🔬 InnoInside: นวัตกรรมที่น่าจับตา
22 : แค่เปลี่ยน "น้ำ"แก้ปัญหาปวดหัวของโรงงานชีวภาพ— จุดเริ่มต้น FluxBio จาก Harvard
สวัสดีครับเพื่อนๆ ชาว innowayถีบ!
ลองนึกถึงตู้ปลาที่ออกซิเจนไม่พอ ปลาลอยขึ้นมาอ้าปากหายใจที่ผิวน้ำ ถ้าตู้ใหญ่ขึ้นเป็นร้อยเท่า ปั๊มลมตัวเล็กๆ คงไม่พอแน่ๆ ใช่ไหมครับ
โรงงานชีวภาพที่ใช้จุลินทรีย์ผลิตยา โปรตีนทางเลือก หรือเชื้อเพลิง เจอปัญหาแบบเดียวกันนี้ในระดับอุตสาหกรรม และ FluxBio จาก Harvard เสนอทางออกที่ต่างจากทุกคน คือไม่ซื้อปั๊มที่ใหญ่ขึ้น แต่ ปรับปรุงตัวน้ำเอง
ปัญหาที่มีอยู่คือ...
จุลินทรีย์จำนวนมากที่ใช้ในอุตสาหกรรมต้อง "หายใจ" ออกซิเจน หรือกินก๊าซอย่างคาร์บอนไดออกไซด์และไฮโดรเจนเป็นอาหาร พอขยายถังหมักให้ใหญ่ขึ้น การทำให้ก๊าซละลายและกระจายทั่วถังก็กลายเป็นคอขวดใหญ่ ซึ่งในทางวิศวกรรมเรียกว่า Gas-Liquid Mass Transfer
วิธีที่อุตสาหกรรมใช้มานานหลายสิบปีคือใช้ ฮาร์ดแวร์ล้วนๆ ได้แก่ คอมเพรสเซอร์ใหญ่ขึ้น แรงดันสูงขึ้น ใบกวนแรงขึ้น และถังใหญ่ขึ้น ซึ่งเพิ่มทั้งต้นทุนและความซับซ้อนโดยไม่ได้แก้ต้นตอของปัญหา
ก่อนอื่น FluxBio คือใคร?
FluxBio เป็นบริษัทที่แตกออกมาจากห้องวิจัยของ Prof. Jarad Mason (Chemistry and Chemical Biology, Harvard และ associate faculty ของ Wyss Institute) ซึ่งกลุ่มวิจัยของเขาเชี่ยวชาญการออกแบบ วัสดุที่มีรูพรุนระดับนาโน อยู่แล้ว
ผู้ก่อตั้งและ CEO คือ Dr. Marika Ziesack โดยเธอเคยร่วมก่อตั้ง Circe Bioscience บริษัทที่เปลี่ยน CO₂ ให้เป็นไขมันและน้ำมัน และเป็นคนนำกระบวนการจากระดับมิลลิลิตรขึ้นไปถึงถังหลายพันลิตรด้วยตัวเอง เธอจึงเจอปัญหาแก๊สในถังขนาดใหญ่มาด้วยตัวเอง และเห็นว่าโครงสร้างพื้นฐานแบบเดิม "ขยายต่อไม่ไหว"
FluxBio ทำงานยังไง? อธิบายแบบเข้าใจง่ายครับ
เทคโนโลยีนี้เรียกว่า Microporous Water แปลตรงๆ ว่า "น้ำที่มีรูพรุนระดับจุลภาค" คือการผสม ผลึกจิ๋วที่ดูดซับก๊าซได้ กระจายเข้าไปในน้ำ ผลึกเหล่านี้มีรูพรุนขนาดนาโนเมตรจำนวนมหาศาล จึงมีพื้นที่ผิวภายในมากพอจะ "เก็บก๊าซ" ได้เยอะ
ลองนึกภาพแบบนี้ครับ (นี่เป็นภาพเปรียบเทียบของแอดนะครับ ไม่ใช่คำอธิบายทางเทคนิคเป๊ะๆ) น้ำธรรมดาเหมือนถนนที่ไม่มีรถประจำทาง ก๊าซต้องเดินเองจากผิวน้ำ ช้าและไปได้ไม่ทั่ว แต่พอใส่ผลึกเหล่านี้ลงไป มันเหมือน มีรถรับส่งนับล้านคัน คอยรับก๊าซที่ผิวน้ำ แล้ววนไปส่งให้ทั่วถัง
