ก่อนชวนคนมาเชื่อ เราเข้าใจสิ่งที่เขาต้องชั่งใจหรือยัง
ผมมีคำถามหนึ่งอยู่ในใจครับ ถ้าเราเชื่อว่าข่าวประเสริฐเป็นข่าวดีสำหรับชีวิตคน เราเข้าใจมากแค่ไหนว่า ทำไมคนที่ได้ฟังแล้วบางคนจึงยังลังเลที่จะเข้ามาเรียนรู้ต่อ
เขายังมีคำถามเรื่องพระเจ้า หรือกำลังกังวลว่าถ้ามาเชื่อแล้วคนที่บ้านจะคิดอย่างไร เขาต้องหยุดงาน เสียรายได้ หรือเดินทางไกลแค่ไหนกว่าจะมาร่วมกับเราได้ สิ่งที่สำหรับเราเป็นเพียงการชวนมาคริสตจักรหนึ่งครั้ง อาจเป็นการตัดสินใจที่เกี่ยวข้องกับชีวิตหลายด้านของเขา
ผมจึงสงสัยว่า เวลาเราพูดถึงการเพิ่มพูนคริสตจักร เรามองจากชีวิตของคนที่ยังไม่เชื่อมากพอหรือยัง หรือเราเริ่มจากกิจกรรมและรูปแบบที่คนข้างในคุ้นเคย แล้วคาดหวังให้คนข้างนอกเข้ามาปรับตัวตาม
คำถามเหล่านี้มาจากภาระใจที่อยากเห็นผู้คนรู้จักพระเจ้ามากขึ้นและเติบโตในความเชื่อครับ ผมอยากให้ความตั้งใจนั้นมีข้อมูลช่วยตรวจสอบด้วยว่า เรากำลังเข้าใจผู้คนถูกหรือเปล่า และสิ่งที่ทำช่วยให้เขาเข้าถึงข่าวประเสริฐได้จริงเพียงใด
ปกิณกะแห่งไม้กางเขนวันนี้ ขอเล่างานวิจัยหนึ่งที่ผมไปเจอมาให้ฟังครับ
เป็นวิทยานิพนธ์ปริญญาเอกของ Marten Visser ที่มหาวิทยาลัย Utrecht ประเทศเนเธอร์แลนด์ ชื่อ Conversion Growth of Protestant Churches in Thailand เผยแพร่ในปี 2008 งานนี้ศึกษาการเพิ่มพูนคริสตจักรโปรเตสแตนต์ในประเทศไทย และมีข้อค้นพบที่ทำให้ผมอยากกลับมาทบทวนคำถามข้างต้น ก่อนเล่าผล ผมขอพาไปรู้จักที่มาของงานนี้สักนิดครับ
Visser ระบุว่า เขาเป็นมิชชันนารีโปรเตสแตนต์ที่มีส่วนในการตั้งคริสตจักรในประเทศไทยมาตั้งแต่ปี 2000 ระหว่างทำงาน เขาร่วมยินดีกับการเติบโตของคริสตจักร ขณะเดียวกันก็เผชิญคำถามว่า อะไรทำให้คริสตจักรบางแห่งเติบโต และบางแห่งไม่เติบโต คำถามจากชีวิตการรับใช้ของเขาจึงกลายมาเป็นโจทย์วิจัย [1, หน้า 1]
ในข้อมูลยุคที่เขาศึกษา หลังงานมิชชันนารีโปรเตสแตนต์ในไทยดำเนินมาราว 180 ปี โปรเตสแตนต์ในกลุ่มคนไทยส่วนใหญ่ที่งานนี้มุ่งศึกษามีสัดส่วนประมาณ 0.3% ขณะเดียวกัน เขารายงานการเติบโตเฉลี่ยราว 4.4% ต่อปีในช่วงประมาณสามทศวรรษก่อนหน้านั้น ภาพที่เห็นจึงเป็นชุมชนผู้เชื่อขนาดเล็กที่กำลังเติบโต และยังมีคำถามว่าเงื่อนไขอะไรเกี่ยวข้องกับการเติบโตนั้น ตัวเลขเหล่านี้เป็นภาพของยุคที่ศึกษาและกลุ่มประชากรตามขอบเขตงาน ไม่ใช่สถิติคริสเตียนทุกกลุ่มในประเทศไทยปัจจุบัน [1, หน้า 163]
