Sùi mào gà không hình thành từ một yếu tố đơn lẻ như vệ sinh kém hay sức đề kháng yếu. Bệnh chỉ xuất hiện khi có tình trạng nhiễm HPV gây sùi, còn những yếu tố khác chủ yếu làm tăng khả năng phơi nhiễm hoặc khiến virus tồn tại lâu hơn. Hiểu đúng nguyên nhân dẫn đến bệnh sùi mào gà giúp phân biệt tác nhân trực tiếp với yếu tố nguy cơ, từ đó lựa chọn cách phòng ngừa phù hợp.
Nguyên nhân dẫn đến bệnh sùi mào gà là gì?
Sùi mào gà do Human Papillomavirus gây ra, thường liên quan đến HPV type 6 và 11. Virus xâm nhập vào lớp biểu mô của da hoặc niêm mạc rồi có thể kích thích tế bào tăng sinh, hình thành các nốt sùi.
HPV thường lây qua tiếp xúc trực tiếp trong hoạt động tình dục. Virus có thể truyền qua quan hệ âm đạo, hậu môn hoặc đường miệng, đồng thời vẫn có khả năng lây khi người mang HPV chưa xuất hiện tổn thương rõ ràng.
Điểm quan trọng là thời điểm phát hiện nốt sùi không phản ánh chính xác lúc nhiễm HPV. Virus có thể tồn tại trong cơ thể trước khi biểu hiện, nên việc xác định nguồn lây dựa trên thời gian xuất hiện tổn thương thường không đáng tin cậy.
Hai nhóm yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh
Các yếu tố nguy cơ có thể chia thành hai nhóm: yếu tố làm tăng khả năng tiếp xúc với HPV và yếu tố làm cơ thể khó kiểm soát virus.
Những yếu tố làm tăng khả năng phơi nhiễm
Nguy cơ nhiễm HPV có thể tăng khi:
Có nhiều bạn tình hoặc thường xuyên có bạn tình mới.
Quan hệ không sử dụng biện pháp bảo vệ.
Có bạn tình đang mang HPV hoặc có tổn thương nghi ngờ.
Có tiền sử mắc bệnh lây truyền qua đường tình dục.
Bao cao su giúp giảm nguy cơ nhưng không che phủ toàn bộ vùng sinh dục, vì vậy HPV vẫn có thể truyền qua vùng da tiếp xúc bên ngoài.
Những yếu tố ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát HPV
Hệ miễn dịch đóng vai trò quan trọng sau khi virus xâm nhập. Người suy giảm miễn dịch có nguy cơ HPV tồn tại lâu hơn và phát triển thành tổn thương rõ hơn.
Hút thuốc cũng là yếu tố bất lợi vì có liên quan đến tình trạng nhiễm HPV dai dẳng. Một số bệnh lý hoặc thuốc ức chế miễn dịch có thể làm khả năng kiểm soát virus giảm thêm.
Những điều không nên nhầm với nguyên nhân gây bệnh
Một số yếu tố có thể xuất hiện cùng sùi mào gà nhưng không phải tác nhân trực tiếp. Vệ sinh vùng kín kém chẳng hạn có thể làm tăng tình trạng kích ứng hoặc viêm nhiễm, song không thể tự gây ra sùi mào gà khi không có HPV.
Tương tự, căng thẳng, thiếu ngủ hoặc sức khỏe suy giảm không tạo ra virus. Những yếu tố này chỉ có thể ảnh hưởng gián tiếp đến khả năng miễn dịch, từ đó làm cơ thể khó kiểm soát một tình trạng nhiễm HPV đã có.
Việc dùng chung nhà vệ sinh, bắt tay hoặc ăn uống chung cũng không phải những đường lây điển hình của HPV sinh dục. Thay vì tập trung quá mức vào các tiếp xúc sinh hoạt thông thường, nên chú ý nhiều hơn đến hoạt động tình dục và tình trạng sức khỏe của bản thân.
Làm thế nào để chủ động phòng bệnh?
Phòng ngừa hiệu quả cần phối hợp giữa tiêm chủng, giảm phơi nhiễm và duy trì sức khỏe tổng thể:
Tiêm vắc xin HPV theo độ tuổi và chỉ định phù hợp.
Sử dụng bao cao su đúng cách trong mỗi lần quan hệ.
Hạn chế số lượng bạn tình.
Tránh quan hệ trực tiếp khi vùng sinh dục có tổn thương chưa được chẩn đoán.
Ngừng hút thuốc.
Vệ sinh vùng kín nhẹ nhàng, tránh thụt rửa hoặc sử dụng sản phẩm gây kích ứng.
Chủ động kiểm tra sức khỏe tình dục khi có nguy cơ.
Kết luận
Nguyên nhân dẫn đến bệnh sùi mào gà là nhiễm HPV, chủ yếu các type có khả năng gây sùi như type 6 và 11. Người có tổn thương nghi ngờ có thể đến Bệnh viện Đại học Phenikaa để được kiểm tra, phân biệt nguyên nhân và tư vấn hướng xử trí phù hợp.