เทวดาประจำเมือง
ตอนที่ 533 : สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช
ในรัชสมัยสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ช่วงต้นรัชกาลเกิดวิกฤตทางเศรษฐกิจข้าวยากหมากแพง ทรงมีพระราชโองการออกกฏหมายต่อว่าเทวดาประจำกรุงธนบุรี ดังปรากฏใน "พระราชโองการประกาศเทพารักษ์ให้กำจัดปีศาจ" เอาไว้ว่า
"บัดนี้แจ้งลงมาว่า ผีโป่ง ผีป่า ปิศาจ ราชทูตทำร้ายอุบัติแก่ไพร่ฟ้าประชากร ข้าทูลละอองฯ ผู้ไปมากิจราชการถึงแก่ชีวิตร์เป็นอันมาก ฝ่ายพระเสื้อเมือง พระทรงเมือง ภูมิเทวดา อารักษ์เทวดา พฤกษเทวดา อากาศเทวดา ก็ละเมินเสียไม่จำกัดปิศาจ ราชทูตอาสัจอาธรรมออกไปนอกขอบขัณฑสีมมา" (1 : 234)
นอกจากนี้ ยังทรงให้กำหนดบทลงโทษเทวดาประจำเมืองหากไม่เร่งแก้ไขปัญหาให้สถานการณ์บ้านเมืองดีขึ้นโดยเร็ว จะทรงขับไล่เทวดาเหล่านี้ให้พ้นจากกรุงธนบุรีไปในที่สุด ดังหลักฐานที่กล่าวแล้วความว่า
"ถ้าแลพระเสื้อเมือง พระทรงเมือง ภูมิเทวดา อารักษเทวดา พฤกษเทวดา อากาศเทวดา มิเป็นใจช่วยการแผ่นดิน คบผีพาลทำร้ายแก่ข้าทูลลอองฯ สมณพราหมณาไพร่ฟ้าประชากรไซ้ ก็จะให้ลงโทษขับเสียจากราชนิเวศน์ออกไปอยู่นอกขอบขันธเสมา" (1 : 234)
การประกาศบทลงโทษเทวดาในคราวนี้ สะท้อนให้เห็นถึงกุศโลบายทางการปกครองที่ใช้ความเชื่อมาเป็นเครื่องมือเยียวยาจิตใจปวงชน พร้อมทั้งประกาศให้เห็นว่าในรัชสมัยของสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ประโยชน์สุขของราษฎรต้องอยู่เหนือสิ่งอื่นใด แม้แต่อำนาจเหนือธรรมชาติก็ต้องสยบยอมด้วยนั้นเอง
บรรณานุกรม
(1) นิธิ เอียวศรีวงศ์. การเมืองไทยสมัยพระเจ้ากรุงธนบุรี. พิมพ์ครั้งที่ 12. มติชน, 2559
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