อีกเหตุผลหนึ่งคือ เขามองว่างานศึกษาการเพิ่มพูนคริสตจักรจำนวนมากให้ความสำคัญกับการนับและรายงานผล แต่ยังมีการวิเคราะห์ทางสถิติเพื่อทดสอบคำอธิบายต่าง ๆ ค่อนข้างน้อย เขาจึงต่อยอดองค์ความรู้จากงานก่อนหน้า เช่น Siamese Gold ของ Alex G. Smith ที่เผยแพร่ในปี 1982 แล้วนำข้อเสนอเกี่ยวกับการมาเชื่อและการเติบโตของคริสตจักรมาตั้งเป็นสมมติฐานและตรวจสอบด้วยข้อมูล [1, หน้า 1–2]
คำถามหลักของเขาคือ ปัจจัยใดสัมพันธ์กับการเพิ่มพูนคริสตจักรโปรเตสแตนต์ไทยจากผู้เริ่มเชื่อใหม่ เขาศึกษาทั้งภูมิหลังของคนที่มาเชื่อ กระบวนการที่เขาเข้ามารู้จักความเชื่อ และลักษณะของคริสตจักรที่มีการเติบโต พร้อมกับแยกการเพิ่มจากผู้เริ่มเชื่อ ออกจากการย้ายคริสตจักรและการเติบโตของลูกหลานในครอบครัวผู้เชื่อ
ส่วนสำรวจหลักมีแบบสอบถามที่นำมาวิเคราะห์ได้ 3,197 ชุด จาก 94 คริสตจักร โดยกระจายทั้งพื้นที่กรุงเทพมหานคร เขตเมืองของจังหวัด และพื้นที่นอกเขตเมือง ควบคู่กับการแบ่งกลุ่มคริสตจักรตามคณะและลักษณะความเชื่อ การวิเคราะห์หลักมุ่งที่โปรเตสแตนต์ในสังคมไทยส่วนใหญ่ รวมไทยเชื้อสายจีน ส่วนคริสตจักรกลุ่มชาติพันธุ์และคาทอลิกอยู่นอกขอบเขตการวิเคราะห์นี้ เพราะมีบริบทแตกต่างกัน [1, หน้า 3–9]
พอเห็นวิธีตั้งคำถามของเขา ผมก็กลับมาถามตัวเองว่า เวลาเราวางแผนประกาศ เรารู้จักชีวิตของคนที่อยากชวนมากแค่ไหน เรารู้หรือยังว่าอะไรช่วยให้เขาเข้ามาเรียนรู้ และอะไรทำให้เขาลังเล ผมจึงอยากหยิบข้อค้นพบมาเล่าเป็นข้อ ๆ แล้วลองมองจากฝั่งของคนที่กำลังสนใจพระเยซูดูบ้างครับ
ตรงนี้เองที่ผมนึกถึงหลักเศรษฐศาสตร์เรื่อง “ต้นทุนค่าเสียโอกาส” ครับ หมายถึงคุณค่าของทางเลือกที่ดีที่สุดที่เราต้องสละเมื่อเลือกอีกทางหนึ่ง เช่น คนขายของที่มาร่วมกิจกรรม อาจต้องสละกำไรที่เขาน่าจะหาได้ในช่วงเวลานั้น ส่วนค่าเดินทางเป็นรายจ่ายโดยตรง และความเสี่ยงที่จะขัดแย้งกับครอบครัวเป็นต้นทุนทางสังคม ทั้งหมดอาจอยู่ในการชั่งใจครั้งเดียวกัน แต่เราแยกให้ชัดได้ว่าเป็นต้นทุนคนละประเภท [3]
ผมขอแยกไว้ก่อนว่า งานของ Visser ไม่ได้วัดต้นทุนเหล่านี้โดยตรงทุกข้อ ตัวเลขที่กำลังจะเล่าเป็นผลจากงานวิจัย ส่วนคำถามเรื่องต้นทุนและสิ่งที่คริสตจักรอาจลองทำ เป็นข้อสังเกตที่ผมนำมาคิดต่อครับ
