Circular Economy ไม่ใช่แค่เรื่องขยะ แต่คือเรื่องของมูลค่า 5 จุดที่มูลค่ากำลังสูญหาย และโอกาสของนวัตกรรมในการลดช่องว่าง
♻️ Circular Economy ไม่ได้มีแค่เรื่อง “ขยะ” เมื่อพูดถึงเศรษฐกิจหมุนเวียน หรือ Circular Economy หลายคนอาจนึกถึงการแยกขยะ การรีไซเคิล หรือการนำวัสดุเหลือใช้กลับมาเพิ่มมูลค่า แต่จริง ๆ แล้ว มูลค่าอาจสูญหายไปตั้งแต่ก่อนที่สิ่งของจะกลายเป็นขยะ ตั้งแต่การผลิตที่เกิดของเสีย พลังงานที่ใช้ไปโดยไม่เกิดประโยชน์เต็มที่ อาหารที่ถูกทิ้ง ผลิตภัณฑ์ที่ถูกเลิกใช้ก่อนหมดคุณค่า ไปจนถึงอาคารและเครื่องจักรที่เสื่อมสภาพก่อนเวลา
นี่คือมุมมองจาก Circularity Gap Report 2026: The Value Gap ที่ชวนมอง Circular Economy ให้กว้างกว่าเรื่องการจัดการขยะปลายทาง แต่ให้ลองถามใหม่ว่า “เราจะรักษามูลค่าที่มีอยู่ในระบบให้อยู่ได้นานที่สุดได้อย่างไร?”
🔎 รายงานประเมินว่า มูลค่าที่สูญเสียไปในระบบเศรษฐกิจมีมูลค่าสูงถึง 25.4 ล้านล้านยูโร หรือประมาณ 30.8% ของ GDP โลก และมูลค่าเหล่านี้ไม่ได้หายไปจากจุดใดจุดหนึ่ง แต่สามารถสูญเสียได้ตลอดกระบวนการ ตั้งแต่การผลิต การใช้พลังงาน อาหาร ไปจนถึงช่วงที่ผลิตภัณฑ์และสินทรัพย์หมดอายุการใช้งาน ลองมาดูกันว่า มูลค่าหายไปตรงไหนบ้าง?
1. ผลิตแล้ว…เสียของไปเท่าไร?
Processing Losses | มูลค่าที่หายไประหว่างการผลิต
วัตถุดิบที่เข้าสู่กระบวนการผลิต ไม่ได้กลายเป็นสินค้าทั้งหมด บางส่วนอาจสูญเสียไปจากกระบวนการผลิตที่ไม่มีประสิทธิภาพ ผลิตได้ต่ำกว่ามาตรฐาน หรือเกิด Defect จนต้องถูกคัดทิ้ง สิ่งที่สูญเสียจึงไม่ได้มีแค่วัตถุดิบ แต่ยังรวมถึง พลังงาน แรงงาน และต้นทุน ที่ใช้ไปกับการผลิตชิ้นงานนั้นด้วย
💡 นวัตกรรมช่วยได้อย่างไร?
เทคโนโลยีและนวัตกรรมสามารถช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต ลดของเสียและ Defect ทำให้วัตถุดิบแต่ละหน่วยสามารถสร้างมูลค่าได้มากขึ้น
2. ใช้พลังงานไป…แต่ได้ประโยชน์กลับมาเท่าไร?
Energy Losses | มูลค่าที่หายไปพร้อมกับพลังงาน
ในกระบวนการผลิตและการใช้งาน พลังงานบางส่วนไม่ได้ถูกนำไปใช้ให้เกิดประโยชน์อย่างเต็มที่ ตัวอย่างเช่น ความร้อนส่วนเกิน จากโรงงานอุตสาหกรรม หรือพลังงานที่เกิดขึ้นจากระบบทำความเย็นของ Data Centre ซึ่งบางส่วนยังสามารถนำกลับมาใช้ประโยชน์ได้
💡 นวัตกรรมช่วยได้อย่างไร?
โจทย์จึงไม่ใช่แค่ “ใช้พลังงานให้น้อยลง” แต่คือการทำให้พลังงานที่ใช้ไป เกิดประโยชน์สูงสุด
ตั้งแต่การเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงาน ไปจนถึงการนำพลังงานส่วนที่เหลือกลับมาใช้ใหม่
3. อาหารที่ถูกทิ้ง…ไม่ได้เสียแค่อาหาร
Food Losses & Waste | มูลค่าที่หายไปพร้อมกับอาหาร
อาหารหนึ่งจานไม่ได้มีแค่ตัวอาหาร แต่เบื้องหลังยังมี น้ำ ที่ดิน พลังงาน แรงงาน และทรัพยากรอีกมากมาย
เมื่ออาหารถูกทิ้งโดยไม่ได้ถูกบริโภค ทรัพยากรที่ใช้ในการผลิตอาหารนั้นก็สูญเสียไปด้วย ไม่ว่าจะเป็นวัตถุดิบที่เสียระหว่างการผลิต อาหารที่ไม่ได้มาตรฐานด้านรูปลักษณ์ หรืออาหารที่ผลิตมากเกินความต้องการ
💡 นวัตกรรมช่วยได้อย่างไร?