Prof. Mason อธิบายว่าผลึกไม่ได้เป็นแค่ที่เก็บก๊าซแบบทางเดียว แต่ทำหน้าที่เป็น ตัวกลางขนส่ง (transport agent) ที่ทำสองอย่างพร้อมกัน คือเร่งให้ก๊าซละลายเข้าน้ำเร็วขึ้น และช่วยกระจายก๊าซไปทั่วทั้งถัง
โจทย์ยากของงานนี้คือต้องทำให้ผลึกลอยกระจายอยู่ในน้ำอย่างเสถียร โดยที่น้ำไม่ท่วมเข้าไปในรูพรุน เพราะถ้าน้ำเต็มรู ผลึกก็เก็บก๊าซไม่ได้อีก
ผลลัพธ์ที่เห็นแล้ว (ระยะเริ่มต้น)
ในการทดลองแรกที่ป้อนก๊าซให้จุลินทรีย์ พบ มวลชีวภาพเพิ่มขึ้นประมาณ 4 เท่า
เมื่อขยับมาทดสอบในถังหมักขนาด 2 ลิตร มวลชีวภาพเพิ่มขึ้น ราวสองเท่า พร้อมใช้พลังงานน้อยลง
จุดเด่นเชิงกลยุทธ์คือ “Drop-in Additive” คือเติมลงในถังหมักเดิมได้เลย ไม่ต้องเปลี่ยนเครื่องจักร Ziesack ชี้ว่าทางเลือกอื่นอย่างระบบนาโนบับเบิล เมมเบรนแบบเส้นใยกลวง หรือการออกแบบถังใหม่ ล้วนเป็นการลงทุนเพิ่มด้านอุปกรณ์ทั้งสิ้น ส่วน FluxBio ให้ลูกค้าทดลองง่ายกว่ามาก
นอกจากนี้ ถ้าก๊าซถ่ายเทได้ดีขึ้น ก็อาจออกแบบถังหมักให้เล็กและง่ายลง เปิดทางสู่ การผลิตแบบกระจายศูนย์ ที่ทุกวันนี้ยังทำไม่ได้
Harvard Ecosystem ช่วยให้บริษัทนี้เกิดได้อย่างไร?
นี่คือส่วนที่แอดคิดว่าน่าจะมีปรโยชน์สำหรับนักวิจัยในไทย ตือการพัฒนาเส้นทางจากห้องแล็บถึงบริษัท ว่าสามารถทำได้อย่างไร
ขั้นที่ 1 — ทุนก้อนเล็กเพื่อลดความเสี่ยง
โปรเจกต์ของ Mason ได้รับความสนใจจาก Blavatnik Biomedical Accelerator (BBA) ตั้งแต่ปี 2021 โดยทั่วไป BBA ให้เงินราวหลักแสนถึงประมาณครึ่งล้านดอลลาร์ เพื่อพาเทคโนโลยีไปถึงจุดที่ภาคอุตสาหกรรมพร้อมลงทุน
ขั้นที่ 2 — ต่อด้วยทุนและพาร์ตเนอร์ถัดไป
เมื่อทุน BBA หมด งานด้านความเข้ากันได้กับเซลล์และการแยกวัสดุออก ถูกส่งต่อไปทำร่วมกับ Landmark Bio โดยได้ทุนจาก Advanced Therapies Fund ของมหาวิทยาลัย ควบคู่กับทุนจาก Sustainable Futures Initiative และทุนวิจัยภาครัฐสหรัฐ (DARPA, ONR, DOE, NSF)
ขั้นที่ 3 — พิสูจน์ตลาดก่อนตั้งบริษัท
ทีมตรวจสอบเทคโนโลยีกับกระบวนการชีวภาพหลายแบบ และลดความเสี่ยงด้านความต้องการของตลาดด้วย การสัมภาษณ์ลูกค้าอย่างเข้มข้นและการศึกษาความเป็นไปได้
ขั้นที่ 4 — Tech Transfer Office ที่ช่วยทั้งภาพรวมธุรกิจ
Office of Technology Development (OTD) ช่วยวางโครงสร้างสู่การเป็น spinout และหาผู้นำบริษัท Christopher Petty จาก OTD บอกว่างานของเขาไม่ได้มีแค่เรื่องสิทธิบัตรและการอนุญาตใช้สิทธิ แต่ช่วยดูภาพรวมธุรกิจ และมักทำงานกับสตาร์ทอัพมาหลายปีทั้งก่อนและหลังการ license