1 การมีญาติเป็นคริสเตียนสัมพันธ์กับโอกาสมาเชื่ออย่างมาก
ผู้วิจัยคำนวณอัตราส่วนโอกาส หรือ odds ratio ของการมาเป็นคริสเตียน สำหรับผู้มีญาติเป็นคริสเตียนเทียบกับคนไทยโดยเฉลี่ย ได้ประมาณ 229 เท่า ตัวเลขนี้คำนวณจากข้อมูลเครือญาติ สัดส่วนคริสเตียนในประชากร และข้อสมมติในการจัดการคำตอบที่ไม่ครบ จึงไม่ใช่ผลทดลองหรือค่าพยากรณ์ว่าญาติของเราคนใดจะเชื่อ แต่สะท้อนบทบาทที่เด่นมากของเครือข่ายความสัมพันธ์ในข้อมูลชุดนี้ [1, หน้า 123]
ตัวเลขนี้ทำให้ผมหยุดคิดว่า สำหรับคนที่ไม่มีญาติเป็นคริสเตียน การเข้ามาสู่ความเชื่ออาจต่างออกไปแค่ไหน เขาจะถามใครเมื่อไม่เข้าใจ และจะอธิบายกับครอบครัวอย่างไร คนที่มีญาติเป็นคริสเตียนอาจมีทั้งผู้ที่ไว้ใจให้ถาม แบบอย่างชีวิตที่มองเห็น และคนช่วยอธิบาย เขาจึงอาจไม่ต้องรับมือกับความไม่แน่นอนทุกอย่างเพียงลำพัง นี่เป็นมุมที่ผมนำผลมาคิดต่อ ไม่ใช่คำอธิบายเหตุและผลที่ตัวเลขพิสูจน์ได้ทั้งหมด
Iannaccone อธิบายว่า คนเราสะสมความรู้ ความคุ้นเคยกับพิธีกรรม และมิตรภาพในชุมชนเป็นเสมือน “ทุนทางศาสนา” เมื่อเปลี่ยนความเชื่อ บางส่วนต้องเรียนรู้ใหม่ [2] การมีคนใกล้ตัวคอยอธิบายจึงเป็นประเด็นที่คริสตจักรควรรับฟังจากผู้เริ่มเชื่อจริง ๆ รวมถึงช่วยเขารักษาความสัมพันธ์กับครอบครัวอย่างให้เกียรติ
ความสัมพันธ์ที่ไว้วางใจช่วยเปิดพื้นที่ให้ถามและเรียนรู้
2 การมีคริสตจักรในพื้นที่สัมพันธ์กับโอกาสเข้าถึงความเชื่อ
Visser สำรวจทางโทรศัพท์เพิ่มเติมจาก 97 คริสตจักร และประมาณสัดส่วนโปรเตสแตนต์ในหมู่บ้านที่มีคริสตจักรไว้ราว 7.0% เทียบกับไม่เกิน 0.1% ในหมู่บ้านที่ไม่มีคริสตจักร ตัวเลขนี้เป็นค่าประมาณของสัดส่วนประชากรในยุคที่ศึกษา ไม่ใช่อัตราสำเร็จที่จะเกิดขึ้นทันทีเมื่อเปิดคริสตจักรใหม่ และไม่ได้พิสูจน์เหตุและผลโดยลำพัง [1, หน้า 127–128]
ผมลองนึกถึงคนสองคนที่สนใจพระเยซูพอ ๆ กัน คนหนึ่งเดินทางสิบนาทีก็ถึง อีกคนต้องต่อรถหลายช่วง เราจะคาดหวังให้ทั้งสองคนเข้าร่วมได้เหมือนกันเลยหรือครับ ทั้งค่าเดินทาง เวลางาน และความรับผิดชอบที่บ้านอาจทำให้ความสนใจใกล้เคียงกัน กลายเป็นโอกาสเข้าร่วมที่ต่างกันมาก
