยบังเอิญ
แม้จะมีตัวอย่างมากมายในงานศิลปะ แต่ความบังเอิญก็มีบทบาทสำคัญในสถาปัตยกรรมเช่นกัน โดยนักออกแบบบางคนจงใจนำความผิดพลาดมาเป็นส่วนหนึ่งในกระบวนการออกแบบ
ตัวอย่างทางสถาปัตยกรรมที่ชัดเจนที่สุดอาจพบได้จากผลงานการออกแบบที่ชนะการประกวด Parc de la Villette ในปารีสของ แบร์กนาร์ ชูมี (Bernard Tschumi) (ภาพประกอบ) ในที่นี้ ชูมีใช้เทคนิคความบังเอิญเพื่อซ้อนทับจุด เส้น และพื้นที่ โดยแต่ละส่วนถูกวางแผนให้มีจุดตัดที่ "บังเอิญ" เกิดขึ้น เนื่องจากแต่ละชั้นได้รับการพัฒนาขึ้นโดยไม่คำนึงถึงชั้นอื่นๆ ผลลัพธ์ที่ได้จึงออกมาสร้างสรรค์อย่างน่าประหลาด
วิล อัลซอป (Will Alsop) เป็นสถาปนิกอีกคนหนึ่งที่มีความแปลกคือ เขาเริ่มต้นงานออกแบบสถาปัตยกรรมผ่านการเพ้นท์ติ้ง และเปิดรับโอกาสและความบังเอิญอยู่เสมอ เขาบรรยายถึงคราบรอยแก้วไวน์บนภาพวาดที่ทิ้งไว้โดยบังเอิญว่า มันมีศักยภาพในการเปิดจินตนาการไปสู่โลกแห่งความเป็นไปได้แบบใหม่ทั้งหมด
นอกจากนี้ยังมีเรื่องเล่าในตำนานของ แฟรงก์ โอ. เกห์รี (Frank O. Gehry) ที่ขยำกระดาษแล้วโยนลงถังขยะ ก่อนจะหยิบมันกลับขึ้นมาใช้เป็นแรงบันดาลใจในการออกแบบอาคารหลังหนึ่งของเขา
หลายคนที่ปล่อยให้ความบังเอิญมีส่วนร่วมในกระบวนการออกแบบ ต่างเชื่อว่าความบังเอิญ เช่นเดียวกับโอกาส คือสิ่งที่ดีงาม
— ทอม พอร์เตอร์ (Tom Porter)
ที่มา: Decoding theoryspeak
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
