กล้องเวบบ์สำรวจเนบิวลาสิงโต
กล้องโทรทรรศน์อวกาศเจมส์เวบบ์ได้จับภาพใหม่ของ NGC 2392 ซึ่งเป็นเนบิวลาดาวเคราะห์ที่เรียกง่ายๆ ว่าเนบิวลาสิงโตหรือเนบิวลาเอสกิโม เผยให้เห็นวัตถุในอวกาศในรายละเอียดอินฟราเรด
กล้องโทรทรรศน์อวกาศฮับเบิลเคยได้สำรวจเนบิวลดาวเคราะห์(planetary nebula) แห่งนี้ในปี 2000 ถ่ายภาพเป้าหมายที่มีรูปร่างคล้ายหน้าสิงโตในช่วงแสงที่ตาเห็นได้ การสำรวจเหล่านั้นเน้นให้เห็นลักษณะปรากฏดังกล่าวได้อย่างเด่นชัด ซึ่งรวมถึง “แผงคอ” ที่ประกอบด้วยโครงสร้างฝ้ามัวที่ดูคล้ายกับหางของดาวหาง ขณะนี้ ด้วยเครื่องมือที่มีความละเอียดสูงบนเวบบ์ได้ให้ภาพวัตถุเดียวกันที่คมชัดขึ้นไปอีก
ในมุมกว้าง เนบิวลาสิงโตในการสำรวจอินฟราเรดของเวบบ์ก็ดูเหมือนกับโครงสร้างที่กล้องฮับเบิลได้เห็นก่อนหน้านี้ เวบบ์สำรวจมันทั้งด้วยกล้องอินฟราเรดใกล้(Near Infrared Camera; NIRCam) และเครื่องมืออินฟราเรดกลาง(Mid Infrared Instrument; MIRI) อย่างไรก็ตาม ความสามารถในช่วงอินฟราเรดของเวบบ์ก็ดึงรายละเอียดที่ยากที่จะมองเห็นในช่วงตาเห็นออกมา ซึ่งรวมถึงกลุ่มที่พื้นที่ฝุ่นฝ้าที่เป็นก๊าซไอออนไนซ์
NGC 2392 โดยกล้องฮับเบิล ภาพปก ภาพรวมประกอบ NGC 2392 จาก NIRCam และ MIRI ของกล้องเวบบ์
ขณะนี้ ฝุ่นและก๊าซที่ก่อตัวเป็นเนบิวลาผ่านการพัฒนามาหลายพันปีแล้ว แม้กระทั่งทุกวันนี้ วัสดุสารเหล่านั้นก็ยังคงขยับและเปลี่ยนแปลงอย่างต่อเนื่อง และที่ใจกลางของกิจกรรมนี้เป็นซากของดาวที่กำลังตายดวงหนึ่ง ในลักษณะปรากฏคล้ายหน้าสิงโต ซากดาวนี้ดูคล้ายกับก้อนจมูกขนาดเล็ก แม้จากขนาดที่เล็กของมัน แต่พลังงานและการแผ่รังสีจากซากดาวก็เป็นตัวการที่ขับเคลื่อนโครงสร้างที่ซับซ้อน
รอบๆ มัน
ดาวฤกษ์ที่มีมวลสูงมากจะจบชีวิตในการระเบิดซุปเปอร์วา แต่เหตุการณ์เหล่านี้เกิดขึ้นได้ค่อนข้างยาก ดาวเกือบทั้งหมดในเอกภพมีมวลที่ต่ำกว่า ซึ่งรวมถึงดาวที่สร้าง NGC 2392 ด้วย เมื่อดาวมวลต่ำกว่ามาถึงจุดที่ปฏิกิริยานิวเคลียร์ในแกนกลางของมันไม่สามารถค้ำจุนโครงสร้างได้ ดาวจะเริ่มไม่เสถียรและหดพอง เมื่อสิ่งนี้เกิดขึ้น มันจะทิ้งชั้นก๊าซส่วนนอกๆ ออกมาสู่อวกาศ กลายเป็นเปลือกก๊าซและฝุ่นที่ขยายตัวซึ่งเรียกว่า เนบิวลาดาวเคราะห์ ดาวในช่วงบั้นปลายชีวิตอย่างนี้เป็นโรงงานผลิตฝุ่นจำนวนมากในเอกภพ
