แผนที่ที่มองไม่เห็น : พม่า ไทย จีน และอินเดีย ในเกมยุทธศาสตร์ระยะยาว
โดย
นิติภูมิธณัฐ มิ่งรุจิราลัย
………
ข้อมูลข่าวกรองที่สำคัญที่สุด บางครั้งไม่ได้อยู่ในเอกสารลับเพียงแผ่นเดียว
ไม่ได้อยู่ในคำสั่งของรัฐบาลใดรัฐบาลหนึ่ง
และไม่ได้ปรากฏอยู่ในข่าวประจำวัน
แต่อยู่ใน “ความต่อเนื่อง”
………….
ตั้งแต่ พ.ศ. 2528 ถึง พ.ศ. 2569 เป็นเวลา 41 ปีที่ผมสะสมข้อมูล ติดตามความเปลี่ยนแปลงทางการเมือง ความมั่นคง การทหาร และความเคลื่อนไหวของผู้เล่นนอกภูมิภาคในแผ่นดินผืนนี้
ข้อประเมินเชิงยุทธศาสตร์ของผม คือ หนึ่งในพื้นที่ที่มีโอกาสพัฒนาไปสู่ความขัดแย้งขนาดใหญ่ของโลก อยู่ตรงแนวเชื่อมต่อระหว่างอินเดีย จีน พม่า และไทย
นี่ไม่ใช่เพียงปัญหาชายแดนของประเทศเพื่อนบ้าน และไม่ใช่เพียงสงครามภายในพม่า
หากแต่เป็นพื้นที่ซึ่งผลประโยชน์ของมหาอำนาจอาจเข้ามาซ้อนทับกัน
ทั้งในด้านการเมือง การทหาร ข่าวกรอง เทคโนโลยี และการสนับสนุนพันธมิตร
……..
สหรัฐอเมริกา อิสราเอล ออสเตรเลีย และสหราชอาณาจักร
ล้วนเป็นประเทศที่ต้องจับตาบทบาทและความสัมพันธ์ในภูมิภาคนี้อย่างใกล้ชิด
เพราะการแข่งขันในยุคใหม่ไม่จำเป็นต้องเริ่มด้วยการยิงปืนใหญ่เสมอไป
บางครั้งเริ่มจากข้อมูล เทคโนโลยี เครือข่ายบุคคล และการวางตำแหน่งทางการเมือง
………
อย่างไรก็ตาม ทั้งหมดนี้เป็น “ข้อประเมินเชิงยุทธศาสตร์” จากข้อมูลที่สั่งสม ไม่ใช่คำยืนยันว่าสงครามจะเกิดขึ้นอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
แต่ผู้ที่ทำงานด้านความมั่นคง ย่อมรู้ดีว่า การเตรียมตัวก่อนเหตุการณ์เกิด คือหน้าที่ ไม่ใช่การสร้างความตื่นตระหนก
……..
จุดเริ่มต้นจากแนวชายแดน
………
1 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2528
ผมเข้ารับราชการในตำแหน่งผู้บังคับหมวดรถหุ้มเกราะ กองร้อยตำรวจตระเวนชายแดนที่ 9 กองกำกับการตำรวจตระเวนชายแดนเขต 7 จังหวัดกาญจนบุรี
พื้นที่รับผิดชอบตามแนวชายแดนไทย–พม่าในเวลานั้น ครอบคลุม 4 จังหวัด คือ กาญจนบุรี ราชบุรี เพชรบุรี และประจวบคีรีขันธ์
การทำงานบนชายแดนสอนให้ผมเห็นว่า เส้นบนแผนที่อาจเป็นเพียงเส้นบาง ๆ
แต่ชีวิตของผู้คนสองฝั่งชายแดนไม่เคยเป็นเรื่องง่าย การเมืองในนครหลวง การสู้รบของกองกำลังต่าง ๆ และการแข่งขันของต่างชาติ ล้วนส่งแรงกระเพื่อมมาถึงหมู่บ้านเล็ก ๆ ริมเขตแดนเสมอ
……….
ในเวลานั้น ผมเริ่มเข้าใจรากเหง้าของปัญหาพม่า
แต่ยังเห็นได้เพียงบางส่วน
……….
