วาสนาที่บุญจะหล่นทับให้เกิดในตระกูลเจ้าเจ็ดตนนั้นยากแสนยาก แต่ขึ้นเป็นเจ้าผู้ครองนครนั้นยากกว่า นี่คือสุดยอดปรารถนาของทายาทราชวงศ์ทิพจักร
หลังจากพระยากาวิละพี่ชายคนโตได้รับการโปรดเกล้าให้ไปครองนครเชียงใหม่ บรรดาพี่น้องทั้ง 7 จึงได้แบ่งสายการครองเมืองกันอย่างชัดเจน ระหว่างเชียงใหม่กับลำปางโดยใช้หลักอาวุโส คือ #พระยาคำโสม น้องคนรองขึ้นเป็นเจ้าหลวงนครลำปางแทน
พระยาธรรมลังกา น้องคนที่ 3 ไปเป็นเจ้าอุปราชเมืองเชียงใหม่ , #พระยาดวงทิพย์ น้องคนที่ 4 เป็นเจ้าอุปราชนครลำปาง
กระทั่งปี 2357 ภารกิจสุดท้ายในชีวิตที่พระเจ้ากาวิละพยายามทำมาตลอดคือฟื้นเมืองลำพูนที่เคยร้างขึ้นมาอีกครั้งก็สำเร็จ ทำให้ #พระยาคำฟั่น น้องชายคนที่ 6 ได้ขึ้นเป็นเจ้าหลวงลำพูน
แต่เป็นแค่ปีเดียวพระเจ้ากาวิละถึงแก่พิราลัย พระยาธรรมลังกาขึ้นเป็นเจ้าหลวงเชียงใหม่ ส่วนพระยาคำฟั่น #ถูกย้ายจากเจ้าหลวงลำพูนไปเป็นเจ้าอุปราชเมืองเชียงใหม่ แล้วให้พระยาบุญมา หรือต่อมาคือพระเจ้าลำพูนไชย ลูกคนสุดท้องน้องชายคนที่ 7 ขึ้นครองเมืองลำพูนแทน
โดยเฉพาะกรณีพระยาคำฟั่น ซึ่งเป็นเจ้าหลวงองค์เดียวที่ต้องกลับไปเป็นเจ้าอุปราชอีกรอบที่เชียงใหม่ (สุดท้ายก็ได้ครองเมืองเชียงใหม่แค่ 3 ปี)
นี่คือระบบอาวุโสในการครองเมืองของเจ้าเจ็ดตน ที่ค่อนข้างชัดเจนว่าตั้งแต่เจ้ากาวิละขึ้นเป็นพระเจ้าเชียงใหม่ ความสำคัญของเมืองเชียงใหม่คืออันดับหนึ่ง รองลงมาคือลำปางและลำพูนไชย ตอกย้ำทั้งระบบอาวุโสกับความสำคัญที่ลดหลั่นกันไปของ 3 หัวเมืองล้านนา ช่วงก่อน พ.ศ.2400
แต่ที่พิศดารที่สุดต้องยกให้กรณีของเจ้าพรหมาภิพงษ์ธาดา เจ้าผู้ครองนครลำปางคนที่ 10 ซึ่งแอดมินคาใจมานานเนื่องจากท่านเป็นเจ้าหลวงองค์เดียวที่ “สละราชสมบัติ”
LampangTimes เคยเขียนถึงเจ้าพรหมาฯ แล้วครั้งหนึ่งครับตามลิงก์ด้านล่างนี้ แต่ก็เป็นการวิเคราะห์ถึงแรงกดดันจากสยาม
แอดมินกลับไปอ่าน #ย้อนมิตินครลำปางในกาลอดีต เขียนโดยคุณลุงอ๊อด ชัยวัฒน์ ศุภดิลกลักษณ์ แล้วพบปัจจัยที่น่าจะมีส่วนทำให้เจ้าพรหมาฯ ตัดสินใจไม่อยากเป็นเจ้าหลวงแล้ว เลยมาเล่าสู่กันอ่านครับ
ก่อนอื่นขออธิบายภาพรวมๆ ว่า “รุ่นลูก” เจ้าเจ็ดตนสืบทอดตำแหน่ง ทายาทที่จะขึ้นมาครองนครลำปางได้นั้นต้องมาจาก 2 สายเท่านั้นคือ สายพระยาคำโสม กับ สายพระเจ้าหอคำดวงทิพย์ เพราะเคยเป็นอดีตเจ้าหลวงลำปางมาก่อน
