Sylvia Crowe (1901-1997)
ในขณะที่อังกฤษกำลังฟื้นฟูบ้านเมือง ซึ่งมักจะเป็นไปอย่างเร่งรีบและขลุกขลัก โครว์ก็ได้ช่วยลดความกระด้างของพรมแดนระหว่างวิสัยทัศน์แบบเก่าและแบบใหม่ที่มีต่อภูมิทัศน์เมืองและชนบท
ประมาณ 15 ปีหลังจากการเปิดตัวอย่างเป็นทางการของ รัตแลนด์ วอเตอร์ (Rutland Water) ซิลเวีย โครว์ (Sylvia Crowe) ได้ถามเพื่อนฝูงที่เคยไปเยือนอ่างเก็บน้ำขนาด 4 ตารางไมล์แห่งนี้ (ซึ่งเปิดใช้ในปี 1976 เพื่อส่งน้ำให้แก่ผู้คนกว่าครึ่งล้านในแถบ อีสต์แองเกลีย) ว่าพวกเขามีความเห็นอย่างไรต่อการจัดการภูมิทัศน์ของที่นั่น
"จัดการภูมิทัศน์ตรงไหนเหรอ?" พวกเขาถามกลับ "พวกเรานึกว่ามันเป็นธรรมชาติของมันเองอยู่แล้วเสียอีก"
มันดูเป็นธรรมชาติอย่างนั้นจริงๆ ดินแดนที่เต็มไปด้วยฝูงห่านป่า ทั้งห่านเทาและห่านแคนาดา รวมถึงเป็ดเทากับเป็ดเปีย และเป็นแหล่งอาศัยของปลาคาร์ป ปลาไพค์ ปลาเทราต์ และปลาไหล ซึ่งทั้งหมดถูกโอบล้อมด้วยป่าโอ๊กและป่าเบิร์ชในท้องถิ่น
แต่ "ความลับ" ของการเป็นทัศนียภาพที่ถูกสร้างขึ้นนั้นถูกเปิดเผยด้วยจุดดึงดูดสายตาอันงดงามราวกับภาพวาดอย่าง ส่วนยอดของโบสถ์คลาสสิกแบบคอรินเทียน นั่นคือ โบสถ์เซนต์แมทธิวแห่งนอร์มันตัน (St Matthew’s Normanton) ซึ่งได้รับการบูรณะครั้งล่าสุดในช่วงทศวรรษที่ 1820 โดย โทมัส คันดี จูเนียร์ (Thomas Cundy Jr) ที่ดูเหมือนกำลังลอยเด่นอยู่เหนือน้ำ
ผู้คนพากันมาล่องเรือที่นี่ โดยที่รถยนต์ของพวกเขาถูกซ่อนไว้อย่างแนบเนียนภายใต้การออกแบบภูมิทัศน์ที่ดูเป็นธรรมชาติ แม้แต่แสงสะท้อนจากกระจกหน้ารถก็ถูกลดทอนความจ้าลง
ซิลเวีย โครว์ ภูมิสถาปนิก นักจัดสวนผู้ลงมือปฏิบัติจริง และนักเขียนผู้ผลิตผลงานมากมายเคยกล่าวไว้ว่า:
“จุดมุ่งหมายของเราทุกคนควรจะเป็นการละทิ้งมุมหนึ่งของโลกที่เราเลือกไว้ ไม่ให้ดูฉาบฉวยไร้รสนิยมไปกว่าเดิม... แต่ให้งดงามและสง่างามยิ่งขึ้น หลังจากที่เราจากไปแล้ว”
เป้าหมายของโครว์นั้นชัดเจนและแน่วแน่ ตลอดระยะเวลา 60 ปีในวิชาชีพ เธอได้ร่ายมนตร์อันละเอียดอ่อนลงบนภูมิทัศน์ของทั้งอ่างเก็บน้ำและโรงไฟฟ้าพลังงานนิวเคลียร์ สายส่งกำลังไฟฟ้าและเมรุเผาศพ โรงพยาบาลและโรงบำบัดน้ำเสีย เมืองใหม่ ทางแยกต่างระดับบนทางหลวง ไปจนถึงฐานทัพอากาศสหรัฐฯ (USAF) ตั้งแต่แถบ บาร์กเชอร์ (Berkshire) (ฐานทัพกรีนแฮม คอมมอน - Greenham Common) ไปจนถึง ซัฟฟอล์ก (Suffolk)
ตั้งแต่ปี 1964 ถึง 1976 โครว์ ดำรงตำแหน่งที่ปรึกษาด้านภูมิสถาปัตยกรรมให้กับ คณะกรรมาธิการการป่าไม้แห่งสหราชอาณาจักร (Britain’s Forestry Commission) และตั้งแต่ปี 1948 ถึง 1958 ให้กับ คณะกรรมการผลิตไฟฟ้าส่วนกลาง (Central Electricity Generating Board)