ระยะทางและเวลาที่ต้องสละเป็นเงื่อนไขที่ต่างกันของผู้สนใจ
พอคิดอย่างนี้ เวลาคนหนึ่งมาไม่สม่ำเสมอ ผมก็อยากรู้เรื่องชีวิตและการเดินทางของเขาก่อน เราลองมีกลุ่มเรียนรู้ใกล้บ้าน นัดหมายให้เหมาะกับเวลางาน หรือช่วยประสานการเดินทางได้ไหม แนวทางเหล่านี้ต้องลองตามบริบทและติดตามผล แต่จุดเริ่มต้นคือการถามให้รู้ว่าอุปสรรคของเขาอยู่ตรงไหนจริง ๆ
3 สมาชิกทั่วไปมีบทบาทหลักในการนำคนมาเชื่อ
ในข้อมูลของ Visser ประมาณ 70% ของผู้เริ่มเชื่อระบุว่า บุคคลที่มีอิทธิพลหลักต่อการมาเชื่อของตนเป็นสมาชิกทั่วไป ผู้รับใช้เต็มเวลามีผลต่อคนสูงกว่าในบางการเปรียบเทียบ แต่สมาชิกทั่วไปมีจำนวนมากกว่า จึงมีบทบาทรวมอย่างมาก [1, หน้า 133 และ 138]
ผมอ่านผลนี้แล้วคิดถึงความสัมพันธ์ที่สมาชิกมีอยู่ในบ้าน ที่ทำงาน และวงเพื่อน คนที่ยังไม่เชื่ออาจรู้สึกว่าการถามเพื่อนที่ไว้ใจทำได้ง่ายกว่าการเดินเข้าไปคุยกับผู้นำศาสนาที่ไม่รู้จัก เขามีโอกาสถามซ้ำ ค่อย ๆ ทำความเข้าใจ และเล่าความกังวลในบริบทชีวิตของตน
ถ้าสมาชิกทั่วไปมีบทบาทมากขนาดนี้ ผมก็อยากชวนผู้นำถามต่อว่า เราใช้เวลาเตรียมสมาชิกให้รับฟังและอธิบายความเชื่อมากเพียงใด เรามีกิจกรรมมากขึ้นแล้ว แต่คนที่สมาชิกพามารู้จักมีใครเดินไปด้วยต่อหรือยัง นี่เกี่ยวกับการจัดสรรทรัพยากรด้วย เพราะเวลาและแรงที่ใช้กับกิจกรรมหนึ่ง ย่อมทำให้เราเหลือสำหรับอีกงานน้อยลง
4 ความสัมพันธ์ควรมีการอธิบายเนื้อหาความเชื่อด้วย
เมื่อถามถึงประสบการณ์ที่มีอิทธิพลสำคัญที่สุดต่อการมาเชื่อ ผู้เริ่มเชื่อ 1,180 คนให้คำตอบสี่กลุ่มต่อไปนี้ ส่วนที่เหลือเลือกการอัศจรรย์หรือคำตอบอื่น [1, หน้า 134]
ประสบการณ์ที่มีอิทธิพลหลัก — สัดส่วนผู้ตอบ
คำพยานส่วนตัว — 26%
การศึกษาพระคัมภีร์ — 20%
แบบอย่างชีวิตของคริสเตียน — 16%
คำเทศนา — 11%
ตัวเลขนี้เป็นสัดส่วนคำตอบของคนที่มาเชื่อแล้ว จึงใช้เป็นอัตราสำเร็จของแต่ละวิธีไม่ได้ เพราะงานไม่ได้ทดลองให้คนจำนวนเท่ากันรับแต่ละวิธี แล้วเปรียบเทียบผล แต่ผลก็ชวนให้เห็นว่า การบอกเล่าและการเรียนรู้เนื้อหาความเชื่อมีความสำคัญควบคู่กับแบบอย่างชีวิต
ผมคิดว่าความไว้วางใจช่วยให้คนหนึ่งกล้าเริ่มถาม แต่หลังจากนั้นเขายังต้องเข้าใจว่ากำลังเชื่ออะไร การติดตามพระเยซูเกี่ยวข้องกับครอบครัวและชีวิตของเขาอย่างไร ถ้าเขายังถามเรื่องเหล่านี้ได้ไม่เต็มที่ เรารู้ได้อย่างไรว่าเขาชั่งใจด้วยความเข้าใจแล้ว การอธิบายอย่างอดทนจึงเป็นส่วนสำคัญของการดูแลคนที่กำลังตัดสินใจ