สำหรับนักวิจัยที่อยากตั้งบริษัท Deep Tech แอดสรุปบทเรียนที่นำไปใช้ได้จริงไว้ 6 ข้อครับ
1. เริ่มจากปัญหาที่ "น่าเบื่อแต่ใหญ่"
ปัญหาอย่างการละลายก๊าซในน้ำฟังไม่หวือหวา แต่เป็นคอขวดของทั้งอุตสาหกรรม Mason เองก็บอกว่าเทคโนโลยีที่มีมาก่อนไม่ได้รับความนิยมเพราะ "ทำงานได้ไม่ดีพอ" นั่นคือช่องว่างที่เปิดทางให้คนใหม่
2. หาคนที่เคยเจ็บกับปัญหานั้นมาร่วมทีม
นักประดิษฐ์เก่งเรื่องวัสดุ แต่ Ziesack รู้ว่าการขยายขนาดเจ็บตรงไหนเพราะเคยทำจริง การจับคู่คนที่เข้าใจเทคโนโลยีกับคนที่เข้าใจหน้างานคือสูตรที่ทรงพลัง
3. ออกแบบให้ลูกค้าลองง่าย
Drop-in additive แปลว่าลูกค้าไม่ต้องลงทุนเครื่องจักรใหม่ก่อนจะรู้ว่าได้ผลไหม การลดแรงเสียดทานในการทดลองใช้ คือกลยุทธ์ที่มักถูกมองข้าม
4. ใช้ทุนก้อนเล็กหลายก้อนเพื่อลดความเสี่ยงเป็นขั้นๆ
ไม่ต้องรอเงินก้อนใหญ่ ทุนระดับหลักแสนถึงครึ่งล้านดอลลาร์ ก็พาเทคโนโลยีไปถึงจุดที่นักลงทุนอุตสาหกรรมสนใจได้
5. คุยกับลูกค้าก่อนตั้งบริษัท
ทีมสัมภาษณ์ลูกค้าและทำ feasibility study ก่อน เพื่อให้แน่ใจว่าสิ่งที่ทำมีคนต้องการจริง
6. มองหน่วย tech transfer เป็นพาร์ตเนอร์ ไม่ใช่ด่านตรวจเอกสาร
OTD ของ Harvard ทำงานกับสตาร์ทอัพเป็นเวลาหลายปีทั้งก่อนและหลัง license ลองถามตัวเองว่า ในมหาวิทยาลัยของคุณ มีใครทำหน้าที่แบบนี้ไหม
แอดมองว่า...
สิ่งที่น่าสนใจที่สุดคือ วิธีมองปัญหา ครับ ทั้งอุตสาหกรรมพยายามแก้ปัญหาด้วยการทำเครื่องจักรให้แรงขึ้นมาหลายสิบปี แต่นักเคมีคนหนึ่งถามว่า "ถ้าน้ำเองเก็บก๊าซได้ดีขึ้นล่ะ?" บางทีนวัตกรรมไม่ได้อยู่ที่ของที่ซับซ้อนขึ้น แต่อยู่ที่การเปลี่ยนสมมติฐานที่ทุกคนยอมรับมานาน
เรื่องนี้ยังเข้ากับฉบับก่อนหน้าอย่าง SanaHeal ที่เป็น spinout จาก MIT เหมือนกัน ทั้งสองเรื่องสะท้อนว่าเทคโนโลยีลึกๆ ไปถึงมือผู้ใช้ได้เพราะมี ระบบนิเวศที่ช่วยทั้งเงินทุน คน และเส้นทาง ไม่ใช่เพราะนักวิจัยเก่งอย่างเดียว 🧪
เพื่อนๆ คิดยังไงกับเรื่องนี้บ้างครับ ถ้านักวิจัยไทยมีเทคโนโลยีดีๆ อยู่ในมือ สิ่งที่ขาดมากที่สุดคือเงินทุน คนที่รู้จักตลาด หรือกลไกพาผลงานออกจากห้องแล็บ? มาแชร์กันในคอมเมนต์ได้เลย!
อ้างอิง: Harvard Office of Technology Development (otd.harvard.edu), The FAS Current, เขียนโดย Yahya Chaudhry, 5 สิงหาคม 2026
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
