อาโทเปีย (Atopia)
สังคมที่ปราศจากพรมแดนดินแดน – ดินแดนที่ไม่มีอยู่จริง
—วิตตอริโอ เกรกอตติ (Vittorio Gregotti)
หลักการแห่งอาโทเปียที่มีทิศทาง นั่นคือ หลักการตั้งถิ่นฐานที่ยึดโยงกับสิ่งอื่นที่ไม่ใช่แนวคิดเรื่องสถานที่
—วิตตอริโอ เกรกอตติ (Vittorio Gregotti)
การสร้าง "สถานที่ (place)" กลายเป็นข้อกังวลหลักของการออกแบบสถาปัตยกรรมมาเกือบตลอดศตวรรษที่ 20 แม้ว่าสถาปัตยกรรมจะมีความพยายามอันน้อยนิด แต่การขยายของพื้นที่ไร้ตัวตนหรืออาโทเปีย (atopias) ก็ไม่ได้ลดละลงเลย
มันปรากฏขึ้นในหลากหลายรูปแบบ เมืองอย่างลาสเวกัสได้เดินหน้าสร้างดินแดนที่เป็นทุกที่แต่ไม่ใช่ที่ใดเลย (ภาพประกอบ) การแผ่ขยายอย่างไร้ขีดจำกัดของชานเมืองในอเมริกาเป็นอีกหนึ่งตัวอย่างของอาโทเปีย ร้านฟาสต์ฟู้ด ปั๊มน้ำมัน โมเต็ล และศูนย์การค้าแบบแถวที่เหมือนๆ กันตามเส้นทางธุรกิจชานเมืองอันน่าเบื่อหน่าย ทำให้สถานที่เหล่านี้แทบไม่ต่างกันเลย
อินเทอร์เน็ตทั่วโลกอาจถือเป็นอาโทเปียเช่นกัน ด้วยการแพร่ระบาดอย่างรวดเร็วของเครือข่ายสังคมออนไลน์อย่างเฟซบุ๊ก แนวคิดเรื่องสังคมทั้งหมดจึงกลายเป็นเรื่องไร้สถานที่ การพัฒนาแบบไร้ถิ่นฐานอีกรูปแบบหนึ่งคือการเติบโตขององค์กรธุรกิจข้ามชาติต่างๆ เช่น ธนาคารขนาดใหญ่และ PepsiCo ซึ่งไม่มีความผูกพันกับสถานที่ใดสถานที่หนึ่ง แต่กลับอ้างว่าทุกที่คือพื้นที่ของตน
เราตระหนักถึงองค์กร "ใหญ่เกินกว่าจะล้ม" เหล่านี้มากขึ้นเนื่องจากภาวะเศรษฐกิจถดถอยทั่วโลกในปัจจุบัน ซึ่งเกิดจากระบบการเงินโลก ซึ่งเป็นระบบที่ไม่มีอาณาเขตของตัวเอง
ดังนั้น ศตวรรษที่ 21 จึงทำท่าว่าจะเป็นยุคแห่งการนิยามความหมายของสถานที่ใหม่ ในฐานะสถานที่แห่งความไม่มีสถานที่และเป็นทุกสถานที่ ความจริงกำลังกลายเป็นความเสมือนจริง สถานที่ได้หลุดพ้นจากขอบเขตทางภูมิศาสตร์ โลกถูกทำให้ไร้อาณาเขต ดังที่ ฌิล เดอเลิซ (Gilles Deleuze) เคยทำนายไว้ “Nowhere Man” ในเพลงของวงเดอะบีเทิลส์ จึงคือมนุษย์แห่งศตวรรษที่ 21
ไฮเปอร์สเปซ (Hyperspace) ยุคหลังสมัยใหม่ประสบความสำเร็จในที่สุดในการก้าวข้ามขีดความสามารถของร่างกายมนุษย์ในการระบุตำแหน่งของตนเอง ในการจัดระเบียบสภาพแวดล้อมรอบตัวในเชิงการรับรู้ และในการสร้างแผนที่ทางปัญญาเพื่อกำหนดตำแหน่งของตนในโลกภายนอกที่สามารถทำแผนที่ได้ — เฟรดริก เจมสัน (Fredric Jameson)
ที่มา: Decoding theoryspeak
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
