กฎหมายอาญาน่ารู้ : สถานะของวัดกับการใช้สิทธิดำเนินคดีอาญา
คำถามหนึ่งที่เคยได้ยิน
"วัดสามารถเป็นโจทก์ดำเนินคดีอาญา หรือถูกฟ้องเป็นจำเลยในคดีอาญาได้หรือไม่"
ยกตัวอย่างเช่น นายกบเข้าไปขโมยเงินที่บรรจุอยู๋ในตู้บริจาคของวัด หรือ วัดแห่งหนึ่งถูกกล่าวหาว่าสร้างวัดเข้าไปรุกล้ำพื้นที่ของชาวบ้าน
ข้อสำคัญประการหนึ่งที่ต้องพิจารณาคือ บุคคลใดจะสามารถใช้สิทธิดำเนินคดีอาญาได้
โดยปกติแล้ว สิทธิในการดำเนินคดีไม่ว่าจะเป็นคดีประเภทใดก็แล้วแต่ กฎหมายกำหนดให้บุคคลสามารถใช้สิทธิเช่นว่านั้นได้
ซึ่งคำว่า "บุคคล" ในมุมมองทางกฎหมาย หมายถึง บุคคลธรรมดา และ นิติบุคคล
"บุคคลธรรมดา" คือ บุคคลที่เกิดขึ้นและมีชีวิตอยู่รอดเป็นทารก หรือกล่าวอีกนัยหนึ่งก็คือ มนุษย์คนหนึ่งนั่นเอง
ในขณะที่ "นิติบุคคล" คือ บุคคลที่กฎหมายกำหนดหรือสมมติขึ้นมา โดยให้มีสิทธิและหน้าที่ตามกฎหมายเฉกเช่นเดียวกับบุคคลธรรมดา ซึ่งกล่าวได้ว่า นิติบุคคลเป็นบุคคลอีกหนึ่งสถานะที่เกิดขึ้นได้ด้วยผลของกฎหมาย กล่าวคือ มีกฎหมายบัญญํติไว้ให้มีสถานะเป็นนิติบุคคลนั่นเอง
จึงเกิดขึ้นคำถามว่า "วัด" มีสถานะเป็นนิติบุคคลตามกฎหมายหรือไม่
เมื่อพิจารณาตามพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505 มาตรา 31 วรรค 2 บัญญัติว่า
"ใ้ห้วัดมีฐานะเป็นนิติบุคคล"
ดังนั้นเมื่อวัดมีฐานะเป็นนิติบุคคลแล้ว วัดจึงสามารถเป็นผู็ใช้สิทธิดำเนินคดีอาญาหรือ และในทางกลับกัน วัดก็อาจถูกดำเนินคดีอาญาได้เช่นกัน
ประเด็นอีกเรื่องที่น่าสนใจคือ เมื่อวัดมีสถานะเป็นนิติบุคคลตามกฎหมายแล้ว หากวัดตกเป็นผู้เสียหาย เช่น มีคนมาขโมยเงินวัด มีคนมาทำลายทรัพย์สินของวัด วัดจะดำเนินคดีอาญาอย่างไร ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 5(3) บัญญัติว่า "บุคคลเหล่านี้ จัดการแทนผู้เสียหายได้
(1) ...
(3) ผู้จัดการหรือผู้แทนอื่น ๆ ของนิติบุคคล เฉพาะความผิดซึ่งกระทำลงแก่นิติบุคคลนั้น"
ในอีกด้านหนึ่ง หากวัดตกเป็นผู้ถูกกล่าวหาหรือถูกเนินคดีอาญาเสียเอง บุคคลอื่นจะดำเนินคดีอาญาแก่วัดได้หรือไม่ ประเด็นนี้ ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 7 วรรคแรก บัญญัติว่า "ในการสอบสวน ไต่สวนมูลฟ้องหรือพิจารณาคดีที่นิติบุคคลเป็นผู้ต้องหาหรือจำเลย ให้ออกหมายเรียกผู้จัดการหรือผู้แทนอื่น ๆ ของนิติบุคคลนั้น ให้ไปยังพนักงานสอบสวนหรือศาล แล้วแต่กรณี"
ซึ่งหากเปรียบเทียบกับนิติบุคคลในมุมมองของกฎหมายเอกชน เช่น บริษัทจำกัด ซึ่งจะมีบุคคลที่กระทำการแทนบริษัทจำกัดได้ เช่น กรรมการบริษัท แล้วในส่วนของวัด ซึ่งมีฐานะเป็นนิติบุคคลในมุมมองของกฎหมายมหาชน บุคคลใดที่จะกระทำการแแทนวัด
คำตอบของเรื่องนี้ พระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505 มาตรา 31 วรรคท้าย บัญญัติว่า "เจ้าอาวาสเป็นผู้แทนนของวัดในกิจการทั่วไป" จึงได้คำตอบว่า เจ้าอาวาสจึงเป็นบุคคลที่ทำหน้าที่ดำเนินคดีแทนวัดได้ ทั้งนี้ เจ้าอาวาสก็อาจมอบอำนาจให้บุคคลอื่นได้เช่นกัน เช่น เจ้าอาวาสมอบอำนาจให้ทนายความดำเนินคดีอาญา รวมถึงกรณีที่วัดนั้นยังไม่มีเจ้าอาวาสก็อาจแต่งตั้งผู้รักษาการแทนเจ้าอาวาสได้
โดยสรุปแล้ว เมื่อวัดมีฐานะเป็นนิติบุคคล จึงย่อมที่จะใช้สิทธิดำเนินคดีอาญาได้ และวัดก็อาจถูกดำเนินคดีอาญาได้เช่นกัน
ติดตามข่าวสารเพิ่มเติมได้ที่
มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา : www.bsru.ac.th
Facebook สาขาวิชานิติศาสตร์ มรภ.บ้านสมเด็จเจ้าพระยา : LAWBSRU
- 1
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
