Blockdit Originals คุยกับ วินทร์ เลียววาริณ ตอน 32
ไม่ประสงค์ออกนาม : ช่วงนี้เป็นเทศกาลประกวดหนังสือรางวัลซีไรต์ คุณวินทร์เคยได้รับรางวัลซีไรต์สองครั้ง ช่วยเล่าประสบการณ์ท่อนนี้หน่อย
วินทร์ เลียววาริณ : ก่อนอื่นขอเล่าประสบการณ์แปลกๆ เรื่องหนึ่ง
สมัย 25-30 ปีก่อน การประกาศผลรางวัลซีไรต์เป็นข่าวใหญ่ของประเทศ ผู้สื่อข่าวทั้งหนังสือพิมพ์และโทรทัศน์มักยกขบวนไปทำข่าวกัน สถานที่ประกาศผลคือโรงแรมโอเรียนเต็ล
ตอนที่ผมได้รับรางวัลซีไรต์รอบที่สอง นักข่าวสถานีโทรทัศน์ช่องหนึ่งยื่นไมโครโฟนให้ผมตอบ เธอถามว่า “ช่วยบอกหน่อยว่ารางวัลซีไรต์คืออะไรคะ”
นักข่าวคนนั้นถูกสั่งให้มาทำข่าวโดยไม่รู้เลยว่าอะไรคือรางวัลซีไรต์ และไม่ทำการบ้านมาก่อนเลย!
ซีไรต์ (S.E.A. Write) ชื่อเต็มว่า Southeast Asian Writers Award หรือรางวัลวรรณกรรมสร้างสรรค์ยอดเยี่ยมแห่งอาเซียน เป็นรางวัลประจำปีที่มอบให้แก่นักเขียนและกวีในประเทศเอเชียอาคเนย์
รางวัลนี้ริเริ่มและก่อตั้งโดยคนไทยกลุ่มหนึ่งเมื่อปี 2522 ปีแรกที่ก่อตั้งมีห้าประเทศ ต่อมาก็เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ จนปัจจุบันมีสิบประเทศ โดยมีองค์กรนักเขียนของไทยทั้งหลายและโรงแรมโอเรียนเต็ลเป็นหัวหอก
ดังนั้นพิธีมอบรางวัล การแถลงข่าว และกิจกรรมเกี่ยวกับรางวัลทั้งหลายจึงจัดที่โรงแรมโอเรียนเต็ลเสมอ
แม้แต่ชื่อนักเขียนที่ได้รับรางวัลทุกคนก็ถูกสลักบนหินอ่อนที่ตึก Authors’ Lounge ของโรงแรมโอเรียนเต็ล แต่ไม่รู้ว่าปัจจุบันยังมีป้ายหินอ่อนพวกนี้หรือเปล่า
วิธีคัดสรรนักเขียนที่จะได้รับรางวัลนี้แตกต่างกันไปในแต่ละประเทศ บางประเทศเป็นการคัดนักเขียนแบบ life time acheivement เช่น สิงคโปร์ ฟิลิปปินส์ ฯลฯ ส่วนประเทศไทยใช้วิธีประกวดงานเป็นชิ้นๆ
บ้านเรามีประกวดงานวรรณกรรมสามตระกูลสลับกันคือ เรื่องสั้น นวนิยาย และบทกวี เวียนไปปีต่อปี เช่น ปีนี้ประกวดเรื่องสั้น ปีหน้าก็จะประกวดนวนิยาย
สมัยนั้นเปิดให้ส่งหนังสือเข้าประกวดตอนต้นปี เมื่อครบกำหนด กรรมการชุดแรกก็คัดเรื่องราวๆ 100 เรื่อง ให้เหลือ 5-6 เล่ม บางปีก็ 7 เล่ม ส่งต่อให้กรรมการชุดสุดท้ายตัดสินอีกที
ช่วงหลังเข้าใจว่าคัดมามากกว่า 7 เล่ม บางปีอาจสูงถึง 20 เล่ม ผมก็ไม่แน่ใจ เพราะไม่ได้ตามข่าวนานแล้ว
ในยุคก่อน พอประกาศผลราวๆ เดือนสิงหาคม ก็ถึงเทศกาลทุกขลาภ คือวิพากษ์วิจารณ์ถล่มกัน
อย่างที่บอก รางวัลซีไรต์เป็นข่าวใหญ่ของประเทศ การวิจารณ์งานแบบ ‘จัดหนัก’ เป็นเรื่องปกติ
งานเรื่องสั้น นวนิยายมักโดนถล่มมากหน่อย ส่วนงานบทกวีไม่ค่อยมีการถล่ม คงเพราะคนสนใจบทกวีน้อยกว่า
ในประวัติศาสตร์รางวัลซีไรต์ นักเขียนที่ได้รับเกียรติโดนถล่มมากที่สุดมีไม่กี่คน เช่น อัญชัน ปราบดา หยุ่น และ… ใครเสียอีกล่ะ! ก็ผมเอง!
