Blockdit Originals คุยกับ วินทร์ เลียววาริณ ตอน 29
คำถาม 1
ไม่ประสงค์ออกนาม : Atheism เป็นศาสนาหรือไม่
วินทร์ เลียววาริณ : Atheism เป็นความเชื่อหรือมุมมองว่าไม่มีพระเจ้า (personal God) หรือเทพเจ้าต่างๆ ชาว athiest จำนวนมากมีศาสนา แต่เป็นศาสนาแบบอเทวนิยม
ดังนั้น Atheism จึงเป็นแค่ความเชื่อ ไม่ใช่ศาสนา
หากใครเจอช่องให้กรอกเรื่องศาสนา แล้วกรอกว่า “ athiest” ก็น่าจะไม่ตรงความหมายของมัน
คำถาม 2
ไม่ประสงค์ออกนาม : ศาสนากับศีลธรรมเป็นเรื่องเดียวกันหรือไม่?
วินทร์ เลียววาริณ : ศาสนากับศีลธรรมไม่ใช่เรื่องเดียวกัน แม้ว่ามักจะโยงเกี่ยวกัน แทบทุกศาสนาใช้ศีลธรรมเป็นส่วนหนึ่งของศาสนา ทำให้คนจำนวนมากเกิดภาพฝังหัวว่า ถ้าไม่มีศาสนา ก็ไม่มีศีลธรรม หรือคนเราจะเป็นคนดีได้ ต้องมีศาสนาเท่านั้น
นี่เป็นภาพลวงตาที่ยิ่งใหญ่ที่สุดอย่างหนึ่งของมนุษยชาติ
อาร์เธอร์ ซี. คลาร์ก กล่าวว่า “โศกนาฏกรรมที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของมวลมนุษย์คือการที่ศีลธรรมถูกศาสนาแย่งชิง ไม่ว่ามันจะมีค่าหรือจำเป็นเพียงใดต่อการบังคับให้คนในยุคโบราณทำดี การรวมของสองสิ่งนี้กลับให้ผลตรงข้าม และในช่วงเวลาที่สองสิ่งนี้ควรถูกแยกออกจากกัน คนโง่ที่คิดว่าตนเองมีศีลธรรมแก่กล้ากว่า กลับเรียกร้องให้ผู้คนหวนคืนสู่ศีลธรรมด้วยสิ่งเหนือธรรมชาติ”
ศีลธรรมคือความสามารถแยกแยะสิ่งที่ดีกับไม่ดี เพื่อให้สังคมโดยรวมอยู่รอด การทำเช่นนี้ไม่จำเป็นต้องอิงหลักความเชื่อทางศาสนา ไม่ว่าจะเชื่อว่ามีอำนาจเหนือธรรมชาติหรือไม่มี ไม่ว่าจะนับถือศาสนาเทวนิยมหรืออเทวนิยม หรือไม่มีศาสนาเลย ก็เป็นคนมีศีลธรรมได้
พูดง่ายๆ คือ ศาสนาต้องพึ่งศีลธรรม แต่ศีลธรรมไม่ต้องพึ่งศาสนา
ประธานาธิบดี อับราฮัม ลิงคอล์น บอกว่า “เมื่อข้าพเจ้าทำดี ข้าพเจ้ารู้สึกดี เมื่อข้าพเจ้าทำเรื่องไม่ดี ข้าพเจ้ารู้สึกแย่ นั่นก็คือศาสนาของข้าพเจ้า”
(When I do good, I feel good. When I do bad, I feel bad. That is my religion.)
คำถาม 3
Regnarts Ylenol : คำว่า ‘ดี’ เมื่ออยู่หลังคำอื่น เช่น ‘ใจ, ทำ, คิด’ ฯลฯ แล้วมีความหมายในแง่บวก แต่พออยู่หลังคำว่า ‘มือ’, ‘ตัว’, ‘ปาก’ แล้วคิดในแง่บวกไม่ได้เลย
มันมีที่มาที่ไปอย่างไรครับ?