การแผ่รังสีจากแกนกลางดาวที่เปลือยออกมาจะผลักวัสดุสารที่ทิ้งให้ไปไกล สิ่งที่เหลืออยู่ที่ใจกลางก็คือแกนกลางของดาวที่ร้อนสุดขั้วที่เรียกว่า ดาวแคระขาว(white dwarf) ในเนบิวลาสิงโต ดาวในใจกลางที่อุดมไปด้วยออกซิเจนได้ตายและเหลือดาวแคระขาวทิ้งไว้ ซึ่งกำลัง “เผา” เนบิวลาจากภายใน การแผ่รังสีที่รุนแรงกำลังสร้างฟองของก๊าซที่แตกตัวเป็นไอออนที่กลายเป็นส่วนใบหน้าของสิงโต
เมื่อฟองก๊าซขยาย มันจะกวาดออกและทำลายฝุ่นในเส้นทางการขยายตัว นักดาราศาสตร์ยังคงต้องการเข้าใจว่าเพราะเหตุใด ก๊าซร้อนที่กวาดออกนี้ซึ่งสร้างการเรียงตัวของวงแหวนและเปลือกที่ซับซ้อนมากขนาดนี้ ซึ่งเป็นโครงสร้างที่พบเห็นได้ทั่วไปในเนบิวลาดาวเคราะห์
NGC 2392 โดย MIRI เผยให้เห็นการมีอยู่ของฝุ่นและโครงสร้างต่างๆ ภายในสภาพแวดล้อมที่ปั่นป่วนวุ่นวายนี้ ในภาพ สีฟ้าเน้นให้เห็นแผงคอของสิงโต ซึ่งเป็นส่วนในของเปลือกฝุ่นที่สว่างขึ้นจากดาวที่ใจกลาง สีม่วงเป็นปมฝุ่นที่ดูคล้ายกับหางของดาวหาง
ส่วนที่เป็นแผงคอของสิงโตก็คือพื้นที่ส่วนในของเปลือกฝุ่นวงหนึ่งที่เรืองจากดาวแคระขาวที่ใจกลาง ภายในนั้นเป็ฯโครงสร้างที่เหมือนกับกระจุกขน หรือหางที่คล้ายของดาวหาง รายละเอียดเหล่านี้ในความเป็นจริงแล้วเป็นก้อนฝุ่นขนาดกะทัดรัดที่สามารถต้านทานการแผ่รังสีจากซากดาวได้ เมื่อกันการแผ่รังสีเหล่านี้ได้ ก้อนหนาทึบจึงช่วยปกป้องวัสดุสารที่อยู่ข้างหลังพวกมันไว้ด้วย
การสำรวจของเวบบ์ยังได้จับภาพแช่นิ่งของเนบิวลาดาวเคราะห์นี้ในชั่วขณะหนึ่งในวิวัฒนาการที่ยาวนานของมัน แต่ขั้นตอนการดับสูญของดาวฤกษ์ก็ยังคงดำเนินต่อไป ก๊าซและฝุ่นก็ยังคงเคลื่อนที่หนีจากซากดาวที่ใจกลางต่อไป ค่อยๆ เปลี่ยนรูปลักษณ์ของเนบิวลาไป นักดาราศาสตร์ประเมินว่าเนบิวลาสิงโตจะกระจายหายไปในอีกราว 1 หมื่นปี ซึ่งจัดว่าเป็นช่วงสั้นๆ ในทางดาราศาสตร์
แหล่งข่าว esawebb.org : NASA’s James Webb telescope captures a dying star sculpting a cosmic lion
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