คริสตจักรจึงควรพิจารณาทั้งการต้อนรับและพื้นที่เรียนรู้ คนใหม่ถามเรื่องบาป พระคุณ การนมัสการ หรือพิธีครอบครัวได้ไหม มีใครช่วยเขาคิดจากพระคัมภีร์อย่างให้เกียรติหรือเปล่า เรื่องนี้สอดคล้องกับความสำคัญของการได้ยินข่าวประเสริฐในโรม 10:14–17
5 คริสตจักรอายุน้อยมีอัตราเพิ่มจากผู้เริ่มเชื่อสูงกว่า
ตารางในงานรายงานอัตราเติบโตเฉลี่ยต่อปีจากผู้เริ่มเชื่อใหม่ประมาณ 13.0% สำหรับคริสตจักรอายุ 0–9 ปี เทียบกับ 1.8% สำหรับคริสตจักรอายุ 50 ปีขึ้นไป ตามวิธีคำนวณของผู้วิจัย อายุคริสตจักรเป็นตัวแปรที่สัมพันธ์กับอัตราเติบโตเด่นที่สุดตัวหนึ่งในงานนี้ [1, หน้า 155]
พออ่านผลนี้ ผมไม่ได้คิดว่าคริสตจักรเก่าหมดโอกาส หรือเราควรเปิดคริสตจักรใหม่เพื่อหวังตัวเลขเดียวกัน แต่ผมอยากกลับมาสังเกตพื้นที่ของคนมาใหม่ในชุมชนของเรา เขาเข้าไปอยู่ในวงสนทนาได้ไหม มีคนรู้จักชื่อหรือยัง และเขามีโอกาสร่วมชีวิตกับคนอื่นเพียงใด
ความกลัวว่าจะเป็นคนนอกอาจเป็นต้นทุนทางใจที่เจ้าบ้านไม่ทันสังเกต ข้อนี้เป็นสมมติฐานที่ต้องถามจากผู้มาใหม่ ไม่ใช่สาเหตุที่ Visser พิสูจน์ไว้แล้ว แต่เป็นคำถามที่เกิดขึ้นได้อย่างมีเหตุผลจากข้อค้นพบ และช่วยให้เราทบทวนการต้อนรับได้ตรงจุดขึ้น
6 แบบแผนของคริสตจักรสัมพันธ์กับอัตราการเติบโต
กลุ่มคริสตจักรที่ผู้วิจัยจัดว่าเป็นแบบดั้งเดิมมีอัตราเติบโตเฉลี่ยต่อปีจากผู้เริ่มเชื่อใหม่ประมาณ 2.4% ส่วนกลุ่มที่ไม่ได้จัดอยู่ในหมวดนี้อยู่ที่ 6.4% การเปรียบเทียบนี้มีคริสตจักร 84 แห่ง อย่างไรก็ตาม หมวดดังกล่าวรวมลักษณะหลายอย่างและผูกกับกลุ่มคณะ จึงแยกไม่ได้ว่าธรรมเนียมหรือรูปแบบข้อใดเป็นสาเหตุของความต่าง [1, หน้า 156–157]
ผมจึงมีคำถามต่อว่า คนที่เข้ามาต้องเรียนรู้กฎ ภาษา และความคาดหวังที่เราไม่ได้อธิบายไว้มากแค่ไหน สิ่งที่คนข้างในทำจนคุ้น อาจเป็นเรื่องที่คนมาใหม่ไม่รู้ว่าจะเริ่มตรงไหน เขารู้ไหมว่าถามใครได้ และรู้สึกว่าต้องทำตัวให้เหมือนเราก่อนจึงจะได้รับการยอมรับหรือเปล่า
