“พระร่วง-พระลือ” ไขตำนานพระพุทธรูปคู่แห่งสุโขทัย ✨
หากพูดถึงสุโขทัย หลายคนคงนึกถึงอาณาจักรเก่าแก่ที่รุ่งเรืองทั้งด้านการเมือง ศาสนา และศิลปวัฒนธรรม แต่รู้หรือไม่ว่า เบื้องหลังพระพุทธรูปสำริด 2 องค์ที่ประดิษฐานเคียงคู่กัน ยังมีเรื่องราวจากตำนานท้องถิ่นที่เชื่อมโยงกับกษัตริย์สำคัญของสุโขทัยอย่าง พ่อขุนรามคำแหงมหาราช และ พญาลิไทย อีกด้วย
พระพุทธรูปคู่นี้มีชื่อว่า “พระร่วง” และ “พระลือ” ไม่ได้เป็นเพียงงานพุทธศิลป์ที่สะท้อนฝีมือช่างในอดีตเท่านั้น แต่ยังชวนให้เราย้อนกลับไปทำความรู้จักตำนานที่ผู้คนในท้องถิ่นเล่าขานสืบต่อกันมา
ในสุโขทัยมีตำนานเรื่อง “พระร่วง” ซึ่งเล่าถึงกษัตริย์ 2 พระองค์ ได้แก่ พระร่วงและพระลือ โดยมีเรื่องราวว่าทั้งสองเป็นพี่น้องกัน ตำนานนี้เป็นส่วนหนึ่งของเรื่องเล่ามุขปาฐะที่สืบทอดกันมาในท้องถิ่น
อ.ธีระวัฒน์ แสนคำ อธิบายไว้ในหนังสือ พระมหาธรรมราชาลิไทยฯ ว่า ชื่อพระร่วงและพระลือในตำนานอาจสื่อถึงกษัตริย์สำคัญ 2 พระองค์ของสุโขทัย โดยพระร่วงหมายถึงพ่อขุนรามคำแหง ส่วนพระลือหมายถึงพญาลิไทย หรือพระมหาธรรมราชาที่ 1 (ลือไทย)
กล่าวได้ว่าเรื่องเล่าดังกล่าวเป็นการนำบุคคลสำคัญในประวัติศาสตร์มาเล่าขานใหม่ผ่านความทรงจำและจินตนาการของผู้คน จนกลายเป็นวีรบุรุษทางวัฒนธรรมที่มีความหมายต่อท้องถิ่น
เรื่องราวของพระร่วงและพระลือไม่ได้ปรากฏอยู่เพียงในตำนานเท่านั้น แต่ยังเชื่อมโยงกับประติมากรรมที่มีประวัติการเคลื่อนย้ายผ่านกาลเวลา
ตามข้อมูลที่ อ.ธีระวัฒน์ แสนคำ อธิบายไว้ เดิมมีการสร้างประติมากรรมพระร่วงและพระลือขึ้น 2 องค์ โดยสลักจากงาช้างและประดิษฐานอยู่ที่เมืองศรีสัชนาลัย ต่อมาสมเด็จพระนเรศวรมหาราชทรงอัญเชิญประติมากรรมทั้งสองมายังกรุงศรีอยุธยา แต่ปัจจุบันได้สูญหายไปแล้ว
อย่างไรก็ตาม เรื่องราวของพระร่วงและพระลือยังคงได้รับการสืบทอด เมื่อเมืองศรีสัชนาลัย สร้างประติมากรรมคู่นี้ขึ้นใหม่ในรูปแบบพระพุทธรูปปางห้ามสมุทร เนื้อสำริด จำนวน 2 องค์ ประดิษฐานเคียงคู่กัน ณ วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ เชลียง ก่อนที่ต่อมาจะย้ายไปประดิษฐาน ณ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ รามคำแหง จังหวัดสุโขทัย ซึ่งเป็นสถานที่จัดแสดงในปัจจุบัน
สิ่งที่น่าสนใจคือ พระร่วงและพระลือ อาจไม่ได้เป็นเพียงพระพุทธรูปสำหรับสักการะเท่านั้น แต่ยังมีข้อสันนิษฐานว่าเป็น “พระพุทธรูปฉลองพระองค์” หรือพระพุทธรูปที่สร้างขึ้นเพื่อเป็นตัวแทนของกษัตริย์ โดยพระร่วงสื่อถึงพ่อขุนรามคำแหง ส่วนพระลือสื่อถึงพญาลิไทย
คติดังกล่าวสะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างสถาบันกษัตริย์กับพระพุทธศาสนา ซึ่งพบได้ในประวัติศาสตร์ไทยหลายยุคสมัย รวมถึงสมัยรัตนโกสินทร์ ที่มีการสร้างพระพุทธรูปเพื่อเป็นพระราชานุสรณ์แทนพระองค์พระมหากษัตริย์
แม้ข้อสันนิษฐานเกี่ยวกับความหมายของพระร่วงและพระลือจะเป็นการตีความจากตำนานและข้อมูลทางประวัติศาสตร์ แต่เรื่องราวนี้ก็ทำให้เห็นว่า มรดกทางวัฒนธรรมไม่ได้มีคุณค่าเฉพาะในรูปแบบของโบราณวัตถุ หากยังรวมถึงความทรงจำ ความเชื่อ และเรื่องเล่าที่ผู้คนส่งต่อจากรุ่นสู่รุ่น
เรียบเรียงโดย เพจสุดโปรด by Bangkok Bank
- 1
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
