การกำหนดรูปแบบทางสถาปัตยกรรม (Architectural determinism)
เราสร้างอาคารขึ้นมา หลังจากนั้นอาคารเหล่านั้นก็สร้างพวกเราขึ้นมาเช่นกัน
— เซอร์ วินสตัน เชอร์ชิล (Sir Winston Churchill)
เหตุผลที่ต้องมีสถาปัตยกรรมก็เพื่อกระตุ้นให้ผู้คน... ประพฤติตัว ทั้งในด้านจิตใจและร่างกาย ในแบบที่พวกเขาเคยคิดว่าเป็นไปไม่ได้มาก่อน
— เซดริก ไพรซ์ (Cedric Price)
...เมืองของเลอ กอร์บูซีเย (Le Corbusier) เมืองแห่งความหลุดพ้นในอดีต กลับยิ่งเสื่อมความเหมาะสมลงทุกๆ วัน
— คอลิน โรว์ (Colin Rowe) และ เฟรด คอตเตอร์ (Fred Koetter) 1976, Collage City
ความเชื่อเรื่องการกำหนดรูปแบบทางสถาปัตยกรรม คือความเชื่อที่ว่ามีความสัมพันธ์เชิงเหตุและผลโดยตรงระหว่างสถาปัตยกรรมกับพฤติกรรมมนุษย์ ในรูปแบบที่รุนแรงที่สุด สิ่งนี้ถูกเรียกว่า Social Engineering และถือเป็นหนึ่งในความเข้าใจผิดที่สำคัญที่สุดของ Modern Movement
การออกแบบไม่ได้จำกัดอยู่แค่ตัวสถาปัตยกรรมเท่านั้น เมืองสมัยใหม่ถูกมองว่าเป็นทางพ้นภัยจากความเลวร้ายของเมืองในยุคกลาง ด้วยการเปลี่ยนพฤติกรรมของผู้อยู่อาศัย โครงการเมกะโปรเจกต์ในจินตนาการที่มีตึกสูงสะอาดตาและมีความเป็นชานเมืองของ เลอ กอร์บูซีเย (Le Corbusier) และ แฟรงก์ ลอยด์ ไรต์ (Frank Lloyd Wright) ถูกคาดหวังให้เป็นคำตอบนั้น เมืองแบบอเมริกันที่ขยายตัวออกไปอย่างกว้างขวาง โดยถอดแบบมาจากวิสัยทัศน์ของกอร์บูซีเย มีตึกระฟ้าใจกลางเมืองอยู่บ้างเป็นครั้งคราว แต่เกือบจะไม่มีใครอาศัยอยู่ข้างในเลย
ตัวอย่างที่เด่นชัดที่สุดของความล้มเหลวในโครงการ Social Engineering เหล่านี้ คือโครงการเคหะพรูอิตต์-ไอโก (Pruitt Igoe) ในเมืองเซนต์หลุยส์ ซึ่งมีชะตากรรมอันน่าเศร้า โครงการนี้จำลองแบบมาจากอาคาร Unité d'Habitation ของเลอ กอร์บูซีเย โดยมีจุดจอดลิฟต์แบบข้ามชั้น และทางเดินกว้างที่มืดทึบ ซึ่งกลายเป็นพื้นที่ไร้การป้องกันและเอื้อต่อกิจกรรมที่ไม่พึงประสงค์ แทนที่จะเป็นพื้นที่สำหรับปฏิสัมพันธ์ทางสังคมเชิงบวกตามที่ตั้งใจไว้
ชาร์ลส์ เจงก์ส (Charles Jencks) ระบุว่าการรื้อถอนโครงการเคหะพรูอิตต์-ไอโก คือช่วงเวลาแห่งความตายของสถาปัตยกรรมยุคใหม่ ซึ่งเป็นการสรุปที่เรียบง่ายเกินไปอย่างมากและถูกเขาหยิบยกมาใช้เพื่อสร้างดราม่า แม้ความหวังที่ว่าสถาปัตยกรรมจะช่วยบรรเทาปัญหาทางสังคมและจิตวิทยาได้โดยตรงจะเลือนหายไปแล้ว แต่คุณค่าของสถาปัตยกรรมในฐานะฉากหลังของชีวิตมนุษย์ยังคงอยู่
ในศตวรรษที่ 21 เป้าหมายหลักของสถาปัตยกรรมดูเหมือนจะเป็น "ความบันเทิง" บางทีความสามารถที่จะสร้างความตกใจ น่าทึ่ง ขบขัน และสร้างแรงบันดาลใจ ผ่านรูปทรงที่ดุดันและสร้างขึ้นด้วยระบบดิจิทัล อาจถือได้ว่าเป็นการกำหนดรูปแบบทางสถาปัตยกรรมในยุคปัจจุบัน แต่ไม่ว่าอย่างไรก็ตาม สิ่งนี้ก็ดูเหมือนจะไม่ได้สูงส่งเท่ากับการสร้างที่อยู่อาศัยให้กับผู้ใช้แรงงานเลย
ที่มา: Decoding theoryspeak
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