แม้จะมีภาระงานที่หนักอึ้งและน่าเกรงขามเพียงใด เธอก็ยังหาเวลาไปออกแบบสวนอันทรงคุณค่าให้กับบ้านพักส่วนตัว โบสถ์ประจำเขตเขตสังฆมณฑล และวิทยาลัยต่างๆ ใน ออกซ์ฟอร์ดได้อีกด้วย
ไม่ว่าเธอจะเดินทางไปที่ใดพร้อมกับสมุดสเก็ตช์ภาพ ความคิดที่เปี่ยมไปด้วยเอกลักษณ์ และดวงตาของจิตรกร ไม่ว่าจะไกลถึง แคนเบอร์รา ที่ซึ่งเธอได้ออกแบบสวน คอมมอนเวลธ์ การ์เดนส์ (Commonwealth Gardens)
และไม่ว่างานนั้นจะอยู่ท่ามกลางทุ่งนาที่เต็มไปด้วยเสาไฟฟ้าแรงสูง หรือบนทางเดินที่ขนาบด้วยต้นยิวในบ้านพักตากอากาศของอังกฤษ ผลงานของเธอก็ล้วนหยั่งรากลึกอยู่ในหลักการสำคัญของเธอที่ว่า:
“สรรพสิ่งต้องดู 'ถูกต้อง' และเข้ากันได้ดีกับภูมิทัศน์นั้นๆ”
“ความรู้สึกที่ว่าทุกอย่าง 'ควรจะเป็นเช่นนั้นเอง' คือสัญลักษณ์ของงานออกแบบที่ดี”
“เครื่องหมายการค้าของผังภูมิทัศน์ที่ยอดเยี่ยม คือการที่คุณไม่สามารถมองออกได้โดยง่ายว่าภูมิสถาปนิกได้ลงมือทำอะไรลงไปบ้าง”
“เรากำลังพยายามสร้างผืนดินที่ผู้คนสามารถมีความสุขไปกับมัน และเป็นผืนดินที่สิ่งมีชีวิตตามธรรมชาติสามารถเจริญเติบโตงดงามได้ด้วยเช่นกัน”
แม้ว่าเธอจะเริ่มต้นอาชีพด้วยการจัดสวนส่วนตัวให้กับผู้มีอันจะกินเพียงไม่กี่กลุ่ม (แม้จะเป็นกลุ่มที่มีวิสัยทัศน์ก็ตาม) แต่ในที่สุด โครว์ก็ได้กลายเป็นหนึ่งในภูมิสถาปนิกที่ยอดเยี่ยมและสร้างสรรค์ผลงานได้มากที่สุดคนหนึ่งในโลกสาธารณะยุคหลังสงคราม
เธอเป็นผู้นำความงามและความเงียบสงบของธรรมชาติเข้าไปเติมเต็มในโครงการพัฒนาใหม่ๆ ที่เน้นประโยชน์ใช้สอยอย่างดิบเถื่อนและขาดจิตวิญญาณ ซึ่งมักจะพบได้ตามอาคารสมัยใหม่ ทัศนียภาพเมือง และโครงสร้างพื้นฐานต่างๆ
ยี่สิบปีหลังจากการเสียชีวิตของเธอในปี 1997 ผลงานของเธอยังคงปรากฏและสัมผัสได้ในสถานที่อันหลากหลายและแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง
ไม่ว่าจะเป็นใน สวนกุหลาบของสวนพฤกษศาสตร์ออกซ์ฟอร์ด (Oxford Botanic Garden) ที่ปลูกขึ้นเพื่อสดุดีผลงานของ โฮเวิร์ด ฟลอรีย์ (Howard Florey) นักวิทยาศาสตร์รางวัลโนเบลชาวออสเตรเลีย ผู้เปลี่ยนเพนิซิลลินให้กลายเป็นยารักษาโรค
หรือท่ามกลางภูมิทัศน์แห่ง สโนว์โดเนีย (Snowdonia) ที่โอบล้อม โรงไฟฟ้านิวเคลียร์ทราวส์ฟินิดด์ (Trawsfynydd) ที่เลิกใช้งานไปแล้วแต่ยังคงความโอ่อ่าที่น่าเกรงขาม ซึ่งสถาปัตยกรรมอันยิ่งใหญ่นี้รังสรรค์โดย เบซิล สเปนซ์ (Basil Spence)
และในสวนของสำนักงานใหญ่ บริษัทประกันชีวิต สกอตติช วิดโดวส์ (Scottish Widows) ในเอดินบะระ ซึ่งเป็นผลงานการออกแบบอีกชิ้นของสเปนซ์ในปี 1976 โดยตัวอาคารโดดเด่นด้วยรูปทรงหกเหลี่ยมเก้าวงที่เชื่อมประสานกัน และผุดขึ้นมาจากท่ามกลางทะเลสาบและพื้นที่สีเขียว