การเป็นสาวกมีสิ่งที่ต้องเรียนรู้และเปลี่ยนแปลง แต่เราควรตรวจสอบว่าภาระที่วางบนคนใหม่ข้อไหนมาจากคำสอนพระคัมภีร์ และข้อไหนมาจากความเคยชินของเรา การอธิบายให้ชัดและเปิดให้สมาชิกมีส่วนร่วมเป็นเรื่องที่ผู้นำสามารถเริ่มพิจารณาได้
7 สัดส่วนผู้เชื่อที่ต่างกันอาจสะท้อนโอกาสที่ต่างกัน
Visser พบว่าผู้มีการศึกษาสูงมีสัดส่วนการมาเป็นคริสเตียนสูงกว่า แต่เมื่อทดสอบข้อเสนอว่า คนกลุ่มนี้เปิดรับความเชื่อมากกว่าเมื่อมีโอกาสใกล้เคียงกัน เขาไม่พบหลักฐานสนับสนุนตามวิธีวิเคราะห์ที่ใช้ จึงเสนอว่าความต่างด้านโอกาสได้ยินข่าวประเสริฐเป็นคำอธิบายสำคัญ [1, หน้า 122–123]
ข้อค้นพบนี้ทำให้ผมระวังเวลาจะสรุปว่า คนกลุ่มไหนไม่น่าจะสนใจความเชื่อ คนที่เราไม่ค่อยพบในคริสตจักรอาจอยู่ไกลจากเครือข่ายของเรา หรือมีเงื่อนไขการเข้าร่วมต่างออกไปก็ได้ เราเคยถามเรื่องเวลาเดินทาง เวลางาน ภาษาที่ใช้ และความคุ้นเคยกับกลุ่มคนของเขาหรือยัง
คำถามจึงกลับมาที่เราว่า ทุกวันนี้คริสตจักรเข้าถึงใครอยู่แล้ว และใครยังไม่มีโอกาสได้รู้จักความเชื่อผ่านความสัมพันธ์ที่ไว้วางใจ ผมคิดว่าข้อมูลมีประโยชน์ตรงนี้ มันช่วยให้เราตรวจสอบสายตาของตัวเอง และเห็นว่าความตั้งใจที่ดีของเราไปถึงชีวิตคนกลุ่มไหนบ้าง
เมื่อวางข้อค้นพบเหล่านี้ไว้ด้วยกัน ผมก็กลับมาที่คำถามตอนต้นว่า เราเข้าใจสิ่งที่คนหนึ่งต้องชั่งใจก่อนมาเชื่อมากแค่ไหน คนหนึ่งอาจต้องสละกำไรจากงาน อีกคนกังวลว่าคนในบ้านจะเข้าใจอย่างไร ส่วนอีกคนยังไม่มีใครที่ไว้ใจให้ถามเรื่องความเชื่อ ถ้าเรายังไม่รู้ว่าเขากำลังเผชิญอะไร การวางแนวทางช่วยเหลือก็คงต้องเริ่มจากการฟังให้มากขึ้นครับ
การตัดสินใจหนึ่งอาจเกี่ยวข้องกับงาน ครอบครัว และสิ่งที่ต้องสละ
พระเยซูทรงสอนให้คิดถึงราคาของการเป็นสาวกในลูกา 14:25–33 และกาลาเทีย 6:2 เรียกให้ผู้เชื่อช่วยแบกภาระของกันและกัน การเข้าใจต้นทุนจึงควรทำให้เราสอนความเชื่ออย่างสัตย์ซื่อ พร้อมกับดูแลคนที่ต้องเผชิญผลของการตัดสินใจนั้น
งานนี้เป็นข้อมูลก่อนปี 2008 สำรวจคนที่ยังร่วมคริสตจักรเป็นหลัก และมีการประมาณหลายส่วน เราจึงควรใช้เป็นจุดตั้งต้นเพื่อศึกษาชุมชนปัจจุบันของเรา โดยเฉพาะรับฟังคนที่สนใจแล้วถอยออกไป ซึ่งงานสำรวจในคริสตจักรอาจมองเห็นได้ไม่ครบ
ข้อมูลช่วยให้คริสตจักรมองเห็นชีวิตของผู้คนได้ละเอียดขึ้น