ผมโดนจัดหนักไปสองรอบ ดังนั้นค่อนข้างมั่นใจว่าน่าจะเป็นนักเขียนซีไรต์ที่โดนมากที่สุด ในรอบแรกวิพากษ์กันมันมาก ผมได้รับคำชมว่าเป็น ‘อาชญากรทางปัญญา’ ก็ในรอบนี้
รอบที่สองก็เริ่มทันทีที่ผลประกาศออกมา เนื่องจาก สิ่งมีชีวิตที่เรียกว่าคน เป็นรวมเรื่องสั้นที่ผิดขนบเดิมตรงที่มีบทความแทรกอยู่ในทุกเรื่อง ทำให้มีคนเห็นว่ามันไม่ยุติธรรมที่ใช้บทความด้วย ฯลฯ
สนุกสนานครับ! โดยส่วนตัวผมว่าก็ดีนะ การวิพากษ์วิจารณ์ทำให้วงการวรรณกรรมคึกคัก ดีกว่าความเงียบของวงการหนังสือเหมือนป่าช้าในตอนนี้
ทีนี้มาเล่าเรื่องพิธีการรับรางวัล
ในสมัยผมก่อนถึงวันรับรางวัลซึ่งจัดเป็นงานกาลาดินเนอร์ มีกิจกรรมภาคบังคับหนึ่งสัปดาห์ นักเขียนที่ได้รับรางวัลทุกชาติต้องมาใช้ชีวิตร่วมกัน พักที่โรงแรมโอเรียนเต็ล กินอยู่ฟรี แล้วไปทำกิจกรรมตามที่ต่างๆ
ช่วงนั้นกินอาหารหรูทุกมื้อจนเบื่อ ต้องหนีออกไปกินข้าวแกงริมถนน
คืนสุดท้ายเป็นกาลาดินเนอร์ รับรางวัลจากพระหัตถ์สมาชิกพระราชวงศ์หรือตัวแทนพระองค์ พิธีเป็นทางการมาก คล้ายๆ พิธีรับปริญญา แต่ดูใหญ่กว่า
รับรางวัลแล้ว นักเขียนที่ได้รับรางวัลต้องขึ้นแท่นพูดปาฐกถา ตรงนี้ไม่สนุกแล้ว อินโทรเวิร์ดอย่างผมเจอสถานการณ์แบบนี้แล้วเครียดกว่าโดนวิจารณ์หนักๆ อีก
ไม่รู้ว่าสมัยนี้ยังจัดรูปแบบนี้อยู่หรือเปล่า เพราะห่างเหินจากงานเลี้ยงซีไรต์มานาน
รางวัลซีไรต์มาพร้อมกับเงินรางวัล จำนวนเงินขึ้นกับแต่ละปี หลักหมื่นถึงหลักแสน แต่ไม่รู้อีกนั่นแหละว่าตอนนี้ยังมอบเงินตอบแทนหรือเปล่า
สมัยนั้นการบินไทยซึ่งเป็นสปอนเซอร์รายหนึ่งของรางวัลซีไรต์ มอบตั๋วเครื่องบินชั้นบิซิเนสให้ผู้รับรางวัลทุกคน บินไปที่ไหนก็ได้ในหมู่ประเทศที่ร่วมซีไรต์
สิ่งที่ตามมากับรางวัลอีกอย่างหนึ่งคือการได้รับเชิญไปพูดตามสถาบันศึกษาต่างๆ ช่วงนั้นผมไปแทบทุกที่ (อาการอินโทรเวิร์ดยังไม่กำเริบ!) รวมทั้ง Japan Foundation ก็เชิญไปที่ญี่ปุ่นรางสองสัปดาห์ เดินสายวรรณกรรม
ก็เป็นประสบการณ์พิเศษครั้งหนึ่ง (ที่ถูกคือสอง) ในชีวิตนักเขียนคนหนึ่ง
สำหรับผม ประสบการณ์ซีไรต์คือการได้รับการยอมรับในเรื่องคุณภาพงาน ผสมกับการเรียนรู้การรับมือกับคำวิพากษ์วิจารณ์
จากจุดเริ่มต้นเขียนหนังสือเพราะอยากเขียน จนมาถึงจุดที่เขาเชิญไปกินอาหารในโรงแรมดีที่สุดในโลก และมีชื่อสลักบนแผ่นหิน เป็นประสบการณ์ที่ไม่รู้ลืมจริงๆ
อย่างไรก็ตาม รางวัลซีไรต์ไม่ใช่จุดสูงสุด มันเป็นแค่จุดเริ่มต้นของเส้นทางอีกช่วงหนึ่ง เส้นทางที่ไม่อาจตัดสินคุณค่าได้โดยกรรมการไม่กี่คน มันตัดสินด้วยระยะเวลายาวนานแม้นักเขียนจากโลกไปแล้ว
การได้รับรางวัลวรรณกรรมเป็นประสบการณ์ที่ดี แต่ไม่ควรเป็นสิ่งที่ทำให้เหลิง
เพราะสิ่งที่ยากกว่ารางวัลก็คือความสามารถที่จะอยู่รอดจากอาชีพนักเขียนแท้ที่ยากขึ้นทุกที
- 3
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