สิ่งที่สูญสิ้นไปแล้ว และเป็นการสูญเสียที่ไม่มีความจำเป็นเลยแม้แต่น้อย คือสวนสไตล์โมเดิร์นของ โครว์ที่ถูกวางจังหวะไว้อย่างสง่างามราวกับการเต้นบัลเลต์ ณ บริเวณด้านหน้าอดีตสถาบันเครือจักรภพ (Commonwealth Institute) ซึ่งปัจจุบันคือ พิพิธภัณฑ์การออกแบบแห่งลอนดอน (London’s Design Museum)
เรื่องราวของการขุดรากถอนโคนสิ่งที่หาได้ยากยิ่งเช่นนี้ ซึ่งก็คือภูมิทัศน์สาธารณะในเมืองตามแนวคิดขบวนการโมเดิร์นของอังกฤษ ได้รับการบันทึกไว้อย่างเผ็ดร้อนโดย ทิโมธี บริตเทน-แคตลิน (Timothy Brittain-Catlin) ในนิตยสาร AR (Architectural Review) ฉบับเดือนกันยายน ปี 2016
ความโกรธเคืองหรือความกังวลของ โครว์ต่อการเปลี่ยนโฉมภูมิทัศน์อังกฤษอย่างขาดการไตร่ตรองและไม่ยั้งคิดนั้น ถูกแสดงออกผ่านทั้งในเนื้องานของเธอ ซึ่งถือเป็นการ "โต้กลับ" ความจืดชืดและความดิบเถื่อน
รวมถึงในบทความและหนังสือที่ตีพิมพ์กับ AR (Architectural Review) และ AP (Architectural Press) แคมเปญ "Encroachment" (การรุกล้ำ) ของเธอในช่วงปลายทศวรรษ 1950 ที่ทำร่วมกับ เคนเนธ บราวน์ (Kenneth Browne) แห่งนิตยสาร AR มุ่งเน้นไปที่ปัญหา "มลพิษทางสายตา" ที่เกิดจากการวางตำแหน่งเขื่อน โรงไฟฟ้า ลานจอดรถ และจุดจอดรถบ้านอย่างไม่ใส่ใจต่อบริบท
แคมเปญ "Encroachment" นี้ไม่ได้เพียงแค่ตำหนิ แต่ได้นำเสนอแนวทางแก้ไขที่โครว์นำไปปฏิบัติจริง
ส่วนหนังสือของเธอนั้นมีจำนวนมากพอที่จะจัดเป็นห้องสมุดขนาดย่อมได้เลยทีเดียว ตั้งแต่ Tomorrow’s Landscape (1956), The Landscape of Power (1958), The Landscape of Roads (1960) ที่ตีพิมพ์กับ AP ไปจนถึงผลงานที่ถูกพิมพ์ซ้ำหลายครั้งอย่าง Garden Design (1958), Forestry in the Landscape (1966), Gardens of Mughal India (1972) และ The Pattern of Landscape (1988)
ความสามารถของ โครว์ในการรังสรรค์ภูมิทัศน์ที่ดูเป็นธรรมชาติ หรือใกล้เคียงกับธรรมชาติมากพอ ให้กับเหล่าอาคารสมัยใหม่ที่ดูน่าเกรงขาม การวางผังเมืองที่น่าอึดอัดใจ และโครงสร้างพื้นฐานที่ไร้ความละเอียดอ่อนนั้น มีรากฐานสำคัญมาจากการที่เธอไม่ได้เข้าโรงเรียนตั้งแต่อายุ 11 ปี เนื่องจากเธอป่วยเป็นวัณโรค (TB) ซึ่งทำให้เธอต้องใช้ชีวิตอยู่แต่ในบ้าน ท่ามกลางอ้อมกอดของผืนป่าอันร่มรื่นในแถบซัสเซกซ์
โครว์เกิดที่เมือง แบนเบอรี (Banbury) มณฑล ออกซ์ฟอร์ดเชียร์ (Oxfordshire) ในปี 1901 พ่อของเธอคือ แอร์ โครว์ (Eyre Crowe) ช่างทำกล่องและตู้เก็บเอกสารที่เกิดในกรุงวอร์ซอ ส่วนแม่คือ อีดิธ สต็อกตัน (Edith Stockton)
