PET/CT sử dụng một lượng chất đánh dấu phóng xạ đưa vào cơ thể trước khi ghi hình. Vì vậy, sau khi hoàn tất, nhiều người lo ngại mình có thể phát bức xạ gây ảnh hưởng đến người thân và cần cách ly hoàn toàn.
Thực tế, người bệnh thường không phải cách ly theo hình thức nghiêm ngặt như điều trị bằng một số đồng vị phóng xạ, nhưng vẫn cần hạn chế tiếp xúc gần với một số đối tượng trong thời gian đầu. Bài viết dưới đây sẽ giải đáp cụ thể chụp PET/CT có phải cách ly không và hướng dẫn những lưu ý cần thực hiện sau chụp.
Vì sao cơ thể còn phóng xạ sau PET/CT?
Trước khi chụp PET, người bệnh được sử dụng chất đánh dấu phóng xạ. Với nhiều chỉ định ung thư, ¹⁸F-FDG là chất thường được lựa chọn. Sau khi được tiêm vào tĩnh mạch, FDG phân bố đến các mô để máy PET ghi nhận tín hiệu phát ra và tạo hình ảnh về hoạt động chuyển hóa.
Khi kết thúc quá trình ghi hình, một phần chất đánh dấu vẫn còn trong cơ thể. Hoạt độ phóng xạ giảm dần theo thời gian do quá trình phân rã vật lý, đồng thời thuốc được đào thải qua cơ thể, chủ yếu theo đường tiết niệu. Đây là lý do người bệnh nhận được một số hướng dẫn an toàn sau khi chụp mặc dù đã có thể rời khu vực PET/CT.
Chụp PET/CT có phải cách ly không?
Sau PET/CT chẩn đoán thông thường, người bệnh thường không phải cách ly hoàn toàn trong phòng riêng. Bạn có thể rời cơ sở y tế khi quy trình đã hoàn tất và bác sĩ hoặc kỹ thuật viên xác nhận không cần theo dõi thêm. Tuy nhiên, “không phải cách ly” không đồng nghĩa có thể bỏ qua mọi biện pháp an toàn bức xạ. Trong những giờ đầu, người bệnh vẫn nên hạn chế tiếp xúc gần và kéo dài với những người nhạy cảm hơn với bức xạ.
Thời gian và mức độ hạn chế cụ thể được cơ sở thực hiện hướng dẫn dựa trên loại chất đánh dấu, liều sử dụng và quy trình chuyên môn. Người bệnh nên làm đúng khuyến cáo được cung cấp thay vì tự áp dụng một khoảng thời gian cố định từ nguồn không phù hợp với trường hợp của mình.
Nên hạn chế tiếp xúc với những ai?
Biện pháp hạn chế tiếp xúc chủ yếu nhằm giảm phơi nhiễm không cần thiết cho những nhóm nhạy cảm với bức xạ. Hai nhóm thường được lưu ý là phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ.
Phụ nữ mang thai
Thai nhi đang trong quá trình phát triển nên nhạy cảm hơn với bức xạ ion hóa. Sau PET/CT, người bệnh nên tránh ở quá gần phụ nữ mang thai trong khoảng thời gian được nhân viên y tế hướng dẫn.
Điều này không có nghĩa người bệnh trở thành nguồn phóng xạ nguy hiểm kéo dài. Hoạt độ giảm liên tục sau khi chất đánh dấu được sử dụng và tiếp tục giảm khi thuốc được đào thải.
Trẻ nhỏ
Trẻ em cũng nhạy cảm với bức xạ hơn người trưởng thành. Trong giai đoạn đầu sau chụp, nên hạn chế những tình huống tiếp xúc sát và kéo dài như bế trẻ trong thời gian lâu hoặc để trẻ ngủ sát người nếu vẫn còn trong khoảng thời gian được khuyến cáo hạn chế tiếp xúc. Nếu người chụp PET/CT đang trực tiếp chăm sóc trẻ nhỏ, nên trao đổi trước với cơ sở y tế để chủ động sắp xếp người hỗ trợ.
Khi nào lượng phóng xạ giảm?
¹⁸F-FDG có thời gian bán rã vật lý khoảng 110 phút. Điều này có nghĩa hoạt độ phóng xạ giảm nhanh theo thời gian ngay cả trước khi tính đến quá trình cơ thể đào thải thuốc. Vì vậy, những khuyến cáo hạn chế tiếp xúc sau PET/CT thường chỉ tập trung vào giai đoạn đầu. Mức độ phóng xạ không duy trì ở cùng một mức trong nhiều ngày.
Người bệnh không nên tự suy luận rằng cần cách ly dài ngày chỉ vì được tiêm chất phóng xạ. Ngược lại, cũng không nên chủ quan tiếp xúc sát với phụ nữ mang thai hoặc trẻ nhỏ ngay sau chụp nếu chưa hết thời gian được khuyến cáo.
Kết luận
Với câu hỏi chụp PET/CT có phải cách ly không, người thực hiện PET/CT chẩn đoán thường không cần cách ly hoàn toàn nhưng cần hạn chế tiếp xúc gần với trẻ nhỏ và phụ nữ mang thai trong thời gian được cơ sở y tế hướng dẫn. Uống đủ nước và đi tiểu thường xuyên giúp hỗ trợ đào thải chất đánh dấu. Nếu cần được tư vấn kỹ về sinh hoạt sau PET/CT, bạn có thể liên hệ hotline hoặc truy cập website Bệnh viện Đại học Phenikaa để nhận hướng dẫn phù hợp.