หลังได้รับการสถาปนาเป็นพระเจ้าประเทศราชได้เพียง 3 ปี เจ้าหอคำดวงทิพย์ หรือ พระเจ้าดวงทิพย์ก็ถึงแก่พิราลัยในปี 2369
ขณะนั้นเจ้าพรหมวงศ์ อายุเพียง 14 ปี ทำให้เจ้ามหาขนานไชยวงศ์ ลูกชายคนโตของพระยาคำโสม อายุ 53 ปี อาวุโสสูงสุดขึ้นเป็นเจ้าผู้ครองนครลำปางต่อจากพระเจ้าดวงทิพย์
เจ้าพรหมวงศ์ต้องรอถึง 47 ปี กว่าจะได้ขึ้นสู่ตำแหน่งเจ้าผู้ครองนครลำปางองค์ที่ 10 ในวัย 61 ปี (เจ้าหลวง พ.ศ.2416-2436)
LampangTimes สรุปเหตุสละตำแหน่งของเจ้าพรหมาฯ จบใน EP นี้ให้เข้าใจทุกประเด็นครับ
นอกจากสัญญาเชียงใหม่ ที่รัฐบาลสยามทำกับชาวอังกฤษที่เข้ามาทำสัมปทานป่าไม้ ช่วงที่เจ้าพรหมาภิพงษธาดาเป็นเจ้าหลวงถือได้ว่าเศรษฐกิจการค้าขายย่านตลาดจีนกำลังรุ่งเรือง แต่ต้องเจอกับกาฬโรคที่ระบาดมาจากพม่าและทุพภิกขภัย ปี 2433 ชาวบ้านอดอยากกันทั้งเมือง
เอกสารประวัติศาสตร์ของสยาม กล่าวถึงตอนนี้ว่าเมื่อถึงปี พ.ศ. 2436 เจ้าพรหมาฯ ชราภาพลงจึงมอบตราตำแหน่งเจ้านครให้เจ้าราชวงศ์ (แก้วเมืองมา) รักษาการแทนโดยรัชกาลที่ 5 ไม่ได้พระราชทานพระบรมราชานุญาต พระเจ้าอยู่หัวจึงโปรดเกล้าให้เจ้าพรหมาฯ เป็นจางวางเมืองนครลำปาง และสถาปนาเจ้าอุปราชน้อยธนัญไชย เป็นเจ้านรนันทไชยเชาวลิต ขึ้นดำรงตำแหน่งเจ้าเมืองนครลำปางแทน
ส่วนพงศาวดารเจ้าเจ็ดตน กล่าวถึงเจ้าพรหมาฯ ว่าถึงแก่พิราลัยในปี พ.ศ. 2429 ขณะอายุได้ 81 ปี
ซึ่งตรงนี้เองที่ประวัติศาสตร์ล้านนามีบันทึกถึง #เจ้าสุริยะจางวาง ว่าเป็นเจ้าผู้ครองนครลำปางต่อจากเจ้าพรหมาฯ ตั้งแต่ปี 2430-2436 โดยที่เอกสารประวัติศาสตร์สยามไม่มีการกล่าวถึงเจ้าสุริยะจางวางเลยแม้แต่น้อย
เจ้าสุริยะจางวาง นามเดิมคือ “เจ้าคำป้อ” เป็นบุตรชายคนที่ 3 ของ #เจ้าวรญาณรังษี และเป็นพี่ของเจ้านรนันทไชยเชาวลิต ครองนครลำปางสืบต่อจากเจ้าพรหมาฯ เมื่อคราวที่เจ้าหลวงชราภาพตั้งแต่ปี พ.ศ. 2425 เป็นต้นมา กระทั่งถึงแก่พิราลัย เจ้าสุริยะจึงได้เป็นผู้รักษาราชการเมืองนครลำปาง
ปั๊บสาของครูบาอาโนธรรมชัย เจ้าอาวาสวัดปงสนุกเหนือ บันทึกตอนหนึ่งว่า “ในปี พ.ศ. 2430 ได้มีการบูรณะปฏิสังขรณ์วัดปงสนุกเหนือครั้งใหญ่ มีโยมอุปัฏฐากคือ พระองค์ตนเป็นเจ้าหลวงสุริยะจางวาง และ พระองค์ตนเป็นเจ้านรนันท์ชัยชวลิต”
ในขณะที่ประวัติศาสตร์สยามอ้างว่าเจ้าพรหมาฯ ได้มอบตราให้กับเจ้าราชวงศ์ (แก้วเมืองมา) ซึ่งน่าจะเป็นพระบุตรของเจ้าสุริยะจางวาง
อย่างไรก็ตามทางกรุงเทพฯ พยายามสนับสนุนเจ้าอุปราชน้อยธนันไชย แล้วปลดเจ้าสุริยะจางวางออกจากตำแหน่งเจ้าหลวง แต่ทว่าเจ้าสุริยะไม่ยอมรับอำนาจการจัดการของรัฐบาลกรุงเทพ และยึดถือตราประจำตำแหน่งไว้ครอบครอง ช่วงเวลาดังกล่าวลำปางจึงมีเจ้าหลวง 2 องค์