เจ้าเจ็ดตนแต่ละองค์มีพระบุตรกันมากน้อยแตกต่างกันไป ทำให้คิวการขึ้นครองเมืองนั้นยาวมาก ความยากที่จะได้เป็นเจ้าหลวงก็เลยค่อนข้างสูงตามไปด้วย แอดมินคิดว่าการแบ่ง 2 สายสืบสมบัติของนครลำปางสร้างการแข่งขัน ผิดกับอีก 5 สายที่ปรองดองกันได้ระหว่างเชียงใหม่กับลำพูน จนทำให้มี “ณ เชียงใหม่” สายลำพูน หรือ “ณ ลำพูน” สายเชียงใหม่
#สายพระยาคำโสมลักไก่ทำคิวยาว
หลังพระเจ้าหอคำดวงทิพย์ เจ้าผู้ครองนครลำปางองค์ที่ 5 พิราลัย เจ้ามหาขนานไชยวงศ์ หรือพระยาไชยวงศ์ (ปี 2369-2380) ราชบุตรของพระยาคำโสมก็เป็นเจ้าหลวงนครลำปางต่อเป็น องค์ที่ 6
คราวนี้กลับมาที่เจ้าพรหมาฯ ครับ ท่านเป็นราชบุตรของพระเจ้าหอคำดวงทิพย์ เกิดปี 2355 นับกันตามศักดิ์แล้วสูงกว่าทายาทสายพระยาคำโสมชัดเจน ติดแค่อาวุโสเท่านั้น
พระเจ้าหอคำดวงทิพย์ มีราชบุตร 5 คน สิ้นไปก่อน 2 องค์ ส่วนพระยาคำโสมมีลูก 12 คน เป็นราชบุตร 11 คน แล้วราชธิดาหนึ่งเดียวก็เป็นลูกสุดท้องอีกต่างหาก
หลังจากพระยาบุญมา เจ้าหลวงลำพูนองค์ที่ 2 พิราลัยแล้ว ปรากฏว่า #พระยาน้อยอินทร์ ราชบุตรคนที่ 3 ของพระยาคำโสม เกิดเปลี่ยนสายรอไม่ไหวขอไปเป็นพระยาลำพูน ครองเมืองตั้งแต่ 2370-2381
บังเอิญเจ้าหลวงขัติยะ หรือเจ้าคันธิยะ สายพระยาคำโสมเช่นกันก็ขึ้นครองเมืองลำปาง ปี 2380 ได้แค่ 6 เดือนก็พิราลัย ทำให้พระยาน้อยอินทร์ รีบลงไปเข้าเฝ้าพระเจ้าอยู่หัวที่กรุงเทพขอกลับมาเป็นพระยาลำปางครับ แล้วดันได้รับพระราชทานซะด้วย
คราวนี้นครลำปางคิวยาวเหยียดทันทีครับ
ราชบุตรของพระเจ้าหอคำดวงทิพย์ 3 คนที่เหลือ คนโตสิ้นไปก่อน มีเจ้าพรหมาฯ คนเดียวที่ได้เป็นเจ้าหลวงโดยต้องรอถึงอายุ 61 กว่าจะได้เป็นเจ้าอุปราชท่านก็อายุ 50 ปี แล้ว ส่วนน้องชายของท่านคือ #เจ้าหนานมหาวงศ์ หรือพระยาฤทธิภิญโญยศ ต้องยอมออกไปเป็นเจ้าหลวงเมืองงาวแทน
เนื่องจากเจ้าผู้ครองนครลำปางตั้งแต่องค์ที่ 6-9 ทายาทพระยาคำโสมจองจนสุดสายเลยครับ ตั้งแต่ราชบุตรคนโตถึงคนที่ 6 เป็นเจ้าหลวงไป 5 องค์ อีกองค์ที่พลาดเพราะสิ้นก่อนเท่านั้นเอง
EP นี้เขียนไล่เรียงท้าวความ “เจ้าเจ็ดตน 101” มายาวพอสมควรเพื่อให้ทุกท่านจะได้เห็นภาพหรือเข้าใจการขึ้นเป็นเจ้าผู้ครองนครบ้านเราตั้งแต่สถาปนาราชวงศ์ทิพจักรเมื่อ 193 ปีแล้วครับ
เรื่องคนต่อคิวยาวนั้นแอดมินคิดว่าคงไม่ได้เป็นปัจจัยที่ทำให้เจ้าพรหมาฯสละสมบัติ เพราะท่านก็รอมาได้ตั้งจนอายุ 61
ขอติดเอาไว้เล่าต่อ EP หน้าครับ
#เจ้าเจ็ดตน101
#เจ้าพรหมาภิพงษ์ธาดา
#เจ้าผู้ครองนครลำปาง
#LampangTimes
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