พ.ศ. 2531 : ปีที่พม่าสั่นสะเทือน
พ.ศ. 2531 เป็นปีแห่งการลุกฮือของประชาชนในพม่า และเป็นห้วงเวลาที่นางอองซานซูจีก้าวเข้าสู่การต่อสู้ทางการเมือง
หลังเหตุการณ์นั้น
นักศึกษาพม่าจำนวนหนึ่งเดินทางเข้ามาอยู่ในประเทศไทย รวมทั้งบริเวณหอพักแถบรามคำแหง กรุงเทพฯ
………
กองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดนจึงย้ายผมจากตำแหน่งผู้บังคับหมวด กองกำกับการตำรวจตระเวนชายแดน 13 ค่ายพระพุทธยอดฟ้า จังหวัดกาญจนบุรี
ไปทำหน้าที่หัวหน้าชุดปฏิบัติการข่าวลับในเมืองและปริมณฑลที่ 1 แผนก 4 กองกำกับการ 2 กองบังคับการอำนวยการกองบัญชาการตำรวจบริเวณชายแดน
หัวหน้าแผนก 4 ในสมัยนั้นคือพันตำรวจโท อาคม บุญแท้
เป็นผู้รับผิดชอบงานต่อต้านข่าวกรอง
………..
เหตุผลประการหนึ่งที่ย้ายผมมาอยู่กรุงเทพคือ ผมพอมีความรู้เรื่องพม่านิดหน่อย
และคุ้นเคยกับพื้นที่หน้ามหาวิทยาลัยรามคำแหง
………..
ห้วงเวลานั้น รามคำแหงมิใช่เพียงมหาวิทยาลัย
หากเป็นพื้นที่ที่กลุ่มการเมืองและเครือข่ายจากหลายฝ่ายพยายามเข้ามาสร้างอิทธิพลและแสวงหามวลชน
ทั้งฝ่ายที่โยงกับสหรัฐอเมริกา พรรคฝ่ายค้านคอมมิวนิสต์สายโซเวียต สายจีน ตลอดจนหน่วยงานด้านความมั่นคงของไทย
………
สิ่งที่ดูเหมือนกิจกรรมการเมืองของนักศึกษาในวันนั้น แท้จริงเป็นเงาของการแข่งขันทางอำนาจที่ใหญ่กว่านั้นมาก
………

จากงานข่าว สู่การศึกษาพม่าอย่างเป็นระบบ
พ.ศ. 2534 กรมตำรวจย้ายผมจากกองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน ไปยังกองวิจัยและวางแผน กรมตำรวจ
เพื่อเตรียมผมไปศึกษาต่อที่สหภาพโซเวียต
และตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2535 ผมได้รับคำสั่งให้ศึกษาต่อในระดับปริญญาเอก
……..
ต่อมาในช่วง พ.ศ. 2539–2540 ผมมีโอกาสอยู่ในพม่าเป็นบางห้วงเวลา
โดยได้รับความช่วยเหลือด้านการประสานงานจากสถานเอกอัครราชทูตรัสเซียประจำพม่าและกระทรวงการต่างประเทศพม่า เพื่อเก็บข้อมูลสำหรับวิทยานิพนธ์
หัวข้อวิทยานิพนธ์คือ…
The Evolution of Political Views and Policies of Military Governments of Burma, 1962–1997
แปลเป็นไทยคือ…
วิวัฒนาการของแนวคิดทางการเมืองและนโยบายของรัฐบาลทหารพม่า ระหว่าง พ.ศ. 2505–2540
………
การศึกษาพม่าอย่างใกล้ชิด ทำให้เห็นชัดว่า
ผู้นำทหารพม่าไม่ได้คิดเรื่องความมั่นคงเฉพาะเรื่องกบฏ ชนกลุ่มน้อย หรือชายแดนเท่านั้น
แต่คิดถึงการอยู่รอดของรัฐในเกมระหว่างจีน อินเดีย และมหาอำนาจจากภายนอก
………
การย้ายเมืองหลวง : ไม่ใช่เพียงเรื่องของสถานที่
พ.ศ. 2544 ผมและคุณวริศรา เกษมศรี หรือโรส
เดินทางร่วมคณะกับพลเอกชวลิต ยงใจยุทธ ซึ่งขณะนั้นเป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม
ไปพบพลเอกอาวุโสตาน ฉ่วย ผู้นำสูงสุดของพม่าในเวลานั้น
………
จากข้อมูลและการวิเคราะห์ที่สั่งสมมา ผมเห็นว่าแนวคิดเรื่องการวาง แผนยุทธศาสตร์ระยะยาว (Long-term Perspective Plan) มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการตัดสินใจของพม่าในเวลาต่อมา
………
มิใช่เพียงฝ่ายรัสเซียที่มีส่วนเสนอแนวคิดด้านยุทธศาสตร์แก่พม่า
หากจีนก็เป็นอีกฝ่ายที่มีบทบาทและผลประโยชน์อย่างลึกซึ้งในพื้นที่นี้
พม่าตั้งอยู่ระหว่างจีนกับอินเดีย เป็นประตูออกสู่มหาสมุทรอินเดีย เป็นแนวเชื่อมของเอเชียใต้ เอเชียตะวันออก และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
ดังนั้น การวางหลักประกันความมั่นคงของพม่าจึงต้องคิดไกลกว่าภัยคุกคามเฉพาะหน้า
………
ย่างกุ้งเป็นเมืองท่า
อยู่ห่างปากแม่น้ำที่เชื่อมสู่อ่าวเมาะตะมะและทะเลอันดามันเพียง 32 กิโลเมตร หรือ 40 กิโลเมตรจากใจกลางเมือง
……..