ซิลเวียเข้าเรียนที่ โรงเรียนเบิร์กแฮมสเต็ด (Berkhamsted School) ในช่วงปี 1908–1912 (ซึ่งเป็นโรงเรียนเดียวกับที่ ซาฮา ฮาดิดเคยเข้าเรียนในทศวรรษ 1960) ก่อนที่ปัญหาสุขภาพจะทำให้ครอบครัวต้องย้ายไปอยู่ที่ เฟลบริดจ์ (Felbridge) ในมณฑล ซัสเซกซ์ (Sussex)
ที่นั่นบิดาของเธอได้เริ่มทำสวนผลไม้รอบๆ บ้านที่ชื่อว่า ‘เฟลเมียร์’ (Felmere) ซึ่งเป็นบ้านที่เขาสร้างขึ้นเองในสไตล์ อาร์ตแอนด์คราฟต์ (Arts and Crafts) โดยได้รับอิทธิพลมาจากงานของ ลัทยึนส์(Lutyens) และ วอยซีย์ (Voysey)
เมื่อไม่ได้เรียนหนังสือที่บ้านกับมารดา ซิลเวียจะไปล่องเรือในฤดูร้อนและเล่นไอซ์สเกตในฤดูหนาวที่ทะเลสาบเฮดจ์คอร์ต (Hedgecourt Lake) ในบริเวณใกล้เคียง ซึ่งถูกโอบล้อมด้วยป่าโอ๊กอันชุ่มชื้นและประดับประดาด้วยพรมดอก บลูเบลล์ (Bluebells)
ในช่วงสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง เธอทำหน้าที่ดูแลฝูงวัวและใช้เวลาหลายชั่วโมงอย่างขยันขันแข็งและมีความสุขในสวนแบบ "ธรรมชาติ" ขนาด 350 เอเคอร์ที่งดงามและโรแมนติกของ คฤหาสน์กราเวอไท (Gravetye Manor)
คฤหาสน์แห่งนี้เป็นบ้านในยุคศตวรรษที่ 16 ของ วิลเลียม โรบินสัน (William Robinson) นักจัดสวนและนักเขียนเจ้าของผลงาน The English Flower Garden และ The Wild Garden ซึ่งเป็นหนังสือที่โครว์ให้คุณค่าอย่างสูง กราเวอไท ซึ่งสวนยังคงงดงามจนถึงทุกวันนี้แม้ตัวบ้านจะกลายเป็นโรงแรมไปนานแล้ว อาจเรียกได้ว่าเป็น "โรงเรียนที่สำคัญที่สุด" ของโครว์เลยก็ว่าได้
อย่างไรก็ตาม เธอได้เข้ารับการฝึกฝนอย่างเป็นทางการในช่วงปี 1920–1922 ภายใต้การดูแลของ แมดเดอลีน เอการ์ (Madeline Agar) ที่ วิทยาลัยพืชสวนสวอนลีย์ (Swanley Horticultural College) และได้เข้าเป็นเด็กฝึกงานกับ เอ็ดเวิร์ด ไวท์ (Edward White) แห่งบริษัท Milner, Son & White ซึ่งเป็นบริษัทภูมิสถาปนิกในลอนดอน ก่อนจะเข้าทำงานเต็มตัวกับผู้ประกอบการเพาะพันธุ์ไม้และรับเหมาจัดสวนที่มีชื่ออันไพเราะอย่าง William Cutbush & Son
และในช่วงที่ร่วมงานกับ Cutbush นี่เองที่โครว์ได้ออกแบบสวนที่ คฤหาสน์โลเวอร์ เซาต์ตัน (Lower Soughton Hall) ในมณฑล ฟลินต์เชียร์ (Flintshire) ซึ่งปัจจุบันได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานระดับ Grade II ด้วยการผสมผสานองค์ประกอบแบบที่เป็นทางการและไม่เป็นทางการได้อย่างสมดุล
งานชิ้นนี้จึงได้กลายเป็นบรรทัดฐานให้กับผลงานต่อๆ มาของเธอ และทำให้ชื่อของเธอโด่งดังในแวดวงนักจัดสวนในปีเดียวกันนั้นเอง คือปี 1937 ซึ่งเป็นปีที่เธอคว้าเหรียญทองจากงาน Chelsea Flower Show ด้วยการออกแบบสวนที่ได้รับแรงบันดาลใจจาก "ป่าดอกบลูเบลล์" ที่เธอรัก
