มุกดาหารอาจถูกจดจำในฐานะเมืองชายแดนริมโขง แต่หากมองลึกลงไปใต้ผืนดินและหน้าผาหิน เมืองแห่งนี้คือพื้นที่ความทรงจำของผู้คนเมื่อกว่า 2,500 ปีมาแล้ว ตั้งแต่ภาพเขียนสี กลองมโหระทึก ไปจนถึงการก่อรูปของบ้านเมืองสองฝั่งแม่น้ำโขง บทความนี้ชวนย้อนมอง “มุกดาหาร” ในฐานะเมืองประวัติศาสตร์ที่ไม่เคยเงียบงัน