ในมุมมองทางทหาร เมืองหลวงที่อยู่ใกล้ทะเลเช่นนี้ย่อมมีความเปราะบาง
หากเกิดสงครามขนาดใหญ่หรือเผชิญแรงกดดันจากมหาอำนาจทางเรือ
การป้องกันและการรักษาศูนย์กลางการปกครองจะทำได้ยากกว่าพื้นที่ตอนในของประเทศ
………
การย้ายศูนย์กลางการปกครองไปยังเนปยีดอ จึงควรมองในฐานะการตัดสินใจเชิงยุทธศาสตร์ระยะยาว เพื่อลดความเสี่ยงจากทะเล เพิ่มความลึกในการตั้งรับ และเสริมอำนาจรัฐในการควบคุมประเทศ
……….
เกมที่ยังไม่จบ
ผมไม่เคยเปิดเผยแนวคิดและข้อมูลชุดนี้อย่างเป็นระบบมาก่อน
เพราะเรื่องนี้ยาว ซับซ้อน และเกี่ยวข้องกับการประชุม การเดินทาง และผู้คนจำนวนมากตลอดหลายทศวรรษ
……….
บทความนี้จึงเป็นเพียงบทแรก
……….
ในตอนต่อไป ผมจะเล่าถึงประเด็นที่ต้องตรวจสอบและมองเชื่อมโยงกันมากขึ้น
ตั้งแต่บทบาทของเครือข่ายข่าวกรองต่างชาติในภาคเหนือของไทย
การตั้งสถานกงสุล สหรัฐอเมริกาประจำเชียงใหม่ ตลอดจนกรณีผู้เชี่ยวชาญด้านโดรนชาวยูเครนบริเวณชายแดนพม่ากับอินเดียที่ปรากฏเป็นข่าวเมื่อไม่นานมานี้
…………
การดำรงอยู่ของสายลับมอสสาดจำนวนมากที่อำเภอปาย จังหวัดแม่ฮ่องสอน
………….
การให้นายทหารอิสราเอลทั้งชายหญิงปลดประจำการจำนวนมากมาอยู่ในพื้นที่ต่างๆในไทย และอีกหลายประเทศที่มีพื้นที่ที่เป็นเกาะแก่งต่างๆ
เพื่อรองรับการล่มสลายของรัฐอิสราเอล ซึ่งมีโอกาสล่มสลายในอนาคต เพราะมีรัฐอิสลามอยู่โดยรอบ
…………..
เมื่อวางเหตุการณ์เหล่านี้บนแผนที่เดียวกัน
และมองด้วยกรอบเวลาเดียวกัน
หลายเรื่องอาจไม่ได้โดดเดี่ยวอย่างที่เห็น
……….
ประเทศไทยจึงมิได้อยู่เพียงในภาวะเสี่ยงธรรมดา
หากต้องเตรียมรับมือกับความเสี่ยงระดับสีแดงเข้ม
ภายใต้เกมยุทธศาสตร์ระยะยาวที่กำลังเคลื่อนตัวอยู่รอบประเทศ
หากท่านสนใจ โปรดติดตามตอนต่อไปครับ
- 2
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