ตั้งแต่การใช้เทคโนโลยีเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตและกระจายสินค้า ลดอาหารสูญเสียระหว่างทาง ไปจนถึงการนำวัตถุดิบหรืออาหารส่วนเกินกลับมาใช้ประโยชน์ในรูปแบบใหม่
4. ของหมดอายุ…แต่คุณค่ายังไม่หมด
End-of-Life Waste | มูลค่าที่หายไปเมื่อผลิตภัณฑ์ถูกทิ้ง
ผลิตภัณฑ์หนึ่งชิ้นอาจหมดความเหมาะสมในการใช้งานแล้ว แต่ไม่ได้หมายความว่า ทุกส่วนของผลิตภัณฑ์จะหมดคุณค่าไปพร้อมกัน ไม่ว่าจะเป็นเครื่องใช้ไฟฟ้า เครื่องจักร เฟอร์นิเจอร์ หรืออุปกรณ์ต่าง ๆ บางส่วนอาจยังซ่อม ใช้ซ้ำ ปรับปรุง หรือถอดชิ้นส่วนไปใช้ต่อได้ แต่หากถูกทิ้งทั้งชิ้น คุณค่าที่เหลืออยู่ก็อาจสูญหายไปก่อนเวลา
💡 นวัตกรรมช่วยได้อย่างไร?
การออกแบบผลิตภัณฑ์ให้ซ่อมง่าย ใช้ซ้ำได้ ปรับปรุงได้ หรือสามารถนำชิ้นส่วนกลับมาใช้ใหม่ ล้วนช่วยยืดอายุการใช้งานและรักษามูลค่าของทรัพยากรให้อยู่ในระบบได้นานขึ้น
5. ของเดิมยังใช้ได้…ทำไมต้องสร้างใหม่?
Consumption of Fixed Capital | มูลค่าที่หายไปจากการเสื่อมของสินทรัพย์
อาคาร เครื่องจักร และโครงสร้างพื้นฐานต่าง ๆ ล้วนต้องใช้ทรัพยากร พลังงาน และเงินทุนจำนวนมากในการสร้าง
เมื่อสินทรัพย์เหล่านี้เสื่อมสภาพหรือใช้งานไม่ได้ตามเดิม การเปลี่ยนใหม่ทั้งหมดอาจทำให้ทรัพยากรที่ลงทุนไปก่อนหน้านั้นสูญเสียไปเร็วกว่าที่ควร
💡 นวัตกรรมช่วยได้อย่างไร?
การบำรุงรักษา ซ่อมแซม ปรับปรุง หรืออัปเกรดสินทรัพย์เดิมให้กลับมาใช้งานได้ดีขึ้น สามารถช่วยยืดอายุการใช้งานและรักษามูลค่าของสินทรัพย์ไว้ได้นานขึ้น
🌱 แล้ว Circular Economy เกี่ยวอะไรกับธุรกิจนวัตกรรม?
เมื่อมองให้กว้างขึ้น จะเห็นว่า Circular Economy ไม่ได้เริ่มต้นตอนที่ผลิตภัณฑ์กลายเป็นขยะ
แต่เริ่มตั้งแต่การออกแบบ การผลิต การใช้ทรัพยากร การบริโภค ไปจนถึงการยืดอายุการใช้งานของผลิตภัณฑ์และสินทรัพย์
ดังนั้น ทุกจุดที่เกิดการสูญเสียมูลค่า จึงกลายเป็น “โจทย์ใหม่ของนวัตกรรม”
จะทำอย่างไรให้ผลิตได้มากขึ้นจากทรัพยากรเท่าเดิม
จะทำอย่างไรให้พลังงานถูกใช้ประโยชน์ได้มากขึ้น
จะทำอย่างไรให้อาหารไม่ถูกทิ้ง
จะทำอย่างไรให้ผลิตภัณฑ์ใช้งานได้นานขึ้น
และจะทำอย่างไรให้สินทรัพย์เดิมสร้างมูลค่าได้นานกว่าเดิม
ทั้งหมดนี้เปิดโอกาสให้เทคโนโลยี นวัตกรรม และโมเดลธุรกิจใหม่ ๆ เข้ามาช่วย ลดการสูญเสีย และเปลี่ยนสิ่งที่เคยเป็น “Value Loss” ให้กลายเป็น “Value Creation”
🚀 แนวคิดนี้สอดคล้องกับบทบาทของ NIA ในการสนับสนุนธุรกิจนวัตกรรมตั้งแต่การพัฒนาศักยภาพ การสนับสนุนเงินทุน ไปจนถึงการสร้างโอกาสทางธุรกิจและการขยายตลาดทั้งในประเทศและระดับโลก ผ่านกลไก 4G: Groom – Grant – Growth – Global
หนึ่งในตัวอย่างในปี 2026 คือ Climate X 2026 โครงการเร่งการเติบโตของธุรกิจนวัตกรรมด้านเทคโนโลยีการแก้ปัญหาสิ่งแวดล้อมและสภาพภูมิอากาศ ผ่านการให้คำปรึกษาจากผู้เชี่ยวชาญ การพัฒนาและทดสอบการใช้งานจริงร่วมกับภาคอุตสาหกรรม รวมถึงการเชื่อมโยงสู่โอกาสทางธุรกิจ โดย Sustainable Materials & Circular Economy เป็นหนึ่งในประเด็นสำคัญของโครงการ
เพราะการมองเห็นว่า “มูลค่าหายไปตรงไหน” อาจนำไปสู่คำถามสำคัญว่า “แล้วเราจะสร้างนวัตกรรมอะไรขึ้นมา เพื่อรักษามูลค่านั้นไว้?”
🌱 Circular Economy จึงไม่ได้เป็นเพียงเรื่องของการลดขยะหรือการดูแลสิ่งแวดล้อม แต่ยังเป็นโอกาสในการรักษาทรัพยากร สร้างมูลค่าใหม่ และพัฒนาธุรกิจให้เติบโตไปพร้อมกับเศรษฐกิจที่ยั่งยืน
- 1
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
