วาฬ
ตอนที่ 532 : สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช
ในปี พ.ศ. 2324 สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชทรงแต่งตั้งคณะราชทูตเดินทางไปเจริญพระราชไมตรีกับราชสำนักจีน ในระหว่างเส้นทางพระยามหานุภาพได้ประพันธ์นิราศและพรรณาสิ่งที่พบเห็นต่างๆ หนึ่งในนั้นมีการกล่าวถึง "วาฬ" รวมอยู่ด้วย ดังปรากฏใน "นิราศพระยามหานุภาพไปเมืองจีน" เอาไว้ว่า
"จะดูโดยทิศใดก็ใจหวาด
วิปลาสเห็นวาฬขึ้นข้างขวา
ประมาณยาวราวสามสิบห้าวา
ที่ท่อนหน้าไม่ตระหนักประจักษ์ใจ
เห็นคล้ายกุ้งที่กระพุ้งแพนหาง
ประมาณกว้างนั้นสิบห้าวาได้
แต่โดยลมอมชลที่พ่นไป
ก็สูงได้โดยหมายกับปลายตาล
เขาก็กลับใบบากออกจากที่
คะเนหนีจะให้พ้นแถวสถาน
เอาธูปเทียนบวงบนขึ้นลนลาน
วันทนาปลาวาฬวุ่นวาย
แล้วเขาทำเป็ดไก่ไหว้เทเวศร
ตามเพศที่ทะเลแล้วเทถวาย
แต่ขลุ่ยขลุกแล้วลุกขึ้นโปรยปราย
กระดาษพรายเผาเพลิงเถกิงเรือง" (1 : 374)
ต่อมาในปี พ.ศ. 2353 สมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย (รัชกาลที่ 2) ได้เกิดมหาอุทกภัยน้ำหลากและน้ำทะเลหนุนท่วมนานถึง 3 เดือน จนเกิดเรื่องแปลกประหลาดขึ้นเมื่อมีวาฬหลงเข้ามาเกยตื้นตายที่บางพูด จึงได้นำกระดูกศีรษะวาฬมาประกอบพิธีกรรมและจัดเก็บไว้ในศาลที่สร้างขึ้นภายในพระราชวังกรุงธนบุรี ดังปรากฏใน "จดหมายเหตุโหร ฉบับพระยาประมูลธนรักษ์" เอาไว้ว่า
"ปีมะเมีย จ.ศ. 1172 เดือน 3 ปลาวาฬตายบางพูด น้ำเคมถึงวัดเขมา" (2 : 30)
ปัจจุบัน ศาลศีรษะวาฬ ได้รับการบูรณะขึ้นใหม่เป็น อาคารครึ่งปูนครึ่งไม้ มีลักษณะเป็นเก๋งจีน ตั้งอยู่ระหว่างพระตำหนักเก๋งคู่และศาลสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ภายในพระราชวังเดิม ดังปรากฏใน "สาระน่ารู้กรุงธนบุรี" เอาไว้ว่า
"ด้านข้างเก๋งคู่ เป็นที่ตั้งของศาลศีรษะปลาวาฬ ลักษณะเป็นเก๋งจีน ชั้นเดียว คล้ายศาลเจ้าจีน ภายในมีกระโหลกศีรษะปลาวาฬ" (3 : 42)
แม้วาฬทั้งสองจะไม่มีความเชื่อมโยงถึงกันโดยตรง แต่ทั้งคู่ได้ปรากฏอยู่ในหน้าประวัติศาสตร์แห่งเดียวกัน เหตุการณ์แรกอยู่ในนิราศของข้าราชการในอดีต ส่วนอีกเหตุการณ์ตั้งอยู่ในพระราชวังกรุงธนบุรี และกลายเป็นสิ่งสะท้อนเรื่องราวในเขตพระราชฐานของสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชมาจนถึงปัจจุบันนั้นเอง
บรรณานุกรม
(1) วรรณกรรมสมัยธนบุรี เล่ม 1. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, 2539
(2) ประมูลธนรักษ์, พระยา. จดหมายเหตุโหร ฉบับพระยาประมูลธนรักษ์. พระนคร : พิมพ์ในงานศพ นางช้อย ชูโต, 2464
(3) สาระน่ารู้กรุงธนบุรี. กรุงเทพฯ : มูลนิธิอนุรักษ์โบราณสถานในพระราชวังเดิม, 2543
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