ในบางบันทึกประวัติศาสตร์ ระบุว่าเจ้าหลวงสุริยะ ลาออกจากตำแหน่งเจ้าผู้ครองนครลำปางในปี พ.ศ. 2430
แต่ความวุ่นวายนี้จบลงที่ พ.ศ. 2436 เมื่อรัฐบาลได้ส่งพระยาทรงสุรเดชขึ้นมาเป็นข้าหลวงมณฑลลาวเฉียง เพื่อเจรจากับเจ้าสุริยะจางวางจนยอมสละอำนาจแลกกับการได้รับเงินปี 3,000-4,000 รูปี และย้ายไปครองเมืองพะเยาครับ
เมื่อวิเคราะห์จากเอกสารของสยามและล้านนา เราจะพบข้อขัดแย้งดังนี้
1. กรณีปีที่เจ้าพรหมาฯ ถึงแก่พิราลัย บันทึกไม่ตรงกันคือ 2429 กับ 2436
2. เจ้าพรหมาฯ สละตำแหน่งมอบตราเจ้าผู้ครองนครให้เจ้าราชวงศ์ (แก้วเมืองมา) หรือเจ้าสุริยะจางวางเป็นผู้รักษาการมาก่อน
3. ปั๊บสาครูบาโนที่บันทึกถึงเจ้าหลวงทั้ง 2 องค์ ในปี 2430 อาจสนับสนุนว่าเจ้าพรหมาฯ ถึงแก่พิราลัยแล้ว ด้วยวัย 81 ปี นั่นจะทำให้ปีเกิดของท่านเปลี่ยนจากเดิม พ.ศ.2355 เป็น พ.ศ. 2348
4. ราชกิจจานุเบกษา พ.ศ.2433 การพระราชกุศลแจกข้าวสารราษฎรที่แขวงเมืองลำปางในกาลเกิดทุพภิกขไภย ซึ่งเจ้าหลวงต้องเป็นผู้รับสนองกลับไม่มีการเอ่ยถึงเจ้าผู้ครองนครลำปางเลยแม้แต่องค์เดียว
โดยวานนี้มีผู้แจ้งข้อมูลเป็นความรู้เพิ่มเติมให้กับแอดมินว่า ช่วงท้ายๆเมื่อเจ้าพรหมาฯ ชราภาพมากขึ้นท่านมีปัญหาสายตาถึงขั้นมองไม่เห็นทำให้บริหารบ้านเมืองได้ไม่เต็มที่รัฐบาลสยามจึงต้องการเปลี่ยนเจ้าผู้ครองนคร
ทั้งนี้ แอดมินค้นราชกิจจานุเบกษา ปี 2437 เล่มที่ 11 หน้า 152 พบการประกาศข่าวเจ้าประเทศราชถึงแก่พิราลัย ความว่า
“เจ้าพรหมาภิพงษธาดา จางวางเมืองนครลำปาง ป่วยเป็นไข้จับมาตั้งแต่วันที่ 5 กุมภาพันธ์ รศ.112 (ปี 2436) อาการที่เปนชัก ซึมแลมีหอบเปนกำลัง ครั้นถึงวันที่ 10 มีนาคม รศ.112 เจ้าพรหมาภิพงษธาดา ถึงแก่พิลาไลย”
ทั้งหมดนี้คือเงื่อนงำในตำแหน่งเจ้าผู้ครองนครลำปางระหว่างปี 2429-2436 ที่กลายเป็นข้อสงสัยทางประวัติศาสตร์ซึ่งบันทึกเอกสารต่างๆไม่ตรงกัน
ถามว่าเหตุการณ์ผ่านไป 133 ปีแล้ว #แอดมินจะรู้ไปทำไมว่าเจ้าหลวงองค์ไหนใครครองตำแหน่งเมื่อไหร่ ติดใจอะไรหนักหนา หรือรู้แล้วได้ประโยชน์อะไร ?
ความสำคัญของสิ่งที่แอดมินเขียนมาทั้งหมดนี้คือ เรื่องราวประวัติศาสตร์ของลำปางบ้านเราซึ่งถูกทำให้หลงลืมไปแล้วครับ
ครั้งหนึ่งเหตุการณ์นี้เคยเกิดขึ้นที่ลำปาง
หากอนาคตมีการชำระปั๊บสาหรือพงศาวดารที่คลาดเคลื่อนปรับให้การนับ รศ. กับ พศ. ตรงกันมากที่สุด บันทึกประวัติศาสตร์หลายๆอย่างของลำปางจะมีช่วงเวลาที่ชัดเจนสามารถนำไปอ้างอิงได้ครับ
#เจ้าสุริยะจางวาง
#จางวางเมืองนครลำปาง
#LampangTimes
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