ปัจจุบันคฤหาสน์โลเวอร์ เซาต์ตัน เป็นกรรมสิทธิ์ของ ไมเคิล โอเวน (Michael Owen) อดีตนักฟุตบอลทีมชาติอังกฤษ และสวนของโครว์ก็ยังคงได้รับการดูแลทะนุถนอมเป็นอย่างดี
เมื่อสงครามโลกครั้งที่สองอุบัติขึ้น หลังจากที่เธอเพิ่งได้รับเลือกให้เป็นคณะกรรมการของ สถาบันภูมิสถาปนิก (Institute of Landscape Architects) โครว์ก็ได้ตัดสินใจเข้าร่วมกับกองกำลังพยาบาล ปฐมพยาบาลสตรี (First Aid Nursing Yeomanry - FANY) และปฏิบัติหน้าที่เป็นคนขับรถพยาบาลท่ามกลางห่ากระสุนเคียงบ่าเคียงไหล่กับกองพลทหารบกโปแลนด์ในฝรั่งเศสตอนเหนือ
เมื่อเธอกลับมายังอังกฤษในปี 1940 เธอได้ปฏิบัติหน้าที่ต่อในหน่วยบริการดินแดนช่วยรบ (Auxiliary Territorial Service - ATS) จนกระทั่งสงครามสิ้นสุดลง
เมื่อเธอเปิดสำนักงานออกแบบส่วนตัวในลอนดอนในปี 1945 โครว์ ก็ได้กลับเข้าสู่จุดที่เธอเชี่ยวชาญที่สุดได้อย่างรวดเร็ว ในขณะที่อังกฤษกำลังเร่งรีบฟื้นฟูประเทศ ซึ่งหลายครั้งเป็นการก่อสร้างที่เร่งรัดและดูขัดหูขัดตา เธอก็ได้เข้ามาช่วยลดทอนความแข็งกระด้างของรอยต่อระหว่างวิสัยทัศน์โลกเก่าและโลกใหม่ ทั้งในเขตเมืองและชนบท
ด้วยบุคลิกที่ถ่อมตัว พูดจาตรงไปตรงมา และมีอารมณ์ขัน เธอจึงได้รับเลือกให้เป็นประธานสถาบันภูมิสถาปนิก และได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น คุณหญิง (Dame) ในปี 1973 (ซึ่งภูมิสถาปนิกคนสุดท้ายที่ได้รับเกียรติระดับนี้คือ โจเซฟ แพกซ์ตัน - Joseph Paxton เมื่อปี 1851) นอกจากนี้ เธอยังดึงดูดเหล่านักศึกษาจากทั่วทั้งยุโรปและสหรัฐอเมริกาให้มาฝึกงานที่สตูดิโอเล็กๆ ของเธอในย่านกลอสเตอร์ เพลส (Gloucester Place)
การถูกทำลายของสวน Commonwealth Institute ได้ทำให้ชื่อของ ซิลเวีย โครว์ กลายเป็นที่รู้จักในหมู่สถาปนิกยุคใหม่ ทว่าแม้จะมีความสูญเสียนั้นเกิดขึ้น แต่สวนและภูมิทัศน์อื่นๆ ของเธอก็ยังคงงอกงามและเบ่งบาน
และด้วยการมาถึงของหนังสือที่มีอิทธิพลในระดับโลกอย่าง Women, Modernity and Landscape Architecture (2015) โดย ซอนยา ดุมเพิลมันน์ (Sonja Dümpelmann) และ จอห์น เบียร์ดสลีย์ (John Beardsley)
รวมถึงหนังสือที่เจาะลึกเฉพาะทางอย่าง Unloved Landscapes: The Bristol Schemes of Sylvia Crowe (2014) โดย เวนดี้ ทิพเพตต์ (Wendy Tippett) ชื่อเสียงและคุณค่าในงานของโครว์จึงกลับมาเจิดจรัสและเบ่งบานอีกครั้ง
ที่มา: The Architectural Review
Sylvia Crowe (1901-1997)
23 February 2017 By Jonathan Glancey
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