ส่วนเรื่องจำนวน ผมยังคิดว่าเราควรพูดกันอย่างตรงไปตรงมา เราอยากเห็นคนรู้จักพระเจ้ามากขึ้น เพราะแต่ละคนมีชีวิตที่พระองค์ทรงรัก คำว่า “จำนวนไม่สำคัญ” จึงไม่ควรทำให้เราหยุดถามว่า เราเข้าถึงผู้คนและดูแลเขาดีพอหรือยัง ขณะเดียวกัน ตัวเลขเพิ่มเพียงอย่างเดียวก็ยังบอกไม่ได้ว่าเขาเติบโตเป็นสาวกอย่างไร ผมอยากให้เราใส่ใจทั้งสองเรื่อง และไม่ตัดสินความสัตย์ซื่อของคริสตจักรด้วยอัตราเพิ่มของสมาชิกเพียงตัวเดียว
ผมยังเชื่อด้วยว่า การรู้จักชีวิตคนละเอียดขึ้นช่วยให้เราอธิษฐานได้ตรงขึ้น เราอาจอธิษฐานเผื่อความสัมพันธ์ในครอบครัว เผื่อการจัดเวลางาน เผื่อคนที่จะช่วยอธิบายพระวจนะ และเผื่อสติปัญญาที่จะมองเห็นอุปสรรคที่เราช่วยแก้ไขได้ บางทีพระเจ้าอาจกำลังทำงานอยู่แล้วในคนที่เรายังไม่ทันมองเห็น นี่เป็นข้อสังเกตที่ผมอยากชวนคิด เพราะเป็นไปได้ไหมว่า ความสนใจของเรายังอยู่กับคนข้างในมากจนไม่ทันเห็นคนที่กำลังมองเข้ามา
เปาโลกล่าวถึงการปลูกและการรดน้ำ โดยพระเจ้าทรงเป็นผู้ทำให้เติบโตใน 1 โครินธ์ 3:6–7 ผมจึงอยากทำส่วนที่อยู่ในความรับผิดชอบของเราให้รอบคอบขึ้น ทั้งการฟัง การอธิบาย และการดูแลคน งานวิจัยชิ้นนี้ไม่ได้ตอบทุกคำถาม แต่ช่วยให้ผมมีคำถามที่ชัดขึ้นสำหรับการรับใช้ และคำถามที่อยากฝากไว้ก็คือ ก่อนชวนใครมาเชื่อ เรารู้จักชีวิตที่เขาต้องกลับไปเผชิญหลังจากนั้นมากพอหรือยังครับ
เอกสารอ้างอิงและอ่านเพิ่มเติม
[1] Visser, M. (2008). Conversion Growth of Protestant Churches in Thailand. วิทยานิพนธ์ปริญญาเอก มหาวิทยาลัย Utrecht. Boekencentrum. เลขหน้าที่อ้างเป็นเลขที่พิมพ์ในเล่ม โดยเฉพาะหน้า 1–9, 122–128, 133–134, 138, 155–157 และ 163–167. https://research-portal.uu.nl/files/647873/visser.pdf
[2] Iannaccone, L. R. (1998). Introduction to the Economics of Religion. Journal of Economic Literature, 36(3). หัวข้อ 4.2 Religious Human Capital. https://www.jstor.org/stable/2564806
[3] Greenlaw, S. A., Shapiro, D., & MacDonald, D. (2022). Principles of Economics 3e. OpenStax, หัวข้อ 2.1 ส่วน The Concept of Opportunity Cost. https://openstax.org/books/principles-economics-3e/pages/2-1-how-individuals-make-choices-based-on-their-budget-constraint
- 2
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