วินทร์ เลียววาริณ : ผมไม่รู้ที่มาที่ไปของคำพวกนี้ ไม่เคยอ่านพบเลย แต่เชื่อว่ามันคือการใช้คำตามบริบทมากกว่า
การใช้ภาษานั้นมีสองอย่าง อย่างแรกคือสื่อสารตรงๆ หมายความตามคำ เช่น ดำก็คือสีดำ ขาวก็คือสีขาว
อย่างที่สองคือสื่อแบบต้องตีความ มีนัยแฝง ต้องดูบริบท
บ่อยครั้งนัยแฝงคือการประชดประชัน พูดอย่างหนึ่งหมายความตรงข้าม
เช่น “ปากดีนะเรา” เป็นคำบวกก็จริง ฟังดูเหมือนคนพูดจาสุภาพ แต่รู้กันว่าความหมายเป็นลบ
ความหมายของ “ปากดีนะเรา” ก็ประมาณ “ปากเสียนะมึง” ไม่ใช่คำชมแน่นอน
คำว่า ‘มือดี’ ก็เป็นคำบวก หมายถึงคนที่มีความชำนาญ มีความสามารถสูง แต่ก็มีคนใช้คำบวกนี้ในเชิงลบ เช่น “ไม่รู้มือดีที่ไหนมาเอาของกูไป”
คำว่า ‘ปากดี’ ‘ปากเสีย’ ก็ใช้สลับกันจนเราต้องอ่านบริบทมากกว่าอ่านคำ
คำว่า ‘ตัวดี’ แปลตรงตัวคือตัวต้นเหตุ แต่มักใช้ในเชิงประชด
ดังนั้นการอ่านข้อความใดๆ พึงอ่านระหว่างบรรทัดเสมอว่า ความหมายที่แท้จริงคืออะไร
บางครั้งเราอาจอ่านเจตนาไม่ออก แต่อาจสังเกตจากจุดอื่น เช่นน้ำเสียง
เวลาคนพูดประชด น้ำเสียงมักจะฟ้อง
นั่นคืออ่านอะไร ได้ยินอะไร ให้วิเคราะห์ก่อนเสมอ
คำถาม 4
ไม่ประสงค์ออกนาม : เมื่อมีคนทำร้ายจิตใจเรา ควรให้อภัยเขาไหม เพราะถ้าให้อภัย เขาก็อาจทำอีก
วินทร์ เลียววาริณ : คนส่วนมากมีทัศนคติหรือภาพฝังหัวว่า การให้อภัยเป็นเรื่องที่เราทำเพื่อคนอื่น มองแบบนี้ก็ยากจะให้อภัยใคร
ถ้าลองมองกลับกัน มองว่าการให้อภัยเป็นเรื่องเพื่อเรา ไม่ใช่เพื่อคนอื่น อาจทำให้ให้อภียคนอื่นได้ง่ายขึ้น
เพราะการไม่ให้อภัยใครก็คือการแบกรับน้ำหนักของความเกลียดชังไว้ในจิต บางคนแบกได้หลายสิบปี เหนื่อยเปล่า
การให้อภัยคนอื่นยกตัวเราออกจากกองไฟ ถ้าไม่ยอมให้อภัย จิตใจก็จมในไฟของความโกรธแค้นไปตลอดชีวิต
ถ้ามองแบบนี้ก็อาจปล่อยวางง่ายขึ้น
การปล่อยวางคือหัวใจหลักของการปฏิบัติธรรมในทางพุทธ แต่ไม่ว่านับถือศาสนาใดก็ปล่อยวางได้
บางคนอาจถามว่า คนจำนวนมากไม่เรียนรู้จากความผิดพลาด ให้อภัยไปแล้วก็ยังทำผิดซ้ำ
นี่เป็นคนละเรื่องกัน
การปล่อยวางเป็นเรื่องของเรา การทำผิดซ้ำเป็นเรื่องของเขา เป็นชีวิตของเขา
อีกประการหนึ่งที่มักเข้าใจผิดกันคือ ในกรณีที่เกี่ยวกับการทำผิดกฎหมายแล้วส่งผลกระทบต่อเรา การปล่อยวางไม่ใช่เรื่องการลดบทลงโทษทางกฎหมายแต่อย่างใด โทษของเขาคือโทษของเขา ส่วนการลดโทษทำร้ายต้วเองคือเรื่องของเรา
- 5
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
